II SA/Gl 741/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...]. Marszałek Województwa [...], działając na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) unieważnił egzamin państwowy praktyczny na prawo jazdy kat. C + E, przeprowadzony w dniu 9 listopada 2005 r. przez egzaminatora J.Z. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. wobec R. Z.. W uzasadnieniu wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K., [...] Wydział [...] z dnia [...] sygn. akt [...] stwierdzono, iż egzaminowany uzyskał zaświadczenie o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii C + E, w którym poświadczono nieprawdę co do odbycia przedmiotowego kursu (polegającej na tym, że odbył on szkolenie w wymaganej liczbie godzin teoretycznych, czego faktycznie nie uczynił). Mimo to zainteresowany przystąpił on do egzaminu praktycznego na prawo jazdy kat. C + E i uzyskał uprawienia do kierowania pojazdami w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którą uprawnienia te uzyskiwała osoba, która spełniała warunki określone w art. 90 ust. 1, tj. m.in. odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie. Zgodnie z § 25 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, wydanego na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 4 wymienionej powyżej ustawy, osoba ubiegająca się o prawo jazdy danej kategorii mogła przystąpić do egzaminu teoretycznego i praktycznego pod warunkiem spełnienia m.in. wymogów, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 3, tj. odbycia wymaganego dla danej kategorii szkolenia. W obecnym stanie prawnym ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. w art. 67 nadal powierzyła marszałkowi województwa nadzór na przeprowadzaniem egzaminów państwowych na prawa jazdy. Obecnie sprawę tę reguluje art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, przewidując unieważnienie przez marszałka województwa, w drodze decyzji administracyjnej, egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi poddana została osoba, o której mowa w art. 50 ust. 3, tj. m.in. osoba nie posiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Wobec potwierdzenia wymienionym wyrokiem Sądu Okręgowego, iż w wystawionym zaświadczeniu potwierdzono nieprawdę co do faktu ukończenia przez zainteresowanego szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii "C + E" w postaci 20 godzin zajęć teoretycznych, podczas gdy w rzeczywistości szkolenia takiego wskazany nie odbył, organ orzekł jak w sentencji. W odwołaniu od decyzji R. Z. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił decyzji obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez unieważnienia egzaminu, który złożony został z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia wymienionej ustawy. W uzasadnieniu stwierdził, iż jako podstawę decyzji wskazano przepis art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami nie obowiązującej w dacie egzaminu. Z kolei w myśl art. 134 ust. 3 powołanej ustawy egzamin państwowy złożony z wynikiem pozytywnym przed datą wejścia w życie tej ustawy uznaje się za spełniający wymagania określone w ustawie. W ocenie odwołującego "przedmiotowe unormowanie stanowi implementację do ustawy konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz." Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudni 2010 r. sygn. akt P 43/07 dodał, że "zasada lex retro non agit" wywodzona z art. 2 Konstytucji, stanowi istotny składnik zaufania obywateli do państwa. Skoro zatem egzamin państwowy został przez odwołującego złożony z wynikiem pozytywnym w dniu 9 listopada 2009 r., a ustawa o kierujących pojazdami weszła w życie (częściowo) w dniu 25 lutego 2011 r., to organ pierwszej instancji nie był uprawniony do unieważnienia rzeczonego egzaminu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odwołania nie uwzględniło i utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.), marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 ustawy, czyli m.in. nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (pkt 5). Choć wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje on zastosowanie w sprawie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej podstawie tkwiącej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ten ostatni przepis przyznawał marszałkowi województwa podstawę prawną do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego niezgodnie z przepisami. W myśl obowiązującego wówczas § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. z 2001 r., Nr 150, poz. 1681), osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie przystępuje do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego, z zastrzeżeniem ust. 2, pod warunkiem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 1-3 i 5 oraz ust. 2-5 ustawy. Jednym z tych wymogów - określonych w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy - było odbycie wymaganego dla danej kategorii szkolenia. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia egzaminu państwowego praktycznego. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego, wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]. sygn. akt [...], prawomocnym z dniem 13 lipca 2016 r., E. S. został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu 12 października 2005 r. w D., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw o charakterze korupcyjnym, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w zamiarze aby odwołujący wyłudził w Urzędzie Miejskim w D. poświadczenie nieprawdy w postaci decyzji administracyjnej o wydaniu mu, jako osobie, która odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie, prawa jazdy kat. C +E, poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osoby upoważnionej do wystawienia takiego dokumentu, wystawił mu jako osoba reprezentująca Ośrodek Szkolenia Kierowców "A" z siedzibą w D., zaświadczenie nr [...], stwierdzające w swej treści nieprawdę co do faktu ukończenia szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się prawo jazdy kat. C +E w postaci 20 godzin zajęć teoretycznych, podczas gdy w rzeczywistości wyżej wymieniony nie odbył szkolenia teoretycznego. Z treści wskazanego wyroku, który jest wiążący dla organów administracji publicznej, wynika zatem wprost, że wskazane zaświadczenie, które było podstawą przeprowadzenia egzaminu dotknięte jest fałszem intelektualnym. Judykatura jednoznacznie przyjmuje, że "z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy (analogiczny stan prawny obowiązywał przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Należy również dodać, że brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego (art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami)" (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2445/14, Lex nr 2082557). Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 134 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami, Kolegium stwierdziło, iż nie mógł być on uwzględniony, gdyż powyższy przepis jest jedynie przepisem przejściowym regulującym, wobec zmiany zasad szkolenia i przeprowadzania egzaminów na prawo jazdy, w związku z wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami, kwestie ważności egzaminu państwowego zdanego na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. przed dniem wejścia w życie obecnej ustawy. Nie ogranicza w zaś stosowania art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Zatem wobec poczynienia ustaleń, opartych na prawomocnym wyroku sądu karnego Kolegium stwierdziło, że odwołujący się przystąpił do egzaminu państwowego praktycznego bez uzyskania wymaganego prawem zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, a taka sytuacja obliguje do utrzymania w mocy decyzji o unieważnieniu wymienionego egzaminu. W skardze do sądu administracyjnego R. Z. domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz umorzenia postępowania w sprawie, względnie o uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania: - tj. art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie tożsamego stanu faktycznego inną decyzją - decyzją Prezydenta Miasta D. z dnia [...] - implikowało jego umorzenie, - art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez powołanie w zaskarżonej decyzji aktów prawnych nieobowiązujących w momencie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji tj. ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, a także naruszenie prawa materialnego, - tj. art. 134 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami poprzez unieważnienie egzaminu, który został złożony z wynikiem pozytywnym przed dniem wejścia w życie wymienionej ustawy i który zgodnie z tym przepisem przejściowym winien zostać uznany za spełniający wymagania określone w ustawie, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy znajdującej zastosowanie w niniejszej sprawie na niekorzyść skarżącego, podczas gdy organ administracji, w takim przypadku winien wydać decyzję korzystną dla skarżącego. W uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty podkreślając wydanie w sprawie decyzji przez Prezydenta Miasta D., co powinno doprowadzić do stwierdzenia, iż postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zdaniem skarżącego, w sytuacji gdy legalność posiadania przez skarżącego uprawnień kategorii C+ E została już poddana weryfikacji w drodze postępowania zakończonego wydaniem wymienionej powyżej decyzji, nie ma już możliwości prowadzenia kolejnego postępowania, chociażby w innym trybie i przez inne organy, ale w istocie opartego na tej samej przesłance. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja o unieważnieniu egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy, nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do unieważnienia egzaminu z powodu jego przeprowadzenia niezgodnie z przepisami, tj. ówcześnie obowiązującym przepisem art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Jednym z wymogów, wynikających z art. 90 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, było odbycie wymaganego szkolenia. Dopiero wówczas dopuszczalne było przystąpienie do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego. Obowiązujący w dniu egzaminu przepis § 3 ust. 1 pkt 1 lit.b zał. nr 3 do przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów określał liczbę godzin dla zajęć teoretycznych w zakresie kat. C + E, na nie mniejszą niż 20 godzin. Zdaniem sądu administracyjnego trafnie Kolegium uznało za miarodajny dla rozstrzygnięcia sprawy stan prawny, obowiązujący w dacie przeprowadzenia egzaminu. Jednakże również w dacie orzekania przez organy administracji zachodziła podstawa do unieważnienia egzaminu na mocy przywołanej przez Kolegium regulacji prawnej, tj. art. 72 ust. 1 w związku z art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Marszałek Województwa w drodze decyzji administracyjnej unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi poddana została osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 ustawy, czyli m.in. nie posiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Trafnie też organy administracji uznały, że są związane ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego- tj. Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] sygn. akt [...]. Fakt skazania innej osoby za przestępstwo z art. 271 § 3 w związku z art. 18 § 3 i art. 273 oraz art. 272 Kodeksu karnego, polegające na potwierdzeniu w zaświadczeniu nieprawdy, że skarżący odbył 20 godzin zajęć teoretycznych, podczas gdy w rzeczywistości takiego szkolenia teoretycznego nie odbył, wiąże zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny z mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). Stąd też ustalenia organów administracji, poczynione na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego, nie mogą być kwestionowane przez sąd administracyjny. Podważenie tych ustaleń nie jest dopuszczalne w toku postępowania. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że skazanie za przestępstwo dotyczyło innej osoby. Ustalenia tego wyroku dotyczyły bowiem wprost skarżącego. Niedopuszczalne jest zatem ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących, wydanych wobec strony postępowania administracyjnego. Zarówno organy administracji, jak i sąd, zobowiązane są uwzględnić także ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w wyrokach karnych, dotyczących osób niebędących stronami postępowania administracyjnego, jeżeli jest to konieczne i uzasadnione w okolicznościach danej sprawy (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 433/07 czy z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I FSK 1819/07). Taki zaś przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Stąd też zarzuty skargi i zawarta w niej argumentacja nie mogły odnieść skutku. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na brak umorzenia niniejszego postępowania, podczas gdy rozstrzygnięcie tożsamego stanu faktycznego nastąpiło już inną decyzją - tj. decyzją Prezydenta Miasta D. z dnia [...], należy uznać go za bezzasadny. Wprawdzie stan faktyczny w sprawie przywołanej powyżej jest tożsamy z rozpatrywanym w niniejszej sprawie, ale wskazana decyzja Prezydenta Miasta D. wydana została w innej sprawie, tj. dotyczyła decyzji tegoż organu z dnia [...] przyznającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii C + E i dotyczyła postępowania wznowionego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też, wobec upływu 10 lat od doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, zgodnie z art. 146 Prezydent D. nie mogąc uchylić własnej decyzji z dnia [...], orzekł o wydaniu jej z naruszeniem prawa (na mocy art. 151 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z kolei kontrolowana decyzja wydana została w postępowaniu zwykłym, dotyczącym unieważnienia przez marszałka województwa przeprowadzonego egzaminu państwowego na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (art. 72 ust. 1 pkt 1), a to wobec stwierdzenia, iż egzaminowi poddana została osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2, czyli w tym przypadku osoba nie posiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia, gdyż na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] wykazano, iż przedstawione w sprawie zaświadczenie nr [...] dotknięte było fałszem intelektualnym. Zatem sprawy te nie dotyczyły tej samej materii i nie można mówić o res iudicata. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.