II SA/Gl 808/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skarżący wniosł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim bratem O. Z. ([...] lat), który jest uczniem [...] i nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący z kolei jest studentem [...] w K. w trybie stacjonarnym. Na dochód wspólnego gospodarstwa wnioskodawcy składa się kwota około 4.000 zł miesięcznie, uzyskiwana tytułem czynszu najmu. Wnioskodawca oświadczył, że jest użytkownikiem wieczystym domu o powierzchni 200 m2, oraz posiada udziały we współwłasności kilku niezabudowanych nieruchomości gruntowych, położonych w T.. Oświadczył jednocześnie, że jest współwłaścicielem o niewielkim udziale, w związku z czym nie jest uprawniony do dysponowania nimi (ich zbycia, ani obciążenia). Zaznaczył, że jedna z tych nieruchomości jest zabudowana wynajmowanymi pawilonami handlowymi, z których wynajmu się utrzymuje razem z bratem. Ponadto, wg jego oświadczenia, nie posiada on żadnego innego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. W rubryce nr 11 urzędowego formularza PPF wnioskodawca podał szacunkowe koszty miesięcznego utrzymania (swojego i brata), które w sumie wynoszą, wg jego oświadczenia 3.933 zł. Załącznikiem do wniosku były: zeznanie o wysokości uzyskanego przez wnioskodawcę przychodu za rok 2014 (PIT-28); zestawienie danych do rozliczenia przez wnioskodawcę ryczałtu za okres pierwszych sześciu miesięcy 2015 r.; dokumenty wskazujące na fakt, że wnioskodawca jest wspólnikiem jednoosobowej spółki "A" Sp. z o.o. w T. i prezesem jej jednoosobowego zarządu; zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej podmiotu o nazwie "A" J. Z.; dokumenty wskazujące na egzekucje prowadzone przeciwko spółce "A" Sp. z o.o. w T. i przeciwko wnioskodawcy; polisę ubezpieczenia samochodu osobowego. Skarżący wyjaśnił także, że nie posiada kopii umów najmu, ponieważ były one zawierane przez poprzedniego współwłaściciela nieruchomości – babkę skarżącego A. Z. Wszelka dokumentacja znajdowała się w jej domu, jednak po jej śmierci nastąpiło włamanie do jej mieszkania w następstwie którego wszelka dokumentacja została utracona. W dalszej części pisma podano wielkość udziałów wnioskodawcy we współwłasności ośmiu nieruchomości. Jednocześnie w piśmie tym stwierdzono, że wnioskodawca nie posiada żadnych aktualnych rachunków potwierdzających wysokość opłat za media. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. referendarz Sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw. Do sprzeciwu strona dołączyła własne oświadczenie iż z tytułu pełnionej funkcji prezesa zarządu spółki nie otrzymuje wynagrodzenia, oraz że nie otrzymał dywidendy z tytułu posiadanych udziałów, gdyż spółka osiągnęła stratę. Dołączono też szereg dokumentów potwierdzających okoliczność, że spółka skarżącego przynosi straty. Ponadto nadesłał fakturę za energię elektryczną na kwotę 259 zł za okres 2 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie konieczne jest uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13). Tymczasem z oświadczenia oraz dokumentów przedłożonych przez skarżącego wynika, iż osiąga on łączny dochód w wysokości 4000 zł z tytułu najmu nieruchomości. Jednocześnie, skarżący oświadczył, że jego miesięczne wydatki wynoszą około 3.933 zł. Wydatki te zostały oszacowane w przybliżeniu. Natomiast udokumentowane zostały wydatki związane z ubezpieczeniem samochodu i energią elektryczną (jednak niższe niż w oświadczeniu). Pozostałe wydatki nie zostały udokumentowane (np. 600 zł miesięcznie tytułem podatku od nieruchomości). Ponadto wydatek w wysokości 500 zł miesięcznie na paliwo, nie wydaje się wydatkiem koniecznym w utrzymaniu. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał w sposób wystarczająco przekonujący, że zasługuje na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dofinansowania. Nie sposób uznać, że na pomoc państwa zasługuje osoba posiadająca udziały w nieruchomościach o takiej wartości, że przynoszą one dochód w wysokości 4 tys. zł. miesięcznie. Jest to dochód na tyle wysoki, że pozwala na wygospodarowanie kwoty 500 zł w celu uiszczenia wpisu od skargi. W związku z powyższym, oceniając przesłanki dotyczące przyznania prawa pomocy z realiami niniejszej sprawy, brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swojej rodziny. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.