II SA/Gl 746/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na czynność Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt, 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta J. dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty 2125 (dwa tysiące sto dwadzieścia pięc) złotych za wydanie kart pojazdu dla samochodów [...] nr rej. [...],[...] nr rej. [...],[...] nr rej [...],[...] nr rej. [...],[...] nr rej. [...], 3. zasądza od Prezydenta Miasta J. na rzecz skarżącego kwotę 697(sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. R. K. zamieszkały w J. przy ul. [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpił do Prezydenta Miasta J. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie kart pojazdu w odniesieniu do 5 samochodów osobowych: - [...] o numerze rejestracyjnym [...] (data rejestracji 11 stycznia 2005 r.), - [...] o numerze rejestracyjnym [...] (data rejestracji 24 stycznia 2005 r.), - [...] o numerze rejestracyjnym [...] (data rejestracji 24 stycznia 2005 r.), - [...] o numerze rejestracyjnym [...] (data rejestracji 18 kwietnia 2005 r.), - [...] o numerze rejestracyjnym [...] (data rejestracji 10 maja 2005 r.). Wszystkie wyżej wymienione pojazdy zostały zarejestrowane w okresie od 11 stycznia 2005 r. do 10 maja 2005 r. i zostały do nich wydane karty pojazdu. Pobrano za nie opłaty w wysokości 500 zł każda – łącznie 2500 zł. Wnoszący domaga się stwierdzenia nadpłaty w stosunku do każdego pojazdu w wysokości 425 zł, łącznie 2125 zł. Pismem z dnia 2 maja 2016 r. Prezydent J. odmówił zwrotu nadpłaconych opłat. W ocenie organu zostały one pobrane w prawidłowej wysokości a niezależnie od tego ewentualne roszczenie uległo przedawnieniu. W związku z tym kolejnym pismem z dnia 11 maja 2016 r. R. K. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiadając na to pismo i podtrzymując swoje stanowisko Prezydent J. wskazał, że zwrot opłaty za wydanie kart pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] i [...] nastąpił w wyniku wykonania orzeczenia (wyrok z dnia [...] r. sygn. [...]) Sądu Rejonowego w J. Sąd powszechny zasądził od Prezydenta J. na rzecz R. K. kwotę 2000 zł z tytułu nienależnego świadczenia za pojazdy zarejestrowane po dniu 16 marca 2006 r. Z orzeczenia wynika, że zasądzenie dotyczyło pojazdów zarejestrowanych w dniach 9 czerwca 2005 r, 29 czerwca 2005 r. 2 listopada 2005 r. i 28 lutego 2006 r. Skargę na ten akt (określany "pismem") do tutejszego Sądu złożył R. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie U 6/04 domaga uchylenia aktu i stwierdzenia obowiązku dokonania przez Prezydenta Miasta J. zwrotu części nadpłaconych opłat. Przesyłając skargę organ administracji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przy tym z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę na czynność lub akt sąd może stwierdzić bezskuteczność czynności lub uchylić akt (art. 146 § 1 p.p.s.a.) i jednocześnie może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a.). Podstawą ustalenia opłat, których części zwrotu domaga się skarżący były art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu Dz. U. Nr 137, poz. 1310), wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, zawierającej umocowanie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. Opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP określono na kwotę 500 zł. Legalność powyższego przepisu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie U 6/04 orzekł, że § 1 ust. 1 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym; b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, a także, że przepis powołanego rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Stosownie do powyższego, odnosząc się do istoty rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że w świetle wywodów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. nie budzi wątpliwości niekonstytucyjność i sprzeczność z ustawą zakwestionowanego przepisu rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., na podstawie którego pobrano od skarżącego zawyżone opłaty w wysokości 500 zł za wydanie jednej karty pojazdu. W konsekwencji należy przyjąć, że akt odmowy zwrotu nadpłaty został dokonany bez podstawy prawnej. Za pozbawiony znaczenia w postępowaniu sądowym należy uznać argument, że w dniu pobierania opłat obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., a organ był zobowiązany do jego stosowania. Konsekwencją uznania przez Sąd przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący miał obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości wynikającej z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dlatego też organ zobowiązany był przyjąć, że przysługuje skarżącemu uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłat za wydanie karty pojazdu, tj. w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Odnosząc się do kwestii przedawnienia roszczeń skarżącego o zwrot nadpłaconych części opłat za wydanie kart pojazdów Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r. (sygn. I OSK 925/13 – za www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że opłaty za wydanie karty pojazdu począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), stanowią w myśl art. 60 pkt 7 powołanej ustawy, niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym pobierane na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, których wysokość ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 1 pkt 2). Przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych wskazuje, że do spraw dotyczących tych należności mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. i przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Jednakże przepisy te dotyczą tylko tych opłat za wydanie karty pojazdu, które pobrane zostały po dniu 1 stycznia 2010 r., a zatem nie mogą być stosowane do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie wcześniejszym. W zawisłej sprawie natomiast, zarówno czynność w postaci wniesienia opłaty za wydanie karty pojazdu, jak i wydanie decyzji o rejestracji pojazdu miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2010 r. W konsekwencji w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie będą miały zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, a zatem również stosowanie terminów przedawnienia, tj. art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, przewidującego w omawianych sprawach 5-letni okres przedawnienia. Byłoby to bowiem sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowały zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej strony skarżącej. Wskazać należy, że w sprawie spornych opłat nie może znaleźć zastosowania art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), w którym zawarto normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia. Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej każe poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania nowych przepisów) nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji, niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sąd nie zgadza się z organem administracji, iż o obowiązku zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdów oznaczonych numerami rejestracyjnymi [...] i [...] rozstrzygnął Sąd Rejonowy w J. w wyroku z dnia [...] r. sygn. [...]). Zgodnie z uzasadnieniem tego wyroku Sąd powszechny zasądził od Prezydenta J. na rzecz R. K. kwotę 2000 zł z tytułu nienależnego świadczenia za pojazdy zarejestrowane po dniu 16 marca 2006 r. Z orzeczenia wynika, że zasądzenie dotyczyło pojazdów zarejestrowanych w dniach 9 czerwca 2005 r, 29 czerwca 2005 r. 2 listopada 2005 r. i 28 lutego 2006 r. Mając powyższe na uwadze, skargę należało uznać za zasadną i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić zaskarżony akt. W oparciu o art. 146 § 2 p.p.s.a. uznano obowiązek Prezydenta Miasta dokonania zwrotu skarżącemu części uiszczonych opłat w wysokości 425 zł w przypadku każdej karty pojazdu. Ustalając wysokość tej kwoty Sąd kierował się treścią wspomnianego wyroku TK z 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżącego kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę, zwrotu skarżącemu różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 500 zł (opłatą uiszczoną przez skarżącego za kartę pojazdu) a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 425 zł. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.