II SA/Gl 831/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009r. sprawy ze skargi Z. N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. nakazał E.T. i Z.N. przeprowadzenie rozbiórki ścian i stropu parteru, ścian i stropu pierwszego piętra oraz prowizorycznego zadaszenia, wykonanych na objętej nakazem rozbiórki części rozbudowanego budynku mieszkalnego w R. przy ul. [...], zrealizowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją ostateczną Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]. Upomnieniem z [...] nr [...], doręczonym [...] wezwano zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających z decyzji organu nadzoru budowlanego z dnia [...], informując o zagrożeniu wszczęciem postępowania egzekucyjnego. [...] zostały przeprowadzone powtórne oględziny w celu kontroli wykonania obowiązku rozbiórki. W ich trakcie ustalono, że obiekt nie tylko nadal istnieje, lecz wykonane w nim zostały kolejne prace. W dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił dwa tytuły wykonawcze w stosunku do E.T. i Z.N. wraz z klauzulą o skierowaniu do przymusowego wykonania określonego w nim obowiązku poprzez zastosowanie grzywny w celu przymuszenia. Równocześnie postanowieniem z dnia [...] nr [...] nałożono na Z.N. i E.T. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł. W orzeczeniu tym organ egzekucyjny stwierdził, że spełnienie przez jednego ze zobowiązanych nałożonych tym postanowieniem obowiązków zwalnia od ich wykonania drugiego zobowiązanego gdyż zobowiązanie ma charakter zobowiązania solidarnego. Postanowienie to zostało utrzymane następnie w mocy postanowieniem z dnia [...] Nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., na które skarga wniesiona przez Z.N. została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Gl 459/04. W wyroku tym WSA zwrócił uwagę, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia łącznie na obojga zobowiązanych było nieprawidłowe (grzywną w ww. wysokości należało bowiem obciążyć osobno każdego ze zobowiązanych), to jednakże z uwagi na statuowany zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, zaskarżone postanowienie nie zostało uchylone. Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu [...] ponownie organ nadzoru stwierdził, że nakaz rozbiórki orzeczony ww. decyzją PINB dla miasta R. z dnia [...] nie został wykonany. Zobowiązani nie uiścili też nałożonej na nich w celu przymuszenia grzywny. W konsekwencji dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wystawił dwa tytuły wykonawcze, w stosunku do E.T. i Z.N., odnośnie wyegzekwowania grzywny wynikającej z ww. postanowienia o jej wymierzeniu. Tytuły te zostały skierowane do wykonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. W związku z wszczętą odnośnie tej grzywny egzekucją E.T. i Z.N. pismami z dnia [...] wnieśli do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. zarzuty powołując jako ich podstawę art. 33 pkt 1, 5 i 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W zarzutach stwierdzili, że nie jest możliwe wykonanie nakazu rozbiórki bez spowodowania zagrożenia dla całego budynku oraz, iż mają zamiar zalegalizować roboty budowlane objęte nakazem rozbiórki. Podnieśli też, że prowadzenie egzekucji jest dla nich uciążliwe gdyż podważa ich egzystencję. Ustosunkowując się do zarzutów Z.N. wierzyciel – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R., postanowieniem z dnia [...] Nr [...] stwierdził niedopuszczalność zarzutów określonych w art. 33 pkt 1 i 5 ustawy, powołując się na treść jej art. 34 § 1a. Wydanym w tym samym dniu postanowieniem Nr [...] uznał zaś zarzuty zobowiązanej E.T. oparte na treści art. 33 pkt 1 i 5 za nieuzasadnione, przy czym odpisy obu tych postanowień zostały doręczone zarówno E.T. jak i Z.N. Dnia [...] wpłynęły do PINB dla miasta R. cztery zażalenia. Dwa wniesione przez Z.N. i dwa wniesione przez E.T. lecz podpisane w jej imieniu przez Z.N. W zażaleniach tych w części nagłówkowej wskazano jako ich przedmiot postanowienie PINB dla miasta R. z dnia [...] Nr [...]