II SA/Gl 731/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.B. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie ze skargi K.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie legalności wykonanych robót budowlanych postanawia: 1. zwolnić skarżącą z kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 września 2011 r. wezwano K.B. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...]. W odpowiedzi skarżąca złożyła dwa pisma z dnia [...] r., w których wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu obu wniosków wskazano na trudną sytuację materialną skarżącej po śmierci małżonka, obowiązki związane ze spłatą pożyczek zaciągniętych na jego leczenie oraz zły stan zdrowia skarżącej, załączono jednocześnie dokumenty obrazujące poziom miesięcznych kosztów utrzymania. W związku z powyższymi pismami, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 października 2011 r., K.B. została wezwana do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W formularzu skarżąca powtórzyła argumentację podaną wcześniej, wskazując jedyne źródło dochodu w postaci renty w wysokości brutto złote. Oświadczyła również, że jest osobą samotną, nieposiadającą własnego majątku. Następnie w dodatkowo przesłanym w dniu [...] piśmie skarżąca ujawniła, że zaciągnęła również pożyczkę w wysokości [...] złotych, którą spłaca w ratach o nierównej wysokości. Rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r. oddalił wniosek podnosząc, że skarżąca uzyskuje stosunkowo wysoki, stały dochód miesięczny, który pozwala na zapłatę stałych kosztów utrzymania, natomiast obowiązek spłaty zobowiązań prywatnoprawnych (pożyczek) nie może mieć pierwszeństwa przed publicznoprawnymi należnościami w postaci kosztów sądowych. Dodatkowo podkreślono, że argumentacja skarżącej przemawiająca jej zdaniem za przyznaniem adwokata z urzędu, a mianowicie nieznajomość przepisów prawa, nie może zostać uwzględniona, gdyż przepisy uzależniają uwzględnienie wniosku od oceny sytuacji majątkowej strony. W piśmie z dnia [...] r. K.B. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości podnosząc ponownie, że w obecnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z wniesioną skargą. Dalej w uzasadnieniu podkreśliła, że jedynym źródłem dochodu jest dla niej renta, a miesięczne koszty utrzymania, w tym koszty związane z leczeniem przekraczają kwotę [...] złotych. Dodatkowo w związku z okresem zimowym musi ona ponieść wydatek na opał. Jednocześnie skarżąca wskazała, że będąc w trudnej sytuacji finansowej korzysta również z pożyczek udzielanych jej przez osoby trzecie, a zadłużenie z tego tytułu jest "spore". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. - zwana dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu [...] r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2011 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. W świetle art. 199 p.p.s.a., zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, natomiast instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od tej zasady - winna być stosowana przez sąd tylko wraz ze ścisłym interpretowaniem przesłanek ustawowych. Przyznanie prawa pomocy bowiem jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa, a stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest to możliwe w przypadku osoby fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprawie bezspornym jest, że miesięczne przychody skarżącej są regularne i wynoszą [...] złote miesięcznie. Jednocześnie wydatki związane z kosztami utrzymania gospodarstwa domowego, na podstawie analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów, kształtują się na poziomie ok. [...] złotych (energia elektryczna, gaz, czynsz, opłata za zarządzanie nieruchomością, telewizja kablowa). Z powyższych kwot, zdaniem Sądu, nie wynika, ażeby skarżąca nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Do powyższego zestawienia Sąd nie zaliczył natomiast wydatków związanych ze spłatą zobowiązań wynikających z umów pożyczki, zawartych zarówno z instytucjami bankowymi, jak i z osobami prywatnymi. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2011 r. sygn. I FZ 130/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego pokrywa Skarb Państwa, a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie, bowiem z załączonych przez skarżącą dokumentów oraz z jej oświadczenia z dnia [...] r. wynika, że reguluje ona zobowiązania z tytułu pożyczek, a zatem prywatnoprawne, w wysokości około [...] złotych miesięcznie. Jednak Sąd uznał, że dodatkowe wydatki związane z zakupem [...] ton węgla oraz koszty leczenia, udokumentowane przez K.B. wraz z wniesieniem sprzeciwu, uzasadniają, szczególnie w okresie zimowym, przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, który wynosi w niniejszym postępowaniu [...] złotych. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.