II SA/Gl 751/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" w S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o zabezpieczeniu finansowym w związku z nadaniem decyzji dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym na podstawie art. 123, art. 108 § 1, art. 268a kpa, zażądał od "A" S.A. z siedzibą w K. – J. kwoty 30.000,00 (trzydzieści tysięcy) zł stanowiącej zabezpieczenie finansowe w związku z nadaniem decyzji z dnia [...] roku ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości o nieregulowanym stanie prawnym, położonej w S. ozn. nr 1 o powierzchni 67675 m2 k.m. 33, zapisanej w jednostce rejestrowej ewidencji gruntów i budynków nr 2, przez udzielenie zezwolenia "A" S.A. na przeprowadzenie remontu napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV W. – J., T. – R., realizowanej jako inwestycja p.n. "Modernizacja linii 400 kV W. – J. W. – R. oraz linii 400 kV W. – J., T. – R., rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższe postanowienie zawierało pouczenie o nie przysługiwaniu na nie zażalenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "B" w S. Zażalenie to zawiera także odwołanie od decyzji z dnia [...] roku o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości stanowiącej własność żalącej się. W zakresie odwołania od decyzji z dnia [...] roku nr [...] brak jednak rozstrzygnięcia w kontrolowanym postanowieniu jak i postanowieniu z dnia [...] roku. Zdaniem skarżącej zgodnie z art. 108 § 1 kpa organ może żądać od strony wniesienia "stosownego zabezpieczenia" wyłącznie w odniesieniu do decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast decyzja z dnia [...] roku nr [...] nie zawiera rozstrzygnięcia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności po jej wydaniu, winno mieć formę postanowienia, na które służy zażalenie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wniosek o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności złożono łącznie z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości nr 3, a więc wniosek o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności organ winien był rozpatrzyć w tejże decyzji. Organ jednak nie rozpoznał tego wniosku (w formie rozstrzygnięcia) co oznacza, że nie uwzględnił tego wniosku. Nadanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności po wydaniu decyzji z [...] roku powinno być uzasadnione nowymi argumentami strony, co nie wynika z postanowienia Starosty [...]. Wskazano także na wątpliwości czy zaskarżonym postanowieniem nadano decyzji z dnia [...] roku rygor natychmiastowej wykonalności. Dalsze zarzuty dotyczą postanowienia Starosty [...] z dnia [...] roku oraz samej decyzji tego organu z dnia [...] roku. Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 1 i 144 kpa stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie Starosty [...] z dnia [...]roku. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał wniosek "A" S.A. z siedzibą w K. – J. z dnia [...] roku (doprecyzowany pismem z [...] roku), a dotyczący udzielenia zezwolenia na wejście na teren nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr 1. Natomiast pismem z dnia [...] roku "A" S.A. wystąpiły z dodatkowym żądaniem (oprócz udzielenia zezwolenia na wejście na teren działki nr 1) nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (108 § 1 kpa). Decyzją z dnia [...] roku Starosta [...] orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z części nieruchomości nr 1, a rygor natychmiastowej wykonalności tej decyzji nadano postanowieniem z dnia [...] roku. Natomiast postanowieniem z dnia [...] roku Starosta [...] zażądał od "A" 30.000 zł jako zabezpieczenia finansowego, w związku z nadaniem decyzji z dnia [...] roku rygoru natychmiastowej wykonalności. Na postanowienie z dnia [...] roku zażalenie nie przysługuje – niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych, a więc niedopuszczalność wniesienia zażalenia na postanowienie, na które przepisy prawa środka takiego nie przewidują. Ustalenie zatem przez organ, że wniesiono zażalenie na postanowienie, w stosunku do którego przepisy nie przewidują takiej możliwości nakłada na organ odwoławczy obowiązek stwierdzenia, w formie postanowienia, jego niedopuszczalności (art. 134 kpa). Zgodnie z art. 141 § 1 kpa zażalenie można wnieść wyłącznie na postanowienie, gdy tak stanowi kodeks. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie ostateczne z dnia [...] roku złożyła "B" w S. