II SA/Gl 79/17

WyrokWSA w Gliwicach2017-04-20

Skład orzekający: Piotr Broda, Grzegorz Dobrowolski, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dla ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. jako władającego nieruchomościami Skarbu Państwa, wystarczające jest powołanie się na przepisy ustawy o lasach i plan urządzenia lasu, czy też wymagany jest protokół zdawczo-odbiorczy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. jako władającego nieruchomościami Skarbu Państwa, samo powołanie się na przepisy ustawy o lasach i plan urządzenia lasu nie jest wystarczające. Konieczne jest faktyczne przekazanie władania nieruchomością, którego dowodem jest protokół zdawczo-odbiorczy, zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz zmianie niektórych innych ustaw.
Stan faktyczny
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. złożyło wniosek o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków swojego władania dla kilku działek. Organ ewidencyjny (Prezydent Miasta M.) odmówił, wskazując na brak protokołu zdawczo-odbiorczego potwierdzającego przekazanie władania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżące Nadleśnictwo podnosiło, że plan urządzenia lasu stanowi wystarczającą podstawę do wpisu, a protokół nie jest wymagany. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. Nadleśniczy Nadleśnictwa K. reprezentujący Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe zwrócił się do Prezydenta Miasta M. w sprawie ujawnienia dla działek nr [...], [...] i [...] na karcie mapy 4 w obrębie ewidencyjnym W., będących własnością Skarbu Państwa, władania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. w państwowej ewidencji gruntów i budynków Urzędu Miasta M. na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, jednocześnie informując, że przedmiotowe działki są w całości objęte planem urządzenia lasu zatwierdzonym decyzją Ministra Środowiska z dnia [...] r. Do wniosku zostały załączone: plan urządzenia lasu w zakresie przedmiotowej nieruchomości (opis i mapa), kopia decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] r., znak: [...] zatwierdzająca plan urządzenia lasu dla Nadleśnictwa K. w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. na lata 2010-2019 oraz kopia badania księgi wieczystej numer [...] według stanu z dnia 7 marca 2016 r. Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. poinformował Nadleśniczego Nadleśnictwa K. reprezentującego Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe o treści § 10 ust. 1, § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku z dnia [...] r. poprzez prawidłowe wskazanie właściciela działek, których dotyczy żądanie oraz wskazanie podstawy uwidocznienia w ewidencji gruntów i budynków żądanych praw zgodnie z § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia. W dniu 4 maja 2016 r. do organu ewidencyjnego Miasta M. wpłynęło pismo z dnia [...] r., w którym Nadleśniczy Nadleśnictwa K. uzupełnił wniosek z dnia [...] r. poprzez wskazanie, że działki objęte wnioskiem stanowią własność Skarbu Państwa oraz poprzez sprecyzowanie, że na podstawie przepisów art. 4 w związku z art. 20 ustawy o lasach Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. występuje jako jednostka organizacyjna sprawująca zarząd - o której mowa w § 11 ust. 1 pkt 1b ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta M. wezwał Nadleśniczego Nadleśnictwa K. reprezentującego Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe do ponownego uzupełnienia wniosku z dnia [...]r. poprzez prawidłowe wskazanie właściciela przedmiotowej nieruchomości oraz poprzez przedłożenie protokołu zdawczo - odbiorczego potwierdzającego przekazanie władania przedmiotową nieruchomością na rzecz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. Nadleśniczy Nadleśnictwa K. wskazał, że Nadleśnictwo nie dysponujemy protokołem zdawczo -odbiorczym, jednak działki nr [...], [...] i [...] są objęte planem urządzenia lasu, w związku z czym są faktycznie zarządzane przez Nadleśnictwo K. Biorąc pod uwagę powyższe, w oparciu o ewidencję prowadzoną przez Lasy Państwowe na podstawie art. 4 ust. 1 i 3 oraz art. 35, w związku z art. 20 ustawy o lasach wnioskodawca podtrzymał wniosek o wprowadzenie zmian podmiotowych w operacie ewidencji gruntów i budynków. