II SA/Gl 773/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. uchyla decyzję Powiatowego Komendanta Policji w Z. z dnia [...] r. nr [...] w zakresie orzekającym o skierowaniu na badania lekarskie oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Pismem z dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji w Z. zawiadomił W. J. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Powodem wszczęcia tego postępowania było kierowanie przez stronę pojazdem samochodowym w stanie nietrzeźwości, co zostało stwierdzone w trakcie kontroli drogowej mającej miejsce w dniu [...] r. w Z. na drodze krajowej nr[...]. Decyzją z dnia [...] r., [...], wydaną w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 3 lit b) ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ ten skierował W. J. na badania lekarskie. Drugą wydaną w tym samym dniu decyzją nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Z. skierował natomiast W. J. na badania psychologiczne . Pismem z dnia [...] r. odwołanie od tych obu decyzji wniósł W. J. podnosząc, że w orzeczeniach tych błędnie wskazano w nich jego nazwisko, bowiem nie nazywa się "J." lecz "J.". Wnoszący odwołania stwierdził też, że w dniu [...] r., który wskazano w uzasadnieniach tych decyzji nie prowadził samochodu w stanie nietrzeźwości. W wyniku tych odwołań Komendant Powiatowy Policji w Z. działając w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] r., uchylił w całości swoje decyzje z dnia [...] r. o skierowaniu na badania lekarskie nr [...] i skierowaniu na badania psychologiczne [...] W uzasadnieniu stwierdził, że w przedmiotowych skierowaniach popełniony został błąd pisarski dotyczący nazwiska strony oraz błędnie wskazano datę popełnienia czynu określonego w art. 178 § 1 Kodeksu karnego. Także i ta decyzja została zakwestionowana przez W. J. w odwołaniu z dnia [...] r. W uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, szczególny nacisk kładąc na fakt niepowiadomienia Starostwa Powiatowego w Z. o uchyleniu wcześniej wydanych skierowań na badania lekarskie i badania psychologiczne. Mając powyższe na uwadze domagał się on powiadomienia Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Z. o wydanej decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r. W piśmie z dnia [...] r. nazwanym "wyjaśnieniem" W. J. stwierdził, że jego odwołanie nie dotyczy merytorycznej treści decyzji z dnia 2[...] r., którą wydano zgodnie z przepisami prawa, lecz jedynie braku powiadomienia o tym fakcie właściwego Wydziału Komunikacji, do którego przesłano pierwotne skierowania na badania. W piśmie z dnia [...] r. nazwanym "wyjaśnieniem" odwołujący stwierdził dodatkowo, że jego odwołanie nie dotyczy merytorycznej treści decyzji z dnia [...] r., która w jego ocenie została wydana zgodnie z przepisami prawa, lecz kwestionuje on jedynie brak powiadomienia o tym fakcie właściwego Wydziału Komunikacji, do którego przesłano pierwotne skierowania na badania. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego W. J. pismem z dnia [...] r. (określonym jako "zażalenie") poinformował Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach, że sam zawiadomił Wydział Komunikacji o uchyleniu pierwotnych skierowań na badania lekarskie i psychologiczne oraz oświadczył, że wycofuje swoje odwołanie i uważa sprawę za bezprzedmiotową . [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. (dalej zwany [...] KWP) nie uwzględnił jednak tego wniosku i decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w części skierowania na badanie lekarskie i orzekając co do istoty sprawy utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Z. nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił przebieg postępowania w tym zebrane przez siebie dodatkowe dowody wskazujące, że to W. J. w dniu [...] r. prowadził samochód w stanie nietrzeźwości. Następnie stwierdził, że celem postępowania odwoławczego nie jest tylko, wbrew twierdzeniom odwołującego się, odniesienie się organu drugiej instancji do postawionych zarzutów, lecz ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. Wyjaśnił też, że organ odwoławczy nie jest związany zarzutami odwołującego się i podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wpływ odwołania nie tylko uprawnia ale obliguje organ drugiej instancji do zbadania wszelkich aspektów sprawy przed ponownym jej rozstrzygnięciem. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wydana została zgodnie z przepisami prawa, wręcz przeciwnie w jego przekonaniu - rozstrzygnięcie to wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Dlatego też, zgodnie z art. 137 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mógł on uwzględnić cofnięcia odwołania, gdyż spowodowałoby to, iż wnoszący odwołanie pomimo kierowania przez niego pojazdem w stanie nietrzeźwości nie zostałby skierowany na badania lekarskie, mające na celu orzeczenie u niego istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Uzasadniając orzeczenie co do istoty sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że uchylenie autokontrolnego rozstrzygnięcia spowodowało przywrócenie do obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. nr [...] o skierowaniu strony na badania lekarskie przeprowadzane na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stwierdził ponadto, że ustalenia faktyczne potwierdziły stan nietrzeźwości podczas zatrzymania strony w dniu [...] r. w Z.. Wyjaśnił też, że przedmiotowa decyzja była dotknięta wprawdzie błędem literowym dotyczącym nazwiska zainteresowanego oraz błędnym określeniem daty przedmiotowego zdarzenia, jednakże zdaniem organu II instancji błędy te nie wyrządziły stronie postępowania żadnej szkody, a nadto decyzja opatrzona była numerem Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), który jednoznacznie identyfikuje daną osobę fizyczną. Organ zauważył też, że zebrane w toku postępowania odwoławczego dowody wskazują na posługiwanie się przez stronę prawem jazdy wystawionym na nazwisko "J." zamiast poprawnego "J.". W złożonym w [...] roku wniosku o wymianę prawa jazdy podał on bowiem, że nazywa się "J.". W tej sytuacji pomimo, że decyzja z dnia [...] r. w podanym zakresie była wadliwa, to przy uwzględnieniu istnienia podstaw prawnych i faktycznych do skierowania W. J. na badania lekarskie organ uznał, iż stwierdzone błędy formalne tej decyzji były niewystarczające do jej uchylenia. