II SA/Gl 793/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi Zakładów Mechanicznych "A" Spółka z o. o. w I. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Zakładów Mechanicznych "A" Sp. z o.o. w I. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] 2005 r. skarżąca Spółka dokonała zgłoszenia, że [...] 2006 r. przystąpi do "remontu i przywrócenia pierwotnego stanu muru oporowego, istniejącego od roku 1974, wraz z budową ogrodzenia, zgodnie ze zgłoszeniem z dnia [...] 2000 r. w S. przy ulicy A [...], na działce nr A. Z akt sprawy wynika, że zgłoszenie z [...] 2000 r. dotyczyło zamiaru wykonania ogrodzenia wzdłuż granicy działki B, o wysokości do 2 m. Do zgłoszenia dotyczącego muru oporowego dołączono pomiar sytuacyjno – wysokościowy fundamentu ogrodzenia na działce nr C, oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz projekt wraz z opisem technicznym pochodzące z roku 1973. Na projekcie tym zaznaczono kolorem czerwonym, jaki fragment muru ma być remontowany. Z udzielanych przez stronę wyjaśnień wynika, że potrzeba wykonania remontu ujawniła się podczas wykonywania ogrodzenia, którego dotyczyło zgłoszenie z [...] 2000 r. Mur ten jest podstawą dla ogrodzenia. Zgłoszenie dotyczące ogrodzenia zostało przyjęte, a prace budowlane prowadzone są do chwili obecnej. Zgodnie ze złożonym projektem technicznym z roku 1973 dotyczącym muru oporowego wzdłuż drogi do Domu Wypoczynkowego "[...]" mur biegnie granicą posesji równolegle do drogi, od mostu nad potokiem [...] do schodów prowadzących na taras budynku. Dołączony do akt odpis z Księgi Wieczystej nr [...] S.R. w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych potwierdza, że skarżąca Spółka jest właścicielem działek o numerach : D, E, F. Natomiast wypis z rejestru gruntów nr [...] poświadcza, że Spółka "A" jest właścicielem działki A. Wzajemne położenie względem siebie działek A, G i H oraz I obrazuje złożony na rozprawie przed WSA w Gliwicach w dniu 5 kwietnia 2007 r. wyrys z mapy ewidencyjnej. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wniósł sprzeciw wobec zamiaru przystąpienia do robót objętych wnioskiem skarżącej z dnia [...] 2005 r. i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu podano, że mur zrealizowany jest w granicy, zatem jego remont może wprowadzić zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. W podstawie prawnej podano przepis art. 30 ust. 7 pkt 4 prawa budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji Spółka "A" zarzuciła naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 1, prawa budowlanego akcentując, że przedmiotowy mur istnieje. Inwestycja podlegająca zgłoszeniu nie jest zatem "realizacją" muru lecz remontem muru legalnie istniejącego, zaś remont nie jest tożsamy z budową. Powołano się również na przyjęte zgłoszenie wykonania ogrodzenia z [...] 2000 r. ( wpływ do organu [...] 2002 r.) i podano, że remont jest następstwem wykonywania robót w oparciu o to zgłoszenie. Po wydaniu decyzji Starosta zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z zapytaniem, czy w sprawie inwestycji Z.M. "A" sp. z o.o. w I. toczą się postępowania przed organami nadzoru budowlanego. W odpowiedzi poinformowano, że wobec objętego zgłoszeniem muru toczy się postępowanie związane z samowolną jego przebudową. Z informacji organów nadzoru budowlanego wynika, że postępowaniem przed tymi organami objęte były dwa obiekty. Decyzją z dnia [...] r. PINB w B. wydał Spółce nakaz rozbiórki muru w granicy z działką I. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy i stało się ostateczne, zaś nakaz został wykonany. Decyzje te nie odnosiły się do obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Natomiast decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 52 prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nałożył na Spółkę "A" obowiązek sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy dla wykonanej bez pozwolenia przebudowy muru oporowego w granicy działek G i A w S. przy ul. A. Przebudowa ta polegała na rozbiórce górnej, ceglanej części muru stanowiącego podmurówkę ogrodzenia. Tak obniżony mur nadbetonowano. Mur wykonano na bazie muru powstałego na początku lat 50 – tych, do robót przystąpiono bez pozwolenia, a dokonanie zgłoszenia o przystąpieniu do remontu ogrodzenia miało miejsce po rozpoczęciu robót. W związku z tymi ustaleniami, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] r. [...] zawiesił postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty B. [...] r. do czasu zakończenia postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Postępowanie odwoławcze zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] r. wobec wydania rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ ten ostateczną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję PINB w B. z dnia [...] r., nakazującą Spółce "A" sporządzenie i przedłożenie ekspertyzy dotyczącej samowolnej przebudowy muru oporowego w granicy działek G i A. W uzasadnieniu m.in. wskazał, że bezspornie mur istniał od lat 50 – tych a na nim posadowione było ogrodzenie. Roboty związane z przebudową muru zostały wykonane przed złożeniem Staroście B. zgłoszenia zamiaru ogrodzenia działki B wzdłuż granic ( wpływ do organu [...] 