II SA/Gl 734/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...]. Starosta Z. udzielił skarżącej Gminie W. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki [...] wód opadowych i roztopowych z odwodnienia terenu ul. [...] wraz z parkingiem przy kościele – projektowanym wylotem betonowym W1, km 62 + 950 rzeki [...], w obrębie działki nr [...] w miejscowości C. oraz pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie tego wylotu. Następnie informacją roczną z dnia [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w Z. ustalił skarżącej Gminie opłatę stałą w wysokości 70 zł z tytułu wprowadzania wód opadowych i roztopowych z odwodnienia terenu. Pismem z dnia [...] Wójt Gminy odesłał organowi powyższą informację z powodu braku wprowadzania wód opadowych i roztopowych z odwodnienia przedmiotowego terenu wskazanym wylotem. Pismem z dnia [...]. organ ponownie przesłał Gminie informację roczną. W odpowiedzi Wójt Gminy podał, że poprzednie pismo stanowiło reklamację w trybie art. 271 ustawy – Prawo wodne. W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzją organ administracji na podstawie art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 298, art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180), określił skarżącej Gminie opłatę stałą w wysokości 70 zł za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2018 r. za wprowadzanie do rzeki [...] wód opadowych i roztopowych z odwodnienia przedmiotowego terenu wylotem W1 w km. 62 + 950. W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania i stwierdził, że reklamację stanowiło pismo z dnia [...]. Jednak zdaniem organu, brak podstaw do uwzględnienia reklamacji. Podmiot legitymujący się pozwoleniem wodnoprawnym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej jako formy rekompensaty za gotowość środowiska do udostępnienia zasobów wody adresatowi pozwolenia, które w niniejszej sprawie nie zostało wygaszone. Zdaniem organu, fakt, że podmiot uprawniony zaniechał realizacji praw, bądź też jeszcze do nich nie przystąpił, jest nieistotny dla obowiązku ponoszenia opłaty stałej. Kwestia ta ma jedynie znaczenie dla obowiązku ponoszenia opłaty zmiennej oraz jej wysokości. Opłatę stałą obliczono jako iloczyn stawki jednostkowej, wynoszącej 2,50 zł za dobę za 1m3/s w czasie wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,07714444 m3/s. W skardze do sądu administracyjnego Gmina domagała się uchylenia powyższej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 271 ust. 4 i art. 273 ust. 4 ustawy – Prawo wodne. Skarżąca podniosła, że nie wykonano przedmiotowej inwestycji i w konsekwencji, nie odprowadza wód do rzeki. Zatem adresat pozwolenia wodnoprawnego nie korzysta w żaden sposób z zasobów wody. Obarczanie go opłatą stałą za hipotetyczną gotowość środowiska do udostępniania zasobów, jest absurdalne i stanowi nadinterpretację prawa. Nadto, skarżąca zarzuciła, że rozpatrzenie reklamacji nastąpiło po upływie 14 dni od jej wniesienia, gdyż reklamację stanowiło jej pierwsze pismo z dnia 10 maja 2018 r. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Opłata stała nie stanowi bowiem opłaty za rzeczywistą ilość odprowadzonych wód w przeciwieństwie do opłaty zmiennej. Dopóki zatem nie dojdzie do wygaszenia, bądź zmiany pozwolenia wodnoprawnego, skarżący winien z tego tytułu ponosić opłatę stałą. Bez znaczenia jest też fakt do wydania decyzji po upływie 14 dni od wniesienia reklamacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Trafnie podniosła skarżąca Gmina, że brak ustawowych przesłanek do określenia opłaty stałej za wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód, jeżeli nie wykonano urządzenia w postaci wylotu. Sam fakt udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, bez realizacji robót uniemożliwiających korzystanie przez stronę z uprawnień, wynikających z tego pozwolenia, nie stwarza podstawy prawnej do określenia opłaty stałej. Opłaty za usługi wodne uiszcza się w przypadkach, wymienionych w art. 268 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, wyżej powołanej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268). Zatem ustawodawca powiązał obowiązek wnoszenia opłat za usługi wodne z faktem korzystania ze środowiska, a nie jedynie z samą gotowością środowiska do udostępnienia zasobów wody adresatowi pozwolenia. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że pozwolenie wodnoprawne nie zostało wygaszone. W dacie wydania zaskarżonej decyzji pozostawało ono w obrocie prawnym. Zdaniem składu orzekającego, nietrafna jest też argumentacja organu, że kwestia wykonania urządzenia i realizacja uprawnień wynikających z udzielonego pozwolenia wodnoprawnego byłaby istotna jedynie w sprawie określenia opłaty zmiennej. Zgodnie z art. 270 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, obie te opłaty składają się na opłatę za usługi wodne. Ust. 3 tego przepisu przewiduje zaś wyłącznie opłatę stałą za odprowadzanie wód z odwodnienia gruntów w miastach. Podważa to stanowisko organu co do zróżnicowania warunków ponoszenia obu form opłat. Za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi pobiera się zaś zarówno opłatę stałą, jak i zmienną, zależną od ilości i jakości ścieków (art. 270 ust. 8 ustawy). Z kolei ust. 12 tego przepisu przewiduje przypadek ponoszenia wyłącznie opłaty zmiennej. Mając także na uwadze zasadę z art. 7a § 1 kpa, sąd administracyjny stwierdził zatem, że odmienny sposób obliczania obydwu opłat, nie zmienia faktu, że w każdym wypadku opłata ta jest należna jedynie w razie faktycznego korzystania ze środowiska (vide: wyrok tut. Sądu z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 514/18 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 841/18, Lex nr 2572201). Zaskarżona decyzja zapadła zatem wskutek błędnej wykładni prawa materialnego, a to art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 298 i art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 4 ustawy – Prawo wodne, wskutek czego organ administracji z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa, zaniechał ustalenia, czy skarżąca Gmina wykonała urządzenie wodne i korzysta z usługi wodnej, wprowadzając za pomocą wylotu ścieki do wód. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). O kosztach postępowania na rzecz skarżącej nie rozstrzygnięto z braku wniosku o ich zasądzenie (art. 210 § 1 tej ustawy). Nie mógł też odnieść skutku wniosek organu o zasądzenie kosztów postępowania z braku podstaw prawnych (art. 200 tej ustawy). Sąd administracyjny nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi. Fakt wydania zaskarżonej decyzji po upływie 14 dni od dnia wniesienia reklamacji, nie ma żadnego znaczenia dla wyniku sprawy. Ustawodawca nie obwarował bowiem żadnym terminem materialnoprawnym warunku do wydania decyzji, określającej opłatę za usługi wodne. Termin ten został jedynie zakreślony dla strony jako warunek skutecznego wniesienia reklamacji. Faktem jest, że organ winien wyjaśnić, czy pierwsze pismo skarżącej, odsyłające przesłaną informację roczną, stanowiło reklamację. Jednak ostatecznie rozpatrzył merytorycznie żądanie strony, wydając zaskarżoną decyzję, co umożliwiło wniesienia skargi na wadliwy akt. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien zatem ustalić, czy wykonano urządzenie wodne, umożliwiające skarżącej Gminie realizację uprawnień, wynikających z udzielonego pozwolenia. Jeżeli urządzenia tego nie zrealizowano, postępowanie w sprawie określenia płaty stałej należy umorzyć jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. ec