II SA/Gl 804/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminów państwowych na prawo jazdy oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Marszałek Województwa Śląskiego, działając na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 4 oraz art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.) unieważnił egzaminy państwowe przeprowadzone wobec D. K., tj. egzamin teoretyczny oraz praktyczny na prawo jazdy kat. "C: z dnia [...] r. przeprowadzony przez egzaminatora S. Z. oraz egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii "C + E", przeprowadzony w dniu [...]r,. przez egzaminatora Z. F. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. W uzasadnieniu wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K., [...] Wydział Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...] stwierdzono, iż egzaminowany uzyskał zaświadczenie o ukończeniu szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii "C" i "C + E", w których poświadczono nieprawdę co do odbycia przedmiotowych kursów. Mimo to zainteresowany przystąpił on do egzaminu teoretycznego oraz egzaminów praktycznych na prawo jazdy i uzyskał uprawienia do kierowania pojazdami w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którą uprawnienia te uzyskiwała osoba, która spełniała warunki określone w art. 90 ust. 1, tj. m.in. odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie. Zgodnie z § 25 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów, wydanego na podstawie art. 115 ust. 1 pkt 4 wymienionej powyżej ustawy, osoba ubiegająca się o prawo jazdy danej kategorii mogła przystąpić do egzaminu teoretycznego i praktycznego pod warunkiem spełnienia m.in. wymogów, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 3, tj. odbycia wymaganego dla danej kategorii szkolenia. W obecnym stanie prawnym ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. w art. 67 nadal powierzyła marszałkowi województwa nadzór na przeprowadzaniem egzaminów państwowych na prawa jazdy. Obecnie sprawę tę reguluje art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, przewidując unieważnienie przez marszałka województwa, w drodze decyzji administracyjnej, egzaminu państwowego, jeżeli egzaminowi poddana została osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2, tj. m.in. osoba nie posiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Wobec potwierdzenia wymienionym wyrokiem Sądu Okręgowego, iż w wystawionym zaświadczeniu potwierdzono nieprawdę co do faktu ukończenia przez zainteresowanego szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się o prawo jazdy kategorii "C" w postaci 20 godzin zajęć teoretycznych i 30 godzin zajęć praktycznych, podczas gdy w rzeczywistości wymieniony wziął udział w nie więcej niż 10 godzinach szkolenia teoretycznego i 10 godzinach szkolenia praktycznego, organ orzekł jak w sentencji. W odwołaniu od decyzji, reprezentowany przez pełnomocnika D. K. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzucił decyzji naruszenie: - art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 67 ust. 1 pkt 4 i art. 72 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez ich zastosowanie, podczas gdy przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, obowiązującej w czasie przystąpienia do egzaminu przez odwołującego nie przewidywały unieważnienia egzaminu państwowego - egzaminu teoretycznego oraz praktycznego. - art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie, - naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 6, art., 7, art. 7a, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wszechstronnej oceny zgromadzonego w materiału dowodowego. W uzasadnieniu stwierdził, iż wydanie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K., [...] Wydział Karny z dnia [...] r. sygn. akt [...] nie stanowi podstawy do wszczęcia postępowania i wydania decyzji unieważniającej egzaminy państwowe. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, obowiązującej w dacie przystąpienia do egzaminu nie przewidywały unieważnienia egzaminu państwowego (teoretycznego czy praktycznego). Istotna jest także data przeprowadzenia tych egzaminów ( w dniu [...] r. na prawo jazdy "C" i w dniu [...] r. - prawa jazdy "C+E"). Podkreślił, iż jest zawodowym kierowcą od ponad dziesięciu lat. Jego doświadczenie zawodowe, wiedza teoretyczna i praktyczna wykorzystywane są każdego dnia w pracy zawodowej. Dodatkowo odwołujący wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. W systemie praworządnym obywatel musi mieć zapewnioną ochronę swoich przewidywań opartych na normach prawnych. Zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania obywateli (art.8 Kodeksu postępowania administracyjnego) organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zwrócił uwagę na treść art. 145 i następne Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności na przesłankę z § 1 pkt 1, podkreślając ograniczenie dopuszczalności wznowienia postępowania po upływie 10 lat, w przypadku przesłanek opisanych w punkach 1 i 2 cytowanego przepisu. Stąd też w ocenie odwołującego przeprowadzenie postępowania i wydane rozstrzygnięcie narusza wskazane przepisy procedury administracyjnej. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach odwołania nie uwzględniło i utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach wyjaśniło, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.), marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 ustawy, czyli m.in. nieposiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia (pkt 5). Choć wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje on zastosowanie w sprawie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej podstawie tkwiącej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ten ostatni przepis przyznawał marszałkowi województwa podstawę prawną do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego niezgodnie z przepisami. W myśl obowiązującego wówczas § 25 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz.U. z 2001 r., Nr 150, poz. 1681), osoba ubiegająca się o prawo jazdy lub pozwolenie przystępuje do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego, z zastrzeżeniem ust. 2, pod warunkiem spełnienia wymogów, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 1-3 i 5 oraz ust. 2-5 ustawy. Jednym z tych wymogów - określonych w art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy - było odbycie wymaganego dla danej kategorii szkolenia. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka unieważnienia egzaminu państwowego praktycznego. Jak wynika bowiem z materiału dowodowego, wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...], prawomocnym z dniem [...] r., E. S. został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że: 1/ w dniu [...] r. w D., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw o charakterze korupcyjnym, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w zamiarze aby odwołujący wyłudził w Urzędzie Miejskim w D. poświadczenie nieprawdy w postaci decyzji administracyjnej o wydaniu mu, jako osobie, która odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie, prawa jazdy kat. "C" poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osoby upoważnionej do wystawienia takiego dokumentu, wystawił mu jako osoba reprezentująca Ośrodek Szkolenia Kierowców "A" z siedzibą w D., zaświadczenie nr [...], stwierdzające w swej treści nieprawdę co do faktu ukończenia szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się prawo jazdy kat. "C" w postaci 20 godzin zajęć teoretycznych i 30 godzin zajęć praktycznych, podczas gdy w rzeczywistości wyżej wymieniony wziął udział w nie więcej niż 10 godzinach szkolenia teoretycznego i 10 godzinach szkolenia praktycznego oraz 2/ w dniu [...] r. w D., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu popełnianie przestępstw o charakterze korupcyjnym, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w zamiarze aby odwołujący wyłudził w Urzędzie Miejskim w D. poświadczenie nieprawdy w postaci decyzji administracyjnej o wydaniu mu, jako osobie, która odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie, prawa jazdy kat. "C + E" poprzez podstępne wprowadzenie w błąd osoby upoważnionej do wystawienia takiego dokumentu, wystawił mu jako osoba reprezentująca Ośrodek Szkolenia Kierowców "A" z siedzibą w D., zaświadczenie nr [...], stwierdzające w swej treści nieprawdę co do faktu ukończenia szkolenia podstawowego dla osób ubiegających się prawo jazdy kat. "C + E" w postaci 20 godzin zajęć teoretycznych i 25 godzin zajęć praktycznych, podczas gdy w rzeczywistości wyżej wymieniony wziął udział w nie więcej niż 10 godzinach szkolenia praktycznego. Z treści wskazanego wyroku, który jest wiążący dla organów administracji publicznej, wynika zatem wprost, że wskazane zaświadczenia, które były podstawą przeprowadzenia wymienionych egzaminów dotknięte były fałszem intelektualnym. Judykatura jednoznacznie przyjmuje, że "z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami wynika, że odbycie szkolenia jest odrębnym od zdania egzaminu warunkiem wydania prawa jazdy (analogiczny stan prawny obowiązywał przed wejściem w życie ustawy o kierujących pojazdami na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Należy również dodać, że brak zaświadczenia o ukończeniu szkolenia wyklucza możliwość dopuszczenia danej osoby do egzaminu państwowego (art. 50 ust. 2 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami)" (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2445/14, Lex nr 2082557). W związku z argumentami odwołania Kolegium wskazało, iż bez znaczenia pozostaje podnoszony fakt pozostawania kierowcą zawodowym od dziesięciu lat i wykorzystywaniem posiadanej wiedzy i doświadczenia w życiu zawodowym. Wobec poczynienia ustaleń, opartych na prawomocnym wyroku sądu karnego Kolegium