2002 r.) oraz niezgodnie z tym zgłoszeniem, górna część muru oporowego w granicy między działkami G i A została rozebrana, wykonano mur betonowy w którym zakotwiono elementy konstrukcyjne nowego ogrodzenia. Po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty B., którą wniesiono sprzeciw wobec zgłoszenia budowy ogrodzenia i nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. W podstawie prawnej podano art. 138 § 1 pkt 1 kpk oraz art. 30 ust. 6 pkt 1, ust. 7 prawa budowlanego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że z załączonej mapy zasadniczej ( stan na rok 1998 ) wynika, że mur oporowy istniał tylko w granicy z działką nr G na całej jej długości. Obecnie projektowany mur w granicy z działką nr H wcześniej nie istniał, a zatem planowana jest budowa nowego muru w granicy, na co wymagane jest pozwolenie na budowę. W tym zakresie właściwe było zatem wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 prawa budowlanego. Natomiast w sprawie już wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową muru przeprowadzone zostało postępowanie przez organy nadzoru budowlanego zakończone ostateczną decyzją z [...] r. W tej części zatem postępowanie prowadzone przez organ administracji architektoniczno – budowlanej należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, nie wydaje się bowiem pozwolenia na budowę dla obiektów już zrealizowanych, w tym również fragmentów murów, w stosunku do których inwestor otrzymał nakaz rozbiórki. W skardze do sądu administracyjnego, jak również w pismach procesowych z dnia [...] 2006 r. ( wpływ [...] 2006 r.) i z dnia [...] 2006 r. ( wpływ [...] 2007 r. ), oraz w trakcie rozprawy przed sądem w dniu [...] 2007 r. skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...]. Zanegowano, aby mur oporowy istniał tylko w granicy z działką nr G. Istniał on podobnie jak ogrodzenie, w granicy z działkami G i H. Przedmiotem zgłoszenia był istniejący mur na działce A. Remont taki nie może zwiększyć ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po terminie. W uzasadnieniu natomiast wskazano, że sprawa muru oporowego w granicy z działką G była przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego i nie została zakończona. Nałożony został na inwestora obowiązek sporządzenia ekspertyzy budowlanej, zatem zgłoszony remont tego samego muru nie może prowadzić do jego legalizacji. Natomiast odcinek muru zaznaczony na czerwono na mapie dołączonej do zgłoszenia nie jest uwidoczniony na dotychczasowych mapach, stąd nie może być mowy o remoncie lecz budowie, które wymaga pozwolenia. Odnosząc się do twierdzeń odpowiedzi na skargę inwestor zanegował, aby skarga została wniesiona po terminie, decyzję doręczono bowiem [...] 2006 r. zaś skargę nadano [...] 2006 r., z uwzględnieniem art. 57 § 4 k.p.a. Zaprzeczono również, aby nie zostało zakończone postępowanie przed organami nadzoru budowlanego, albowiem przedłożono [...] 2006 r. żądaną ekspertyzę. Wskazano, że w przypadku remontu legalnie istniejącego muru nie może być mowy o jego legalizacji. Wedle skarżącej nie jest też tak, że zaznaczony na czerwono na mapie odcinek muru jest odcinkiem planowanym i nie istnieje. Z rozmaitych dokumentów wynika fakt istnienia muru w granicy z działką H. Oba fragmenty muru zostały pierwotnie wniesione w oparciu o jeden projekt z roku 1973. Skarżąca Spółka nadto wyjaśniła, że po sporządzeniu ekspertyzy technicznej w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją PINB z [...] r., organy nadzoru nie wydały w sprawie dalszych decyzji. Remont zaś nie dotyczy przebudowanej części, przebudowana została bowiem część górna muru, zaś remont dotyczy części pozostałej. Dotyczy on również muru w granicy z działką H, który nigdy nie został przebudowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje : W pierwszej kolejności należy przyznać rację skarżącej Spółce, że skarga została wniesiona w terminie i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia. Decyzję odebrała strona w dniu [...] 