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. (uzupełnionego pismami z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.) Prezydent Miasta M. decyzją z dnia [...] r. odmówił aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. Organ ewidencyjny wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta M. dla jednostki ewidencyjnej [...] M. w obrębie ewidencyjnym [...] W., dla działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi nr [...], [...] i [...], na arkuszu mapy ewidencyjnej numer 4 figuruje wpis oznaczenia księgi wieczystej numer [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w M. oraz wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta M. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Wpis ten jest zgodny z aktualną treścią księgi wieczystej numer [...] prowadzoną w systemie informatycznym i dostępną na stronie internetowej: https://ekw.ms.gov.pl. W ocenie Prezydenta Miasta M. wskazane przez wnioskodawcę przepisy ustawy lasach, nie stanowią podstawy wpisu prawa do nieruchomości w myśl § 12 ust. 1 pkt. 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, gdyż przepisy te nie ustalają prawa zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwo K. do nieruchomości wskazanej we wniosku. Wskazał jednocześnie, że przekazanie nieruchomości Skarbu Państwa w zarząd Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe składa się z ustanowienia zarządu na rzecz określonego podmiotu z mocy prawa w trybie art. 74 ust. 1 lub art. 74 ust. 3 ustawy o lasach oraz wydanie określonej nieruchomości i objęcie w faktyczne władanie przez nowy podmiot poprzez sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego, co w konsekwencji daje podstawę do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia prawa władania określoną nieruchomością. Natomiast Nadleśniczy Nadleśnictwa K. reprezentujący Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe na wezwanie skierowane przez Prezydenta Miasta M. w rozpatrywanej sprawie nie przedłożył stosownego protokołu zdawczo-odbiorczego potwierdzającego przekazanie władania przedmiotową nieruchomością, wskazując jedynie, że działki nr [...], [...] i [...] są objęte planem urządzenia lasu, w związku z czym są faktycznie zarządzane przez Nadleśnictwo K. Prezydent Miasta M. podkreślił ponadto, że zgodnie z treścią art. 20 ust. 2 ustawy o lasach, w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu, co wynika wprost z art. 20 ust. 3a ww. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w treści którego ustawodawca wskazał, że ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Jednakże regulacja ta nie stanowi podstawy do aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie ujawnienia prawa władania Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. dla przedmiotowych działek. Ponadto wskazana przez wnioskodawcę treść pisma Ministra Środowiska z dnia [...] r. znak: [...] oraz treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. III CK 91/04 w ocenie organu ewidencyjnego Miasta M. nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż nie wskazują podstawy ujawniania zarządu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostów. Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia [...]r. odwołanie wniosło Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo K. reprezentowane przez radcę prawnego W. K. Odwołujący zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) błędną interpretację przepisów art. 20 ust. 2 pkt 1a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez organ, iż z przepisów tych wynika obowiązek Nadleśnictwa do przedłożenia wraz z wnioskiem o ujawnienie zarządu w ewidencji protokołu zdawczo-odbiorczego powierzenia gruntów Nadleśnictwu w zarząd, podczas gdy zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wystarczające do dokonania wpisu są dyspozycje zawarte w aktach normatywnych, które stanowią odpowiednio art. 4 ust. 1 ww. ustawy o lasach wraz z planem urządzenia lasu zatwierdzonym Decyzją Ministra Środowiska z dnia [...]r. 2) niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997r. o zmianie ustawy o lasach oraz o zmianie niektórych ustaw w zw. z art. 74 ustawy o lasach, a także zaniechanie przez organ dokonania badania stanu faktycznego niniejszej sprawy i dowolne przyjęcie, że przepisy te mają zastosowanie do gruntów objętych decyzją, podczas gdy z materiałów zebranych w sprawie wynika, że przepisy te nie maja zastosowania do gruntów ujętych we wniosku Nadleśnictwa o wpis w ewidencji; 3) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 8, art. 11 oraz art. 104 § 1 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie przez organ wydania decyzji z uwzględnieniem