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i nakazania (organowi odwoławczemu) rozpatrzenia zażalenia skarżącej na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] roku w przedmiocie "nadania rygoru natychmiastowej wykonalności" decyzji Starosty [...] z [...] roku, a także zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej z treści postanowienia z dnia [...] roku wynika, że organ przychylił się do wniosku "A" S.A. i nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] roku (powinno być z 2013 roku). Jest bezsporne, że rygor natychmiastowej wykonalności został nadany decyzji po jej wydaniu (art. 108 § 2 kpa), a ustawodawca wskazał na możliwość wniesienia przez stronę zażalenia na tego rodzaju postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] roku było rozpatrzenie zażalenia złożonego na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] roku, którym zażądano od "A" S.A. kwoty 30.000 zł stanowiącej zabezpieczenie finansowe, w związku z nadaniem decyzji z dnia [...] roku rygoru natychmiastowej wykonalności. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] roku nastąpiło natomiast postanowieniem z dnia [...] roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontrolowane przez Sąd w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody [...] zostało wydane na podstawie art. 134 w związku z art. 141 § 1 i 144 kpa. Stosownie do treści art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia m. in. niedopuszczalność zażalenia. Wskazany przepis na podstawie art. 144 kpa znajduje zastosowanie także do zażaleń. Przytoczony powyżej art. 134 obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia zobowiązuje organ do zachowania przewidzianego w art. 134 kpa. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, prowadziłoby bowiem do wydania orzeczenia dotkniętego wadą nieważności. Niedopuszczalność zażalenia z przyczyn przedmiotowych obejmuje m. in. sytuację wniesienia zażalenia na postanowienie, na które przepisy prawa środka takiego nie przewidują. Zgodnie z art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienia, służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Natomiast postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 kpa). Na postanowienie o którym mowa w art. 108 § 1 kpa – żądanie od strony stosownego zabezpieczenia – zażalenie nie przysługuje (inaczej niż z art. 108 § 2 kpa). Jest oczywiste, że o tym czy na dane postanowienie zażalenie przysługuje czy też nie decydują przepisy kpa, a nie pouczenie umieszczone pod postanowieniem. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] roku zażądał od "A" S.A. kwoty 30.000 zł w związku z "nadaniem decyzji z dnia [...] roku rygoru natychmiastowej wykonalności". Rygor ten natomiast nie został nadany tym postanowieniem, o czym świadczy podstawa prawna wydanego postanowienia (wskazana nieprecyzyjnie) oraz treść postanowienia. Nie budzi wątpliwości, że na postanowienie żądające od strony stosownego zabezpieczenia nie przysługuje zażalenie. Organ odwoławczy był więc zobowiązany do wydania zaskarżonego postanowienia. Zupełnie inną sprawą jest poprawność prawna tego postanowienia. Zarzuty jednak w tym zakresie mogły jedynie zostać zgłoszone w odwołaniu od decyzji, w tym przypadku od decyzji z dnia [...] roku ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości nr 1. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] roku został nadany postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] roku, na które to postanowienie przysługuje zażalenie stosownie do art. 108 § 2 kpa (por. I SA 20/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 36; NSA – I OSK 116/06, LEX nr 266225). Należy w tym miejscu podkreślić, że w przypadku nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes strony, organ administracji publicznej może uzależnić nadanie rygoru od złożenia stosownego zabezpieczenia. Zabezpieczenie jest ustanawiane na okoliczność potencjalnej szkody wynikającej z wykonania decyzji, która nie będąc wykonalna (bez rygoru natychmiastowej wykonalności) mogłaby być uchylona bądź zmieniona w wyniku wniesienia odwołania (szerzej R. Sawuła – Zabezpieczenie w postępowaniu administracyjnym, Jednostka wobec działań administracji publicznej, Międzynarodowa konferencja naukowa Olszanica 21-23 maja 2001 r., Rzeszów 2001, s. 396-398). W przedmiotowym postępowaniu powinna być określona wielkość, forma i sposób dokonania zabezpieczenia wraz ze stosownym terminem jego ustanowienia. Na postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia nie służy zażalenie (komentarz do KPA pod redakcję prof. Marka Wierzbowskiego, wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 588). Kierując się powyższą argumentacją Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę. sw