2006 r., zatem 30 dniowy termin do złożenia skargi upływał [...] 2006 r., w niedzielę. Zgodnie zatem z regulacją art. 57 § 4 k.p.a., skarga nadana dnia [...] 2006 r. została wniesiona w terminie. Odnosząc się zaś do zarzutów Skarżącej, Sąd uznał, że w zasadniczej ich części nie mogą być uwzględnione i nie one zadecydowały o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W istocie należy jednak podzielić jeden z zarzutów Skarżącej, zwracający uwagę na niewyjaśnienie przez organ istotnych okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 30 ust. 2 prawa budowlanego, w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. W zależności od potrzeb należy dołączyć odpowiednie szkice i rysunki. W przypadku konieczności uzupełnienia zgłoszenia, organ nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek uzupełnienia zgłoszenia, a nieuzupełnienie zgłoszenia w wyznaczonym terminie obliguje organ do zgłoszenia sprzeciwu. Zgłoszenie dokonane w dniu [...] 2005 r. w żadnej mierze nie precyzuje ani rodzaju robót, ani ich zakresu czy sposobu wykonania. Nie wiadomo, co zgłaszający ma zamiar zrobić w ramach zgłaszanego remontu oraz co będzie remontowane. Mowa jest o murze na działce A. Z dołączonego do zgłoszenia projektu z roku 1973 wynika, że ówcześnie zaprojektowano uwidoczniony w tym projekcie mur. Jednocześnie w rozstrzygnięciach organów nadzoru budowlanego pojawia się ustalenie, że mur powstał w latach 50 – tych. Rozbieżności te nie zostały rozważone. Nie jest precyzyjna treść zgłoszenia, mowa w nim bowiem zarówno o remoncie muru jak i budowie ogrodzenia wzdłuż granic działki B ( co określa powoływane zgłoszenie z [...] 2000 r.). Działka ta zaś nie jest tożsama z działką A. Podniesione kwestie i wadliwości zgłoszenia zaowocowały w efekcie zarzutami skargi, których w obecnym stanie materiału sprawy nie można zweryfikować. Chodzi tu o zarzut, że zgłoszenie dotyczyło również części muru, która nie była objęta postępowaniem przed organami nadzoru i która faktycznie istnieje, przeto stanowisko o potrzebie uzyskania pozwolenia na budowę w tym zakresie nie jest w ocenie spółki uzasadnione. Dlatego też w przekonaniu Sądu argumentacja w decyzji organu odwoławczego, odwołujące się do tego, że fragment muru w granicy z działką H nie istnieje i de facto chodzi o jego budowę a nie remont, nie znajduje dostatecznie silnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Zgodnie z art. 30 ust. 5 prawa budowlanego, zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót, a do wykonywania robót można przystąpić, jeżeli w ustawowym terminie organ nie wniesie sprzeciwu. A contrario z przepisu tego należy wnosić, że nieuprawnione i sprzeczne z prawem jest złożenie zgłoszenia po rozpoczęciu prac lub też przystąpienie do robót przed upływem terminu do zgłoszenia przez organ sprzeciwu. Zgłoszenie dokonane po rozpoczęciu prac nie jest dopuszczalne, nie jest zatem również skuteczne. Jako dokonane z naruszeniem prawa, uzasadnia wniesienie przez organ sprzeciwu, zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 2 prawa budowlanego. Zaskarżoną decyzją orzeczono jednak nie tylko o sprzeciwie wobec planowanych prac, ale również nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, na podstawie art. 30 ust. 7 pkt 4 prawa budowlanego. W okolicznościach sprawy rozstrzygnięcie takie należy uznać za wadliwe. Faktem bowiem jest, że odnośnie muru oporowego między działką G a A wszczęte zostało postępowanie przed organami nadzoru budowlanego. Na etapie orzekania nie została jeszcze wydana decyzja legalizująca samowolnie wykonaną przebudowę muru. Postępowaniem przed organami nadzoru objęty jest cały mur między w/wymienionymi działkami. Dla obiektów, które zostały zrealizowane ( co obejmuje również wykonanie innych robót budowlanych niż budowa ) w sytuacji samowoli nie można wydać pozwolenia na budowę. W tym zakresie orzeczenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru nie było uzasadnione. Nie można nałożyć w decyzji o sprzeciwie nakazu uzyskania dla planowanych i objętych zgłoszeniem robót pozwolenia na budowę, jeżeli przed zgłoszeniem wykonane zostały samowolne roboty budowlane w obiekcie. W takiej sytuacji usunięcie skutków samowoli pozostaje w gestii organów nadzoru i odbywa się z zastosowaniem właściwej procedury. W stosunku do takiego obiektu ani nie może zostać przyjęte zgłoszenie, ani nie może zostać nałożony obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla zgłaszanych prac. Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 1 i 209 cytowanej ustawy.