powyżej wskazanych przepisów, brak należytego uzasadnienia decyzji poprzez wskazanie przesłanek, na których oparł się organ rozstrzygając merytorycznie wniosek o wpis zmian w ewidencji oraz naruszenie zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej. Uzasadniając powyższe zarzuty odwołujący podkreślił, iż już sam plan urządzenia lasu jest aktem normatywnym i stanowi dyspozycję do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków praw do gruntów na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W ocenie odwołującego nie ulega żadnym wątpliwością, iż zważywszy na brzmienie art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym źródłem prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania odpowiednich organów są ustanowione przez nie akty prawa miejscowego aktami, takimi są m.in. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i plan urządzenia lasu. Wskazał również, że organ odwołując się do przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o lasach oraz o zmianie niektórych ustaw pominął okoliczność, iż wniosek Nadleśnictwa dotyczył gruntów, które znajdowały się w jego zarządzie kilkadziesiąt lat przed wejściem w życie tej ustawy. Decyzją z dnia [...]r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że plan urządzenia lasu nie jest aktem normatywnym. Jest to specyficzny akt planistyczny, który z powodów formalnych nie może być jednak zaliczony do aktów prawa powszechnie obowiązującego, stanowi bowiem akt planistyczny o charakterze wewnętrznym, który swoimi ustaleniami wiąże w szczególności administrację publiczną. Nie jest podawany do publicznej wiadomości w dzienniku urzędowym czy w formie obwieszczenia. Nie posiada tym samym cech, których łączne wystąpienie jest niezbędne do zakwalifikowania go jako aktu prawa miejscowego. Zasadność tego poglądu wzmacnia tez definicja pojęcia planu urządzenia lasu, w której ustawodawca wyraźnie odwołuje się do pojęcia dokumentu, a nie do pojęcia aktu prawnego. Organ odwoławczy wskazał również, że art. 20 ust. 2 ustawy o lasach nie daje żadnych podstaw do zarejestrowania w ewidencji gruntów i budynków praw do gruntów, bowiem dotyczy jedynie granic i powierzchni lasu. Podkreślił także, że w przepisach ustawy o lasach zostały określone zasady przejścia nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w zarząd Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, na które składa się ustanowienie zarządu na rzecz określonego podmiotu z mocy prawa w trybie art. 74 ust. 1 lub art. 74 ust. 3 ustawy o lasach oraz wydanie określonej nieruchomości i objęcie w faktyczne władanie poprzez sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego. Natomiast Nadleśniczy Nadleśnictwa K. nie przedłożył takiego protokołu wobec czego brak jest podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosło Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo K. zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 74 ust. 1 lub art. 74 ust. 3 ustawy o lasach w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997r. o zmianie ustawy o lasach oraz zmianie niektórych innych ustaw, poprzez ich błędną interpretację oraz uznanie, że dla ustanowienia zarządu Lasów Państwowych nad określonymi tam gruntami, szczególne znaczenie ma istnienie protokołu zdawczo-odbiorczego, - naruszenie przepisu art. 80 Kpa poprzez uznanie, że nie doszło w przedmiotowej sprawie do przekazania władania wskazanych działek Lasom Państwowym w wykonaniu dyspozycji art. 74 ust. 1 lub art. 74 ust. 3 ustawy o lasach, pomimo wykazania, że jednostka organizacyjna Lasów Państwowych faktycznie tymi działkami włada, - naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy o lasach w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz § 11 ust. 1 pkt 1 lit. b i § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez ich niezastosowanie, pomimo ustalenia, że działki stanowią własność Skarbu Państwa, są lasem i obejmuje je Plan Urządzenia Lasu zatwierdzony decyzją Ministra Środowiska. W uzasadnieniu skarżący kolejny raz wskazał, że działki są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa, objęte są Planem Urządzenia Lasu, a Nadleśnictwo nie dysponuje protokołem zdawczo-odbiorczym. Zdaniem skarżącego żaden przepis prawa nie nadaje protokołowi zdawczo-odbiorczemu szczególnej mocy dowodowej i nie stanowi warunku dla osiągnięcia skutku w postaci przejścia lasów w zarząd Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych. W tej sytuacji zdaniem skarżącego wobec braku protokołu należało zastosować normę z art. 80 Kpa i uznać, że spełniona została przesłanka faktycznego przekazania lasów. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazał, że art. 74 ustawy o lasach może stanowić samodzielną podstawę dokonania wpisu w księdze wieczystej, dlatego zdaniem skarżącego może być również podstawą dokonania wpisu w ewidencji gruntów i budynków. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak w odpowiedzi na skargę, jednocześnie oświadczając, że organ ewidencyjny nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie władającego gruntem. Ten fakt powinien wynikać z dokumentów, które stanowią podstawę dokonania wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie przypomnieć należy, jak to trafnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, że zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawa geodezyjnego i kartograficznego ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 1629 z późn. zm.) ewidencja gruntów i budynków (kataster nieruchomości) to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W myśl art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 24 ust. 1 ww. ustawy informacje o właścicielach nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego o innych podmiotach, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, zawiera operat ewidencyjny. Przepis art. 22 ust. 1 ww. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że ewidencję gruntów i budynków prowadzą starostowie, do zadań których należy m.in. - zgodnie z § 44 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 1034 z późn. zm.) - utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami. Podkreślenia wymaga nadto, że w myśl art. 20, 22 i 24 ww. ustawy ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Jest zatem wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Tym samym ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej – por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 914/98. Ewidencja powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian przedmiotowych i podmiotowych w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych, spisanych umów i ugód w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentów posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności ( por. np. wyrok NSA z dnia 15 października 1998 r., sygn. akt II SA 810/98; wyrok NSA z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1094/98; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA 119/99). Przepis § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia stanowi, że ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli nieruchomości, a według ustępu 2, w przypadku braku danych, o których mowa w ust. 1 pkt 2 wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają na zasadach samoistnego posiadania. Z mocy przepisu § 11 ust. 1 pkt 1 lit b i c rozporządzenia w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10 (a więc o właścicielu, a w jego braku o władającym) wykazuje się także m.in.: dane dotyczące jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami (lit b); państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych (lit. c). W świetle powołanych uregulowań, właściciela - Skarb Państwa, jako podmiot ewidencyjny, dookreśla się przez jednostkę organizacyjną (nie posiadającą osobowości prawnej) sprawującą zarząd lub trwały zarząd nieruchomością lub przez wskazanie państwowej osoby prawnej (a więc odrębnego podmiotu prawa), której Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych. W świetle powyższego, w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych (a więc, których podmiot praw własności - Skarb Państwa, lub samorząd terytorialny jest ustalony), władającymi, o których mowa w art. 20 ust 2 pkt 1 ustawy - są albo osoby fizyczne (mające lub niemające tytułu do władania gruntem), albo osoby prawne, a więc inne niż Skarb Państwa, mające osobowość prawną podmioty. O zakresie władania rozstrzyga wówczas zakres powierzenia przez Skarb Państwa wykonywania prawa własności. Przepis § 12 ust 1 pkt 1-6 rozporządzenia enumeratywnie wylicza podstawy prawne do wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów, którymi są: wpisy dokonane w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych oraz umów dzierżawy określonych § 11 ust. 1 pkt 2. Przepis ten zawiera katalog tytułów, na podstawie których uwidacznia się w ewidencji prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust 1 pkt 2 ( tj. właścicieli) oraz