II SA/Gl 826/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 104 kpa oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155, zwanej dalej ustawą lub ustawą o kierujących pojazdami) Starosta [...] orzekł o cofnięciu W. T. wydanego przez ten organ prawa jazdy kat. B nr [...] i decyzji tej nadał na podstawie art. 108 kpa rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził, że w dniu 21 kwietnia 2015 r. organ otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez Instytut Medycyny Pracy [...] w S., które stwierdza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez W. T. pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy kat. AM, B1, B, B/E, T. Termin następnego badania lekarskiego został wyznaczony na 19 listopada 2015 r. Starosta powołał się na swoją wcześniejszą decyzję nr [...] "o cofnięciu uprawnień". W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...]r. reprezentowany przez adwokata W. T. wniósł o jej uchylenie w całości jako opartej na błędnych ustaleniach faktycznych dokonanych w oparciu o niedostatecznie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Nadto pełnomocnik strony zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 kpa poprzez sporządzenie jej uzasadnienia w nieprawidłowy sposób. W uzasadnieniu odwołania stwierdzono, że organ orzekający nieprawidłowo oparł się na błędnym w swojej treści orzeczeniu i stanowisku "Instytutu w S.". Wynikające z tego orzeczenia rozpoznanie "picie ryzykowne, szkodliwe alkoholu" nie znajduje potwierdzenia w wynikach przeprowadzonych badań. Dowolnie przyjęto w orzeczeniu, że nie została udokumentowana abstynencja odwołującego się. Odmienne wnioski wypływają z dołączonych do odwołania dokumentów. Wynika z nich bowiem, że ukończył on program terapii uzależnień w Poradni Terapii Uzależnienia od Alkoholu i Współuzależnienia w B.. Potwierdzają one deklarację odwołującego się o 6-cio miesięcznej abstynencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 103 ust. 1 pkt 1a ustawy o kierujących pojazdami utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia po przytoczeniu treści art. 103 ust. 3, art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 1 i 2 ustawy o kierujących pojazdami stwierdziło, że w odniesieniu do odwołującego zaistniała określona w art. 103 ust. 1 pkt 1a tej ustawy przesłanka do cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami, a to w związku orzeczeniem lekarskim z dnia [...] r. nr [...] wydanym przez Instytut Medycyny Pracy [...] w S. Organy orzekające nie są przy tym uprawnione do oceny przesłanek na podstawie których zostało wydane orzeczenie lekarskie przez uprawnionego do orzekania w przedmiocie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lekarza. Mają natomiast obowiązek uwzględniać jego treść. W przypadku zatem stwierdzenia przez takiego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia po stronie kierowcy przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi właściwy starosta ma obowiązek wydania decyzji o cofnięciu kierowcy uprawnień do kierowania takimi pojazdami. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO w B. reprezentowany przez adwokata W. T. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że decyzja SKO została oparta na błędnych ustaleniach faktycznych oraz z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu skargi powtórzono co do zasady argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. Stwierdzono, że wbrew stanowisku SKO organy orzekające były nie tylko uprawnione ale i zobowiązane do oceny prawidłowości orzeczenia lekarskiego na którym się oparły. Podniesiono nadto, że orzeczenie lekarskie może zostać zweryfikowane późniejszym wydanym w tym przedmiocie orzeczeniem. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie powtarzając w ogólnym zarysie swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie mogła aczkolwiek z innych powodów niż podniesiono w skardze, które Sąd nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami wziął pod rozwagę z urzędu. Należało bowiem stwierdzić, że została ona podjęta bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy oraz bez należytego uzasadnienia zawartego rozstrzygnięcia. Uchybienia te stanowiące naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, mogły mieć przy tym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a). Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych już decyzją z dnia [...] r. nr [...]Starosta [...] orzekł o cofnięciu W. T. prawa jazdy kat. B o tym samym numerze niż późniejszą decyzją z dnia [...]r. Pomimo zalegania tej decyzji w aktach i wymienienia jej zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] organy te w ogóle się do niej nie odniosły. Z nadesłanego w postępowaniu sądowym pisma organu pierwszej instancji wynika przy tym, że decyzja ta uzyskała przymiot ostateczności i w późniejszym czasie nie doszło do przywrócenia skarżącemu cofniętych tą decyzją uprawnień. Gdyby tak było w istocie to ponowne cofnięcie tych samych uprawnień (nawet z innych powodów) nastąpiłoby w warunkach nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa (bez podstawy prawnej). Nie można bowiem orzekać o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami osobie, która takich uprawnień w dacie orzekania nie posiada. Byłoby to możliwe tylko gdyby w przewidzianym prawem trybie (obecnie zgodnie z art. 103 ust. 3-6 ustawy o kierujących pojazdami) uprawnienia te zostały danej osobie wcześniej przywrócone. Ustaleń i rozważań w tym względzie zaskarżona decyzja w ogóle nie zawiera. Poczyni je zatem SKO przy ponownym rozpoznaniu odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i w zależności od ich wyniku wyda w sprawie stosowne orzeczenie uzasadniając go zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. W odniesieniu do zarzutów skargi należy zaś stwierdzić, że wbrew wyrażonemu przez stronę skarżącą stanowisku organy orzekające były związane treścią orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego w rozumieniu art. 77 ustawy o kierującymi pojazdami lekarza. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy, jest prowadzone przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje a wydane przez nich orzeczenia nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej (starostę) w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 840/08, wyrok NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. I OSK 1273/04, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 251/06, wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 471/13 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 911/13). Orzeczenie lekarskie wydawane w tym szczególnym trybie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 kpa. Oznacza to, że orzeczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Badania lekarskie w przedmiotowym zakresie mogą przeprowadzać jedynie lekarze uprawnieni spełniający wymagania określone w art. 77 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i wpisani do ewidencji uprawnionych lekarzy, prowadzonej przez marszałka województwa. Jak stanowi art. 79 ust. 2 ww. ustawy, uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wydaje osobie badanej orzeczenie lekarskie. Podkreślić należy, że osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 ustawy. Jednostka mająca przeprowadzić badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne (art. 79 ust. 4 i 5 ustawy). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne (art. 79 ust. 7 ustawy). Kopię orzeczenia, w przypadku gdy zostały stwierdzone przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, uprawniony lekarz ma obowiązek przesłać staroście właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej, po upływie 14 dni od dnia badania, jeżeli nie został złożony wniosek o przeprowadzenie ponownego badania albo orzeczenie lekarskie zostało wydane po przeprowadzeniu ponownego badania. Przesłanie do organu kopii ostatecznego orzeczenia lekarskiego kończy pierwszy diagnostyczno-orzeczniczy etap postępowania w przedmiocie weryfikacji uprawnień kierowcy ze względu na stan jego zdrowia w oparciu o regulacje ustawy o kierujących pojazdami. Orzeczenie lekarskie w przedmiotowej sprawie wydano na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2014 r. poz. 949 ), które obowiązywało w dacie jego wykonania, tj. 24 lutego 2015 r. Zgodnie z § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z kolei w § 10 ust. 1 wskazuje się, że jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie, którego wzór określają odpowiednio załączniki nr 7 i 8 do rozporządzenia (§ 7 ust.1). Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy, są w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza - wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej (§ 11 ust.1). Orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne. Takie właśnie orzeczenie lekarskie zostało wydane w niniejszej sprawie i z powołanych wyżej względów organy orzekające były nim związane w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił wydanego w opisanym wyżej trybie innego ostatecznego orzeczenia lekarskiego weryfikującego diagnozę przedstawioną w orzeczeniu przez niego kwestionowanym. Ze wskazanych jednak wcześniej powodów zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a. oraz § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz.... (Dz. U. z 2013 r., poz.461).