II SA/Gl 830/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2008r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę. Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał M. B. zlikwidowanie rury PCV odprowadzającej wody opadowe z rynny budynku mieszkalnego położonego w G. przy u. [...], pod drogą gminną nr [...], na działkę nr [...], stanowiącą własność J. i J. P. Rozstrzygniecie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...]. Po rozpoznaniu skargi na tę decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 r. o sygn. II SA/GL 802/04, oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 28 marca 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że mimo częściowo wadliwego uzasadnienia, decyzja odpowiada prawu, albowiem nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt sprawy wynika, że analogiczne rozstrzygnięcia administracyjne zapadły wobec właścicieli dwóch innych działek położonych w sąsiedztwie działki skarżącego, m. in. w stosunku do J. S. Jego skarga na decyzję organu odwoławczego została również przez WSA w Gliwicach oddalona wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 r. sygn. II SA/GL 806/04. Wyrok ten został jednak uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2007 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia sądowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu skargi, WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. II SA/GL 884/07 uchylił decyzje organów administracyjnych obu instancji, wskazując na potrzebę wyjaśnienia kwestii związanej z istnieniem rowu oraz sposobem odprowadzania wód, co dopiero umożliwi stwierdzenie istnienia przesłanek z art. 29 ust. 3 prawa wodnego (Dz. U. nr 155, poz. 1229 ze zm.). Pismem z dnia [...]r. M. B. zwrócił się do SKO w B. o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy G. z dnia [...]r., wydanej w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oraz o wstrzymanie wykonania nakazu. Zarzucił, że decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. prawo wodne oraz art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu powołał się na wyrok NSA wydany w sprawie sąsiada J. S. Podniósł, że sąd II instancji uznał za istotne ustalenie, czy w terenie znajduje się rów, na czyim gruncie oraz czy doszło do skierowania wody na działkę sąsiednią. W ocenie skarżącego zastrzeżenia podniesione przez sąd odwoławczy w stosunku do wyroku sądu I instancji oznaczają, że decyzje administracyjne zapadłe w jego sprawie, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W dalszej części wniosku skarżący przedstawił wywód dotyczący istnienia w terenie rowu ogólnospławnego i okoliczności jego rozkopania przez małżonków J. i P. Wniosek został uzupełniony kopią wyroku WSA w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2007 r. sygn. II SA/GL 884/07. Postanowieniem z dnia [...]r. SKO w B. odmówiło wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy G. z [...]r. Natomiast decyzją z dnia [...]r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia [...]r. i decyzji Wójta Gminy G. z [...]r. W podstawie prawnej podano przepis art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu natomiast wskazano, że w sprawie nie zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy innej sprawy, natomiast skarga wnioskodawcy na decyzję organu administracji wydaną w jego sprawie została oddalona prawomocnym wyrokiem. Oznacza to, że decyzje organu zarówno I jak i II instancji, nie są dotknięte wadą nieważności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. B. powtórnie podkreślił, że fakt uchylenia przez sąd administracyjny, po ponownym rozpoznaniu skargi J. S., decyzji administracyjnych oznacza, że decyzje te były błędne i zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa wodnego. Rażącym naruszeniem prawa jest także odmienne traktowanie stron w sprawach o takim samym stanie faktycznym. Ponownie skarżący opisał okoliczności uzasadniające tezę, że w terenie istniał rów zbierający wody z jego posesji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy swą poprzednią decyzję, podtrzymując w całości wyrażone w niej stanowisko. Podkreślono, że badając skargę M. B. na decyzję nakazującą mu przywrócenie stanu wód na gruncie, sąd administracyjny nie był związany granicami skargi, nie dostrzegł jednak wad w kontrolowanych decyzjach, skoro skargę oddalił. W skardze do sądu administracyjnego M. B. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 29 ust. 3 i art. 9 ust. 1 pkt 13 prawa wodnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Opisał rozstrzygnięcia sądów wydane w stosunku do J. S. i podkreślając analogiczność stanów faktycznych w sprawie swojej i sąsiada, wyraził przekonanie, że treść tych wyroków musi mieć wpływ na ocenę prawidłowości decyzji wydanych w jego sprawie. Zarzucił, że Kolegium przytoczyło ustalenia podane w decyzji organu administracyjnego I instancji, podczas gdy są one sprzeczne z ustaleniami sądów. Uznanie przez sądy, że decyzje wydane w sprawie sąsiada nie były prawidłowe i ich uchylenie, stanowi podstawę do uznania, że także decyzje zapadłe w sprawie skarżącego są wadliwe. Stanowisko swoje skarżący podtrzymał na rozprawie przed Sądem w dniu 28 listopada 2008 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Uczestnicy postępowania wnieśli o oddalenie skargi, koncentrując swoje uwagi na kwestii istnienia rowu oraz zalewania ich nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Pierwszą istotną w sprawie okolicznością jest fakt, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, poddana była kontroli sądu administracyjnego. Sąd skargę na tę decyzję oddalił. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzygając sprawę, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to w konsekwencji, że sąd z urzędu jest zobowiązany brać pod uwagę wszystkie wady decyzji, również te niedostrzeżone przez stronę, w szczególności wady stanowiące podstawę nieważności decyzji. Oddalenie skargi przez sąd oznacza, że wady tego rodzaju nie zostały stwierdzone. Żadna z przyczyn nieważności decyzji, wymieniona w art. 156 § 1 k.p.a. nie może wszak powstać po wydaniu decyzji administracyjnej, wszystkie zatem mogą być ujawnione na etapie postępowania sądowego. Zgodnie z art. 170 powołanej ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy i organy państwowe. Fakt oddalenia przez sąd skargi na decyzję nadaje tej decyzji cechę prawomocności. Stwierdzenie nieważności takiej decyzji prawomocnej, bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu wyroku sądu, nie jest możliwe (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 515). Dodatkowo należy wyjaśnić skarżącemu, że uchylenie decyzji wydanych w stosunku do J. S. nie świadczy o tym, że decyzje te były wydane z rażącym naruszeniem prawa. Przekonanie skarżącego, że fakt uchylenia tych decyzji świadczy o nieważności decyzji wydanych w stosunku do niego, nie znajduje uzasadnienia. Istotnie, ze względu na fakt, że J. S. zaskarżył wyrok sądu I instancji i doprowadził do jego uchylenia, sytuacja procesowa właścicieli poszczególnych nieruchomości różni się. W przypadku J. S. orzeczono w konsekwencji o konieczności powtórnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Kontrolując decyzje wydane w jego sprawie sąd nie stwierdził jednak, że zostały one wydane z naruszeniem skutkującym nieważnością. Stwierdzenie istnienia którejś z przesłanek nieważności stanowi podstawę do wydania wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2, orzekającego o nieważności kontrolowanej decyzji. W stosunku do decyzji dotyczących J. S. wyrok o takiej treści nie zapadł. Uchylenie wydanych decyzji oznacza jedynie konieczność przeprowadzenia ponownego postępowania w jego sprawie, które winno zostać zakończone wydaniem decyzji w sprawie. Sam fakt, że decyzje zostały uchylone nie oznacza zatem, że były wydane z naruszeniem prawa skutkującym nieważnością. Stwierdzenie takiej wady obligowałoby sąd do stwierdzenia ich nieważności, czego nie uczyniono. Nie jest także zasadny zarzut, że doszło do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej podmiotów znajdujących się w identycznej sytuacji faktycznej. W aktualnym stanie rzeczy zróżnicowanie ma wyłącznie charakter procesowy i jest uzasadnione wykorzystaniem środków zaskarżenia. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.