II SA/Gl 783/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę na skutek wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda S. utrzymał w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...] r., nr [...] udzielającą Przedsiębiorstwu [...] S.A. w K. pozwolenia na budowę osiedla budynków mieszkalnych – jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej i szeregowej w M. przy ul. [...] na działce nr [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie J. D. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Pełnomocnik skarżącej uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazał, iż planowana inwestycja ma duży zakres rzeczowy i finansowy. Podniósł dalej, iż w przypadku uchylenia pozwolenia na budowę rozpoczęcie prac budowlanych spowoduje trudne od odwrócenia skutki, a przy tym wobec już wzniesionych obiektów może pojawić się konieczność ich rozbiórki, która będzie długotrwała i kosztowna. Przy czym tego typu rozbiórka, mając na względzie fakty powszechnie znane, będzie uciążliwa dla sąsiednich nieruchomości, a w tym dla nieruchomości skarżącej. Nadto zwrócił uwagę, iż inwestor rozpoczął planowaną budowę. Przedmiotowy wniosek poparli uczestnicy postępowania K. i B. S. Pełnomocnik inwestora natomiast ustosunkowując się do wniosku wystąpił o jego oddalenie, argumentując tym, iż w świetle całokształtu okoliczności sprawy i wobec formułowanych zarzutów strony skarżącej jest on bezzasadny. Nadto zwrócił uwagę, iż w obliczu zaawansowanych robót, które w najbliższych tygodniach zostaną ostatecznie ukończone, a przy tym istniejących kosztów obsługi kredytowej i wydatków związanych z zatrudnieniem pracowników, wstrzymanie planowanej inwestycji skutkować będzie powstaniem szkody po stronie Przedsiębiorstwa [...] S.A. w K. Nadto podniósł iż, tak powstałe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą dodatkowe koszty są niezasadnie. Zarówno pozostali uczestnicy, jak też organ odwoławczy w przekazanej Sądowi odpowiedzi na skargę, nie zajęli stanowiska co do wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestników postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać w takim samym stopniu inwestora, jak i pozostałe strony tego postępowania. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie (por. M. Bogusz, Glosa do przytoczonego wyżej postanowienia NSA, [w:] Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd orzecznictwa 2006 r., nr 1, poz. 1). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 ([w:] OSS z 2005 r. nr 3, poz. 72) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia nie można pominąć, że stosownie do art. 35a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę, wstrzymanie wykonania tego aktu, sąd może uzależnić od złożenia przez stronę skarżącą kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora, co służy w konsekwencji ochronie interesu tego ostatniego. Brzmienie przywołanego przepisu dowodzi, że postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji o pozwoleniu na budowę, stanowić może dużą dolegliwość dla inwestora, mogącą nierzadko spowodować większą szkodę niż ta, jaka mogłaby wyniknąć z kontynuowania robót budowlanych prowadzonych w oparciu o zaskarżoną decyzję, a w szczególności, gdy sporne zamierzenie inwestycyjne, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie generuje znaczne koszty i zostało już zrealizowane w znacznej części. Zatem inwestor, który prowadzi proces budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, narażony jest na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie tylko w przypadku uwzględnienia skargi, ale również w razie wstrzymania wykonania decyzji. Wskazać należy, iż kaucja wyznaczona w trybie art. 35 a powołanej ustawy Prawo budowlane, w razie uwzględnienia skargi, podlega zwrotowi, zaś w przypadku oddalenia skargi, przeznaczana jest na zaspokojenie roszczeń inwestora, przy czym w zawisłej sprawie w związku z rozmiarem planowanego przedsięwzięcia, wysokość takiej kaucji byłaby znaczna. Oceniając w omówionym kontekście wniosek skarżącej, jak również fakt, iż nie zawiera on żadnych informacji, bądź argumentów mogących uprawdopodobnić przesłanki z art. 61 § 1 p.p.s.a., bowiem za takie nie można uznać ani kwestii poniesienia dodatkowych kosztów przy ewentualnym rozebraniu przedmiotowej inwestycji, gdyż koszty te obciążałyby inwestora nie zaś skarżącą, ani też hipotetycznej obawy ze strony skarżącej odnośnie uciążliwości takiej rozbiórki, Sąd doszedł do przekonania, że sporne zamierzenie inwestycyjne nie powoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody po stronie skarżącej oraz po stronie uczestników postępowania. Zaskarżony akt nie rodzi też w ocenie Sądu trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć bowiem należy, iż nawet w wyniku wyroku uchylającego decyzję o pozwoleniu na budowę, w przypadku gdy ta jest poważnie zaawansowana lub ukończona, organ nadzoru budowlanego może zostać zobowiązany do podjęcia postępowania w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy Prawa budowlanego. Wówczas w toku takiego postępowania wskazany organ uprawniony będzie do wydawania szeregu nakazów mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodności z prawem. Nadto skarżąca, podobnie jak K. i B. S., którzy nie wyjaśnili na czym w ich ocenie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia zaskarżonym rozstrzygnięciem znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, zasadności wniosku nie mogą upatrywać w ewentualnej wadliwości zaskarżonego aktu. Nie jest to bowiem ustawowa przesłanka w oparciu o którą Sąd może wstrzymać jego wykonanie, ponadto o naruszeniu prawa i skutkach prawnych tego naruszenia, o ile istnieją, Sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.