stwierdziło, że odwołujący się przystąpił do wskazanych egzaminów państwowego teoretycznego i praktycznego bez uzyskania wymaganego prawem zaświadczenia o ukończeniu szkolenia, a taka sytuacja obliguje do utrzymania w mocy decyzji o unieważnieniu wymienionych egzaminów. W skardze do sądu administracyjnego, działając przez pełnomocnika, D. K. powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu domagając się uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty podtrzymując co do zasady argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja o unieważnieniu wymienionych egzaminów państwowych teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy z dnia [...] r. oraz egzaminu praktycznego z dnia [...] r. nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do unieważnienia wskazanych egzaminów z powodu przeprowadzenia ich niezgodnie z przepisami, tj. ówcześnie obowiązującym przepisem art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Jednym z wymogów, wynikających z art. 90 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, było odbycie wymaganego szkolenia. Dopiero wówczas dopuszczalne było przystąpienie do egzaminu teoretycznego i egzaminu praktycznego. Obowiązujący w dniu egzaminu przepis § 3 ust. 1 pkt 1 lit.b zał. nr 3 do przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów określał liczbę godzin dla zajęć teoretycznych w zakresie kat. "C" czy "C + E" na nie mniejszą niż 20 godzin, a dla egzaminu praktycznego 30 godzin. Zdaniem sądu administracyjnego trafnie Kolegium uznało za miarodajny dla rozstrzygnięcia sprawy stan prawny, obowiązujący w dacie przeprowadzenia egzaminu. Jednakże również w dacie orzekania przez organy administracji zachodziła podstawa do unieważnienia egzaminu na mocy przywołanej przez Kolegium regulacji prawnej, tj. art. 72 ust. 1 w związku z art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Marszałek Województwa w drodze decyzji administracyjnej unieważnia egzamin państwowy, jeżeli egzaminowi poddana została osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 ustawy, czyli m.in. nie posiadająca zaświadczenia o ukończeniu wymaganego szkolenia. Trafnie też organy administracji uznały, że są związane ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego- tj. Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Fakt skazania innej osoby za przestępstwo z art. 271 § 3 w związku z art. 18 § 3 i art. 273 oraz art. 272 Kodeksu karnego, polegające na potwierdzeniu w zaświadczeniu nieprawdy, że skarżący odbył wymagane zajęcia teoretyczne czy praktyczne w wymaganej ilości, podczas gdy w rzeczywistości szkolenie takie odbył ilości nie przekraczającej 10 godzin, wiąże zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny z mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). Stąd też ustalenia organów administracji, poczynione na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego, nie mogą być kwestionowane przez sąd administracyjny. Podważenie tych ustaleń nie jest dopuszczalne w toku postępowania. Nie ma też prawnego znaczenia fakt, że skazanie za przestępstwo dotyczyło innej osoby. Ustalenia tego wyroku dotyczyły bowiem wprost skarżącego. Niedopuszczalne jest zatem ograniczanie prejudycjalności wyroków karnych wyłącznie do wyroków skazujących, wydanych wobec strony postępowania administracyjnego. Zarówno organy administracji, jak i sąd, zobowiązane są uwzględnić także ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w wyrokach karnych, dotyczących osób niebędących stronami postępowania administracyjnego, jeżeli jest to konieczne i uzasadnione w okolicznościach danej sprawy (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I FSK 433/07 czy z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. akt I FSK 1819/07). Taki zaś przypadek zachodzi w niniejszej sprawie. Stąd też zarzuty skargi i zawarta w niej argumentacja nie mogły odnieść skutku. Podkreślić też trzeba, że całkowicie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 i następne Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa nie dotyczyła bowiem postępowania wznowionego na podstawie tego przepisu. Stąd też nie mogły być też zastosowany dalsze przepisy, m.in. art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrolowana decyzja wydana została w postępowaniu zwykłym, dotyczącym unieważnienia przez marszałka województwa przeprowadzonego egzaminu państwowego na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (art. 72 ust. 1 pkt 1), a to wobec stwierdzenia, iż egzaminowi poddana została osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2, czyli w tym przypadku osoba nie posiadająca zaświadczeń o ukończeniu wymaganych szkoleń. Na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. wykazano bowiem, iż przedstawione w sprawie zaświadczenia nr [...] i nr [...] dotknięte były fałszem intelektualnym. Z powyższych względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.