II SA/Gl 733/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku reprezentowanej przez adwokata L. S. (dalej też jako skarżąca) z dnia 17 grudnia 2020 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy G. (dalej też jako Wójt) decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzeczono o odmowie przyznania L. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym byłym mężem A. S. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 3, art. 17, art. 20, art. 23, art. 24, art. 26 i art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm., zwanej też dalej ustawą lub u.ś.r.). W uzasadnieniu decyzji w związku z treścią art. 7 ust. 1 u.ś.r. organ stwierdził, że z zatrudnienia nie może zrezygnować osoba, która nie jest już aktywna zawodowo i posiada prawo do emerytury, która to sytuacja odnosi się do skarżącej, zwłaszcza gdy nie złożyła ona w toku postępowania oświadczenia, że ewentualnie prawo do emerytury zamierza zawiesić. Nadto Wójt stwierdził, że skoro małżeństwo skarżącej z wymagającym opieki A. S. zostało rozwiązane przez rozwód z jego winy prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] r., to nie jest ona osobą, na której ciążyłby wobec niego obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako k.r.i.o.), tj. osobą o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy. Zdaniem organu kolejną przeszkodę w przyznaniu wnioskowanego świadczenia stanowi w świetle treści art. 17 ust. 1b ustawy okoliczność, że niepełnosprawność byłego męża skarżącej powstała dopiero w 2018 r. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1b u.ś.r. interpretowanego bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy poprzez przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na treść art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1b i art. 24 ust. 2 i ust. 4 u.ś.r. oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzję Wójta utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji, po przytoczeniu treści mających zastosowanie w sprawie przepisów u.ś.r. w odniesieniu do treści art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a tej ustawy stwierdziło, że wymaga rozważenia, czy skarżąca jest osobą, na której względem jej niepełnosprawnego byłego męża spoczywa obowiązek alimentacyjny w rozumieniu przepisów k.r.i.o. W tym względzie Kolegium analizując treść art. 129, art. 129 i art. 132 k.r.i.o. stwierdziło, że nie mają one do małżonka osoby objętej opieką zastosowania. Obowiązek alimentacyjny pomiędzy małżonkami wynika natomiast z treści art. 23 i art. 27 k.r.i.o. Inna sytuacja zachodzi natomiast pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Przesłanki materialnoprawne dotyczące obowiązku alimentacyjnego takich małżonków reguluje art. 60 k.r.i.o. Zgodnie z tym przepisem rozwiedzionemu małżonkowi, który został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, nie przysługuje roszczenie alimentacyjne względem małżonka, któremu wina w rozkładzie pożycia nie została w wyroku rozwodowym przypisana. W konsekwencji SKO uznało, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem jej byłego małżonka, który zgodnie z wyrokiem rozwodowym został uznany za winnego rozkładu pożycia. Z tego też powodu nie można jej zaliczyć do osób, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., co przesądza o braku podstaw do przyznania jej wnioskowanego świadczenia. W tym względzie Kolegium powołało się dodatkowo na uchwałę NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13, jako mającą m.in. w świetle orzecznictwa w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO, reprezentowana przez adwokata skarżąca, wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła, że decyzja SKO została wydana z rażącą obrazą art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się byłej żony, będącej jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej z uwagi na to, iż nie spoczywa na niej wobec tej osoby obowiązek alimentacyjny, podczas gdy funkcjonalna wykładnia w/w przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i powołując się szeroko na orzecznictwo podtrzymało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedynie osobie, na której ciąży względem wymagającego opieki obowiązek alimentacyjny. Po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów, a to zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym jej wzruszeniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy p.p.s.a. W świetle treści art. 17 ust. 1 u.ś.r., konieczną przesłanką przyznania danej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zaliczenie jej, w odniesieniu do wymagającego stałej opieki, do jednej z osób, o jakich w tym przepisie mowa. W odniesieniu do skarżącej wymóg ten może być rozpatrywany jedynie pod kątem treści ust. 1 i pkt 4 tego artykułu. W tym względzie powołując się na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego trafnie SKO stwierdziło, że skarżąca do osób, o jakich mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, się nie zalicza. Ustalenie to nie było i nie zostało również w skardze przez skarżącą zakwestionowane. Wymóg powiązania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z obowiązkiem alimentacyjnym nie może w świetle jednoznacznej w tym względzie treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, budzić wątpliwości i jego przyjęcie nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych. Został on też potwierdzony w bogatym i jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym wskazanym w zaskarżonej decyzji (a także w skardze) i powołanym w niej wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz. 80/19. Wnioskowane w skardze dokonanie funkcjonalnej wykładni omawianego przepisu, w wyniku której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego miałoby przysługiwać skarżącej, zmierza w istocie do zmiany treści tej normy prawnej, do czego ani organy orzekające, ani Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, nie mają uprawnień. Wobec zatem niespełnienia tej koniecznej przesłanki, brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. mr