. W jednym zażaleniu Z.N. nawiązuje jedynie do stanowiska wierzyciela, który zarzuty odwołującego się uznał za nieuzasadnione, natomiast w drugim kwestionuje dodatkowo stanowisko wierzyciela wskazujące "na niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów" z tego powodu, iż były one przedmiotem odrębnego postępowania. Stanowisko to Z.N. uznał za nieuzasadnione. Podniósł, że wykonanie nakazu rozbiórki narazi go na niepowetowaną szkodę materialną oraz stres i rozstrój zdrowia. Prowadzenie egzekucji grzywny podważy zaś ekonomiczne podstawy jego egzystencji. Zwrócił też uwagę na jego pogarszający się stan zdrowia oraz, że wykonanie obowiązku nie służy interesowi społecznemu. W konsekwencji stanowisko wierzyciela o niedopuszczalności zarzutów uznał za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy postanowienie PINB dla miasta R. o uznaniu zarzutów E.T. za nieuzasadnione. Rozpoznając zaś zażalenie Z.N. na postanowienie organu pierwszej instancji nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] Nr [...] umorzył postępowanie zażaleniowe. Jako podstawę tego orzeczenia wskazał art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa. W jego uzasadnieniu stwierdził, że rozpoznanie zażalenia Z.N. było bezprzedmiotowe z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że ocena zakwestionowanego przez Z.N. postanowienia została dokonana już wcześniej postanowieniem z dnia [...], wydanym po rozpoznaniu zażalenia E.T. Po drugie Z.N. nie jest stroną postępowania w którym organ pierwszej instancji wydał postanowienie nr [...], a to z tego względu, że zostało ono wydane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym tylko w odniesieniu do E.T., w oparciu o wystawiony jedynie w stosunku do niej tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...]. Nadto organ odwoławczy podniósł, że Z.N. nie wniósł zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] nr [...], którym organ ten stwierdził niedopuszczalność wniesionych przez niego zarzutów w sprawie prowadzenia w stosunku do niego egzekucji należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...]. Postanowienie to uzyskało zatem przymiot ostateczności. W skardze do sądu administracyjnego na ww. postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] o umorzeniu postępowania zażaleniowego Z.N. wniósł o jego uchylenie jako wydanego z naruszeniem treści art. 7 i art. 8 kpa. Zarzucił, że w złożonym zażaleniu kwestionował stanowisko wierzyciela dotyczące "jego sprawy", gdyż jego sprawa i sprawa E.T. są ściśle ze sobą związane, dotyczą bowiem tego samego przedmiotu. Oboje też "wnieśli ściśle powiązane ze sobą zarzuty kwestionując prowadzenie egzekucji". Przez nierozpoznanie jego zażalenia merytorycznie doszło do naruszenia jego słusznego interesu oraz zasady prawdy obiektywnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając to stanowisko zrelacjonował przebieg postępowania zakończonego decyzją o nakazie rozbiórki, jak i dotychczasowego postępowania w przedmiocie wyegzekwowania tego nakazu. Dalej powtórzył stanowisko wyrażone wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W nawiązaniu do zarzutów skargi stwierdził zaś, iż jest bez znaczenia, że skarżący i E.T. zgłosili w postępowaniu egzekucyjnym podobne zarzuty dotyczące tego samego przedmiotu sprawy oraz, iż dotyczące ich postanowienia są ściśle ze sobą powiązane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa oraz w zw. z art. 34 § 1 i art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uznając, że Z.N. nie miał interesu prawnego, a w konsekwencji nie był stroną postępowania w sprawie egzekucji grzywny wymierzonej E.T. w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki części budynku, uszło uwadze organu odwoławczego, że grzywna ta została nałożona prawomocnym postanowieniem PINB dla miasta R. [...] łącznie również na skarżącego. Organ egzekucyjny obowiązku niepieniężnego uznał bowiem, że zapłacenie przez jednego ze zobowiązanych z grzywny zwalnia z jej uiszczenia drugiego ze zobowiązanych. W takiej zaś sytuacji nie można przyjąć, że wynik sprawy w przedmiocie zarzutów wniesionych w postępowaniu dotyczącym egzekucji tej grzywny od jednego ze zobowiązanych nie rzutuje na stanowisko drugiego zobowiązanego, gdy zarzut oparty jest na treści art. 33 pkt 1 ustawy, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika z art. 34 § 1 organ egzekucyjny jest w przypadku zgłoszenia takiego zarzutu związany stanowiskiem wierzyciela. W sytuacji gdyby wierzyciel taki zarzut uwzględnił prowadziłoby to do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy. Gdyby np. przyjąć, że zarzut opierał się na wykonaniu obowiązku, to jego uwzględnienie w odniesieniu do E.T. skutkowałoby umorzeniem