w § 11 ust 1 pkt 1 i 2 ( tj. m .in jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, czy państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych w stosunku do jego nieruchomości). Stosownie do treści § 46 ust. 1 rozporządzenia, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, przy czym w tym ostatnim przypadku chodzi tutaj o wypadki powstania skutków z mocy prawa (ex lege). Dokonanie zmian w operacie możliwe jest zatem jedynie poprzez udokumentowanie przez stronę legitymującą się interesem prawnym rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów, o których mowa powyżej. Podkreślenia wymaga też, iż nie można w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o uprawnieniach do gruntu oraz o prawidłowości tytułów własności, które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji. W konsekwencji aby doprowadzić do pożądanych zmian w ewidencji posiadająca interes prawny strona musiałaby przedłożyć stosowne wskazane wyżej dokumenty (prawomocne wyroki sądowe, ostateczne decyzje administracyjne, wpis w księdze wieczystej, itd.) sporządzone po wprowadzeniu do ewidencji danych, z którymi strona się nie zgadza, a jeśli rozstrzygnięć takich nie posiada w pierwszej kolejności winna podjąć działania w celu wszczęcia postępowań zmierzających do ich uzyskania. Okoliczności takie w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Niewątpliwie przepis art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 2100 z późn. zm.) stanowiący o konieczności uwzględniania w ewidencji gruntów i budynków, ustaleń planów urządzenia lasu w zakresie granic i powierzchni lasów, stanowi regulację szczególną w stosunku do ogólnych zasad dotyczących sposobu uwzględniania i wprowadzania zmian w powszechnej ewidencji gruntów i budynków. Obowiązek stosowania przepisów ustawy o lasach wynika wprost z art. 20 ust. 3 a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zgodnie z którym, ewidencję gruntów i budynków w części dotyczącej lasów prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Oznacza to, że obowiązek aktualizowania danych objętych ewidencją gruntów i budynków, podlega ograniczeniu w stosunku do zmian dotyczących ustalania granic i powierzchni lasów. Tym samym przepis ten wyklucza możliwość dokonania zmian w ewidencji w zakresie dotyczącym granic i powierzchni lasów, wbrew planom urządzenia lasów. Jednocześnie wskazany przepis należy wkładać literalnie, co oznacza, że nie znajduje on zastosowania w zakresie dotyczącym ujawnienia władania terenem leśnym (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2008r. sygn. akt I OSK 1077/07 oraz wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2011r. sygn. akt I OSK 1240/10). Nie można zgodzić się również z twierdzeniem skargi, że plan urządzenia lasu jest aktem normatywnym, który może stanowić podstawę do dokonania wpisu do ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy o lasach plan urządzenia lasu jest podstawowym dokumentem gospodarki leśnej opracowywanym dla określonego obiektu, zawierającym opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej. Jest to zatem specyficzny akt planistyczny, który z powodów formalnych nie może być zaliczony do aktów prawa powszechnie obowiązującego. Jest to akt planistyczny, który swoimi ustaleniami wiąże w szczególności administrację publiczną w zakresie planowania przestrzennego oraz ewidencji gruntów i budynków, przy czym nie jest podawany do publicznej wiadomości w dzienniku urzędowym, czy też w formie obwieszczenia, co oznacza, że nie posiada cech, które są niezbędne do zakwalifikowania go jako aktu prawa miejscowego. Wskazać należy również, że w samej definicji planu urządzenia lasu ustawodawca posługuje się pojęciem dokumentu. Nadto jak wynika z definicji planu oraz art. 18 ustawy o lasach nie dotyczy on kwestii związanych z władaniem gruntem leśnym. Podstawy do dokonania żądanego wpisu w ewidencji nie stanowił również art. 4 ust. 1 ustawy o lasach, zgodnie z którym lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi". Wprawdzie ustawa o lasach stanowi akt normatywny, a zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, to jednak zwrócić należy uwagę, że akt normatywny stanowi podstawę do wpisu w ewidencji gruntów dotyczących prawa do nieruchomości jedynie wówczas, gdy normy w nim zawarte ustalają takie prawo oraz określają expressis verbis podmioty oraz obiekty ewidencyjne do których się odnoszą, a jednocześnie z przepisów tych nie wynika obowiązek potwierdzenia