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone przez W. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 188/13 uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] W uzasadnieniu orzeczenia wskazano przede wszystkim, że organ odwoławczy prawidłowo oceniając stan faktyczny i prawny sprawy, korzystając z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, winien orzec co do istoty sprawy, kierując właściwą osobę na przedmiotowe badania psychologiczne, obowiązujące przepisy nie pozostawiają bowiem organowi żadnej swobody w tym zakresie. W następstwie tego wyroku [...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] r., nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a. "skierował W. J. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami". W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił w sposób obszerny przebieg całego postępowania. Następnie stwierdził, że w wskazanym wyżej wyroku WSA w Gliwicach przesądził, że wbrew twierdzeniom skarżącego [...] KWP był nie tylko uprawniony, ale także zobowiązany rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, bowiem przeprowadzone postępowanie bezspornie wykazało, że W. J. w dniu [...] r. w Z. prowadził pojazd mechaniczny będąc w stanie nietrzeźwości. Podkreślił także, że WSA uznał, iż prawidłowo oceniając stan prawny winien był on korzystając z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzec co do istoty sprawy - kierując właściwą osobę na badania lekarskie oraz zobowiązał organ administracji do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia i wyeliminowania uchybienia polegającego na uchyleniu decyzji organu I instancji wydanej w ramach autokontroli. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący wnosząc kolejną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przywołując treść przepisów prawa, zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji niezgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa oraz przez niewłaściwy organ. Wskazał, że w wyniku wejścia w życie nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest bowiem starosta. Dodatkowo wskazał, że do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i psychologiczne następuje na podstawie wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 kodeksu karnego wykonawczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] r. skarżący przedstawił przebieg postępowania oraz obszernie opisał okoliczności, w jakich doszło do posługiwania się przez niego nazwiskiem "J.", a nie "J.". Wskazał, że od [...] roku posiadał dowód osobisty na nazwisko J. i stan taki trwał do 2001 r. kiedy to wydając mu nowy dowód osobisty wpisano w nim nazwisko "J.". Zatem wymieniając w [...] roku prawo jazdy wskazał we wniosku nazwisko "J." zgodnie z dowodem osobistym. W piśmie procesowym z dnia [...] r. [...] KWP poinformował, że Sąd Rejonowy w Z. nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], uznał W. J. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. polegającego na prowadzeniu samochodu osobowego w dniu [...] r. w stanie nietrzeźwości oraz skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności z zawieszeniem na okres [...] lat oraz m.in. orzekł o zakazie prowadzenia przez skazanego wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres [...] lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem art. 135 a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 600 ze zm.). Przystępując do rozważań prawnych wskazać należy, że decyzje organów Policji, które były kontrolowane przez WSA w Gliwicach w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Gl 188/13 wydane zostały w innym stanie prawnym. W dniu 19 stycznia 2013 r. weszła bowiem w życie ustawa o kierujących pojazdami. Na mocy art. 125 pkt 10 lit j) uchylone zostały z tym dniem przepisy zawarte w rozdziale 4 działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), a wśród nich art. 122 regulujący kwestie związane z kierowaniem na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zgodnie z ust. 1 pkt 3 lit b) tego artykułu takiemu badaniu lekarskiemu podlegał kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. W § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 133), wydanego w oparciu o delegację zamieszczoną w art. 123 Prawa o ruchu drogowym sprecyzowane zostało, że organem właściwym do kierowania na badania lekarskie osób, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym był komendant powiatowy Policji. Rozporządzenie to w oparciu o art. 137 ustawy o kierujących pojazdami zachowało moc prawną do dnia 20 lipca 2014 r. kiedy to weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r. poz. 949). Zauważyć jednakowoż trzeba, że w myśl art. 99 ust. 1 pkt 2 lit a) ustawy o kierujących pojazdami decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej uprawnienia do kierowania tramwajem na badania lekarskie, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu – wydaje starosta. W oparciu zaś o to skierowanie uprawniony lekarz , po przeprowadzeniu badania wydaje osobie badanej na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym orzeczenie lekarskie o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W myśl art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b) omawianej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną, o skierowaniu na badania lekarskie z urzędu na podstawie informacji uzyskanych od administratora centralnej ewidencji kierowców - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a. Stosownie do stanowiącego przepis przejściowy art. 135a ustawy o kierujących pojazdami - do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.). Mając na uwadze treść powołanych przepisów stwierdzić należy, że z dniem 19 stycznia 2013 r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami organy Policji utraciły kompetencje do kierowania na badania lekarskie kierowców we wszystkich przypadkach, w tym także w przypadkach kierowania przez te osoby pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Podkreślić należy, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami poza art. 135a oraz art. 137 nie zawierają innych przepisów międzyczasowych normujących tryb postępowania po wejściu w życie tej ustawy w odniesieniu do stanów faktycznych wskazanych w art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wobec braku takiej regulacji należy zatem w takich sytuacjach stosować przepisy nowe. Mając na uwadze hierarchię aktów prawnych dla ustalenia właściwości organów orzekających w sprawie kierowania na badania lekarskie osób prowadzących pojazdy w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu za pozbawione znaczenia prawnego należy bowiem uznać regulacje zawarte w § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r., które obowiązywało w okresie przejściowym od 19 stycznia 2013 r. do dnia 20 lipca 2014 r. W konsekwencji przeprowadzonych rozważań stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja [...] KWP z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organów. Zgodzić się należy także ze skarżącym, że skierowanie go po dniu [...] roku na przedmiotowe badanie winno nastąpić na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 k.k.w. Z przesłanej Sądowi kopii nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...], wynika, że kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja została wydana na kilka miesięcy przed wydaniem tego nieprawomocnego wyroku. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja [...] KWP wydana została z rażącym naruszeniem art. 135 a ustawy o kierujących pojazdami. Niezależnie od zaistnienia w sprawie wykazanych wyżej przesłanek, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. nakazujących Sądowi stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., dostrzec należy, że zaskarżona decyzja została wydana także z rażącym naruszeniem wskazanego w jej podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten daje bowiem możliwość uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości albo w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy albo uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości albo w części. Wydana w II instancji decyzja [...] WKP kierująca skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, w której organ ten nie wypowiedział się co do losów decyzji autokontrolnej Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r. rażąco narusza wspomniany przepis. Wbrew stanowisku organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie ma też charakteru reformatoryjnego, o jakim była mowa w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 29 maja 2013 r., II SA/Gl 188/13. Tym samym za nieuprawnione potraktować należało powołanie w jej podstawie prawnej art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się do kwestii związania organu wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w przedmiotowym wyroku wskazać należy, że sprowadzały się one jedynie do stwierdzenia, że "organ orzekający będzie miał na uwadze poczynione powyżej ustalenia i wyeliminuje wskazane uchybienie, wydając prawidłowe rozstrzygnięcie". Oznacza to, że WSA nie wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2013r. w kwestii zmiany stanu prawnego, do jakiej doszło po wydaniu decyzji kontrolowanych w tym postępowaniu sądowym. Mając zaś na uwadze przepis art. 19 k.p.a. nakazujący organom administracji publicznej przestrzeganie z urzędu swojej właściwości [...] KWP w razie powstałych po jego stronie wątpliwości co do swojej właściwości do orzekania w przedmiotowej sprawie po dniu 19 stycznia 2013 r. winien był wystąpić w trybie art. 158 p.p.s.a. do Sądu o wyjaśnienie tych wątpliwości. Kierując się przepisem art. 135 p.p.s.a. skład Sądu orzekający w niniejszym postępowaniu uznał, że z uwagi na zmianę stanu prawnego niezbędnym dla końcowego załatwienia sprawy było także uchylenie autokontrolnej decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r., nr [...] w zakresie orzekającym o skierowaniu na badania lekarskie oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] r. , nr [...]. Dodać należy, że wskazane rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z oceną prawną tych decyzji zamieszczoną w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach II SA/Gl 188/12. Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Komendant Policji w Z. przekaże w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a. akta sprawy właściwemu miejscowo staroście, który po otrzymaniu odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Z. winien wydać odpowiednie orzeczenie. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego, o jakim jest mowa w art. 209 p.p.s.a.