postępowania również w przedmiocie egzekucji grzywny od skarżącego. Z tego też względu nie było podstaw do umorzenia postępowania zażaleniowego, jak to uczynił organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem. Brak było również zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że postępowanie z zażalenia Z.N. stało się bezprzedmiotowe z tego względu, iż postanowieniem z dnia poprzedniego tj. z [...] nr [...] utrzymano w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie wierzyciela nr [...], a to po rozpoznaniu wniesionego również na to postanowienie zażalenia przez E.T. Należy bowiem z całą stanowczością stwierdzić, że niedopuszczalnym było rozpoznanie obu tych zażaleń odrębnymi postanowieniami, zwłaszcza w sytuacji gdy zażalenia zostały wniesione w jednym czasie. Zażalenia te dotyczyły bowiem tego samego postanowienia, a więc wniesione zostały w tej samej sprawie, która też powinna być zakończona jednym orzeczeniem organu odwoławczego, a to w sytuacji gdy nie zostało wykazane i podnoszone aby którekolwiek z tych zażaleń zawierało braki formalne, które nie zostały w odpowiednim trybie usunięte. W konsekwencji postanowienie z dnia [...] dotknięte jest zdaniem Sądu wadą nieważności. Załatwienie jednej sprawy, również mającej charakter wpadkowy (w związku z art. 123 § 2) nie może bowiem nastąpić dwoma orzeczeniami. Taka możliwość nie wynika zdaniem Sądu z żadnego obowiązującego przepisu. Prowadzi to do wniosku, że postanowienie z dnia [...] zapadło bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 kpa. W świetle treści przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie można podzielić też zajętego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska, że skarżący nie wniósł zażalenia na postanowienie wierzyciela z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych przez niego zarzutów. Stwierdzenie to nie uwzględnia bowiem faktu, że jak już naprowadzono wyżej, w dniu [...] wpłynęły do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R. cztery zażalenia, dwa wniesione przez skarżącego oraz dwa wniesione przez skarżącego w imieniu E.T. Jak zreferowano już wcześniej podniesiono w nich różne zarzuty. Ich analiza dawała podstawę do przyjęcia, że dwa z tych zażaleń (karta 95 i 97 akt administracyjnych) dotyczyły właśnie postanowienia wierzyciela nr [...], skoro kwestionuje się w nich stanowisko wierzyciela o stwierdzeniu niedopuszczalności wniesionych zarzutów oraz nawiązuje się do treści art. 34 § 1a ustawy, na którym to postanowienie zostało oparte. Chociaż w części nagłówkowej tych zażaleń wymieniono postanowienie nr [...], to ich treść wskazuje, że dotyczyły one postanowienia nr [...]. Tak też zostały one potraktowane przez organ I instancji, co wynika z treści zawiadomienia o wniesionych zażaleniach (k. 98 akt adm.) oraz z pisma przewodniego tego organu do organu odwoławczego z dnia [...] (karta 100 akt adm.), co całkowicie uszło uwadze [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K. Jego obowiązkiem było zaś rozpoznanie również zażaleń na to drugie postanowienie. Co najwyżej, gdyby powziął on wątpliwości, co do przedmiotu zaskarżenia tymi zażaleniami, to powinien on tę kwestię wcześniej wyjaśnić z autorami tych zażaleń, czego nie uczynił. Z tych wszystkich względów zaskarżone postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) . W przedmiocie wykonalności tego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rozpozna organ odwoławczy merytorycznie wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia [...] Nr [...]. Wcześniej jednak wdroży z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wydanego w tej samej sprawie swojego postanowienia z dnia [...] Nr [...]. Po stwierdzeniu nieważności tego postanowienia zażalenia skarżącego i E.T. rozpozna jednym postanowieniem. Odrębnym postanowieniem rozpozna zaś zażalenia zobowiązanych na postanowienie wierzyciela z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zarzutów wniesionych przez Z.N. Organy orzekające powinny dołożyć przy tym wszelkiej staranności dla maksymalnego przyśpieszenia podejmowanych przez nie czynności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym (w granicach obowiązującego prawa). Należy bowiem zważyć, że sprawa (co do zasady) dotyczy obowiązku obejmującego nakaz rozbiórki orzeczonego decyzją, która przymiot ostateczności uzyskała już ponad [...] lat temu. SJ/