tego prawa w drodze orzeczenia sądowego lub administracyjnego. Innymi słowy prawa do dokonania wpisu nie można domniemywać, lecz musi on wynikać jednoznacznie z przepisów ( por. wyrok NSA z dnia 19 października 2011r. sygn. akt I OSK 1764/10 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2016r. sygn. akt II SA/Gl 458/16). Podobnie rzecz się ma z art. 74 ust. 1 i 3 ustawy o lasach, zgodnie z którym lasy państwowe stanowiące własność Skarbu Państwa, niebędące w zarządzie Lasów Państwowych pozostające pod zarządem innych ministrów i nieprzekazane z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494, z późn. zm.) oraz wyłączone z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy, o której mowa w pkt 1, i przekazane pod zarząd innych ministrów, w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy przechodzą, z zastrzeżeniem ust. 2, w zarząd Lasów Państwowych. Z kolei lasy i grunty przeznaczone do zalesienia, znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi, przechodzą w zarząd Lasów Państwowych. Pomimo, że powołana ustawa stanowi akt normatywny, to jednak wskazany przepis ustawy określa jedynie w sposób ogólny, że lasy będące własnością Skarbu Państwa przechodzą w zarząd Lasów Państwowych, nie wskazując jednak bezpośrednio podmiotu do którego się odnoszą. Zatem nie mogą stanowić podstawy do wpisu w ewidencji gruntów Nadleśnictwa K. jako władającego przedmiotowym lasem. W ocenie składu orzekającego ujawnienie w ewidencji gruntów jako władającego konkretnego Nadleśnictwa, następuje wyłącznie na podstawie protokołu konkretyzującego podmiotowo i przedmiotowo postanowienia art. 74 ustawy o lasach. Zasady przekazania władania lasami związane z przejęciem zarządu sprecyzowała ustawa z dnia 24 kwietnia 1997r. o zmianie ustawy o lasach oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. z 1997r. Nr 54, poz. 349 z późn. zm.) gdzie w art. 2 ust. 1 wskazano, iż przekazanie władania lasami, o których mowa w art. 74 ust. 1 ustawy o lasach dokonywane jest przez dotychczasowych zarządców, zaś przekazanie władania lasami i gruntami przeznaczonymi do zalesienia, o których mowa w art. 74 ust. 3 ustawy o lasach, dokonywane jest przez wojewodów. Z kolei w treści art. 2 ust. 2 powołanej ustawy wskazano, że przekazanie władania może nastąpić po uprzednim wydzieleniu geodezyjnym nieruchomości stanowiącej przedmiot przekazania, a zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z przekazania władania strony sporządzają protokół zdawczo-odbiorczy. Należy zwrócić również uwagę, że przed wejściem w życie ustawy z dnia 24 kwietnia 1997r. o zmianie ustawy o lasach oraz zmianie niektórych ustaw, Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa wydał wytyczne nawiązujące do art. 74 ust. 3 ustawy o lasach zwarte w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do wojewodów, zwracając uwagę na konieczność przejmowania lasów i gruntów leśnych protokołem zdawczo-odbiorczym według stanu faktycznego stwierdzonego na gruncie, w oparciu o dokumenty potwierdzające własność Skarbu Państwa. Dopiero po takim przekazaniu następowała zmiana osoby władającej gruntami państwowymi, która była wykazywana w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1995r. sygn. akt ONSA 1996/2/78). Zatem art. 74 ustawy o lasach nie może stanowić samodzielnej podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów przewidzianych w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, bez faktycznego przekazania lasów i gruntów, którego dowodem jest protokół dawczo-odbiorczy. Dopiero po takim przekazaniu następuje zmiana osoby władającej gruntami państwowymi, która jest wykazywana w ewidencji gruntów i budynków. Czym innym jest bowiem przejęcie z mocy prawa gruntów leśnych a czym innym jest zmiana osoby władającej gruntami państwowymi ( por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 1995r. sygn. akt II SA 2133/93). Podnoszona przez skarżące Nadleśnictwo okoliczność, że art. 74 ustawy o lasach może stanowić samodzielną podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej nieruchomości, pozostaje w niniejszej sprawie bez znaczenia, bowiem z aktualnej treści księgi wieczystej dla objętych wnioskiem nieruchomości wynika, że właścicielem przedmiotowych działek gruntu jest Prezydent Miasta M. W tej sytuacji dopiero zmiana w tym zakresie treści księgi wieczystej, może stanowić również podstawę do zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm.) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło