II SA/Gl 843/09
WyrokWSA w Gliwicach2010-02-03
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Ewa Krawczyk, Włodzimierz Kubik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu warunków zabudowy może zostać wydana, gdy istniejąca zabudowa sąsiednich działek, dostępnych z tej samej drogi publicznej, nie pozwala na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, ponieważ organy administracji błędnie zinterpretowały pojęcie "działki sąsiedniej dostępnej z tej samej drogi publicznej", zawężając je do terenów po tej samej stronie drogi. Prawidłowa wykładnia powinna uwzględniać również działki po drugiej stronie drogi, jeśli są dostępne z tej samej drogi publicznej i znajdują się w obszarze analizowanym, co pozwala na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy zgodnie z zasadą dobrego sąsiedztwa.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowego i mieszkalnego. Organ I instancji wielokrotnie odmawiał wydania decyzji, powołując się na niespełnienie przesłanki "dobrego sąsiedztwa" ze względu na położenie nieruchomości w pasie doliny rzeki, zagrożenie podtopieniami, linię energetyczną oraz brak kontynuacji istniejącej zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucili nieuwzględnienie wytycznych SKO i błędną interpretację przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R. L. i O. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
R. i O. .L wnioskiem z dnia [...]roku wystąpili o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku usługowego o funkcji handlowo-magazynowej (sprzedaż artykułów przemysłowych) oraz budynku mieszkalnego jednorodzinnego, przewidzianych do realizacji na działkach nr 1 i 2, obręb [...], położonych w C. przy ul. [...]. Decyzjami z dnia [...] r., nr [...], z dnia [...] r., nr [...] oraz z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta C. odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. Wszystkie te decyzje organu I instancji zostały uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzjami kasacyjnymi odpowiednio: z dnia [...] roku, nr [...], z dnia [...] roku, nr [...] i z dnia [...] roku, nr [...].
Czwartą decyzją z dnia [...]roku, nr [...], Prezydent Miasta C. po raz kolejny odmówił ustalenia żądanych przez wnioskodawców warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W podstawie prawnej swojej decyzji wskazał art. 104 k.p.a. oraz art. 4 ust. 2 pkt 2. art. 53 ust. 3 i ust. 4, art. 54, art. 59 ust. 1 i ust. 2, art. 60 ust. 1 i art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm. - dalej u. p. z. p.). W uzasadnieniu organ w sposób ogólny odniósł się do opartych na przepisie art. 138 § 2 k.p.a. decyzji SKO w C. wskazując, że trzykrotne ich wydawanie narusza ten przepis, bowiem rozstrzygnięcia kasacyjne organu II instancji należy traktować jako wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego. Prezydent Miasta C. jednocześnie podkreślił, że nie ma żadnych przesłanek, aby organ II instancji prezentujący w swoich orzeczeniach stanowisko odmienne od stanowiska organu I instancji ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Następnie wskazał, że część nieruchomości wskazanej we wniosku inwestorów oznaczona jako działka o nr ew. 1, obręb [...], o powierzchni [...] m kw. opisana została w rejestrze gruntów jako grunty orne [...] oraz nieużytek. Z kolei działka nr 2 o powierzchni [...] m kw. opisana jest w rejestrze gruntów jako droga. Gleby na wnioskowanym terenie mają pochodzenie organiczne, są to bowiem gleby mułowo-torfowe. W toku przeprowadzonego postępowania organ ponownie ustalił, że od strony północnej przedmiotowa nieruchomość sąsiaduje bezpośrednio z rzeką Stradomką i jej obwałowaniami i prawie w całości położona jest w [...]m strefie szczelności i stabilności wałów przeciwpowodziowych. Aktualnie nieruchomość nie jest zainwestowana, jest ona częściowo ogrodzona oraz przylega bezpośrednio do ul. [...] i posiada wjazd od strony tej ulicy. Teren wskazany we wniosku o ustalenie warunków zabudowy jest położony w pasie "dna doliny rzeki S." stanowiącego ciąg ekologiczny o szczególnych uwarunkowaniach ekofizjograficznych. Jednocześnie jest to teren nawodniony i zagrożony występowaniem podtopień. Nieruchomość wnioskodawców położona jest w pasie terenów niezabudowanych ciągnących się wzdłuż rzeki Stardomki na odcinku od zachodniej granicy miasta do ul. [...]. Dodatkowo organ podał, że teren nieruchomości przecina linia elektroenergetyczna [...] kV powodująca znaczne ograniczenia inwestycyjne. Następnie wskazał, że wokół objętej wnioskiem nieruchomości wyznaczony został obszar analizowany stosownie do przepisu § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ( Dz. U. Nr 164, poz. 1588 – dalej zwane rozporządzeniem w sprawie ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy). W obrębie tego obszaru przeprowadzono następnie analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków wskazanych w art. 61 ust. 1 – 5 u.p.z.p. Przeprowadzona analiza wykazała, że w obszarze dostępnym wzdłuż ul. [...] i ul. [...] zasięg zabudowy kubaturowej wyznacza południowa strona ul. [...]. W ocenie organu takie zagospodarowanie nieruchomości sąsiednich dostępnych z tej samej drogi publicznej co wnioskowana nieruchomość nie pozwala na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy, a to z uwagi na to, że "ich naturalny zasięg kończy się na ul. [...] - czyli poza terenem objętym wnioskiem". Po stronie północnej ul. [...], na której położona jest nieruchomość wnioskodawców, rozciągają się natomiast niezabudowane tereny otwarte doliny rzeki S., a tym samym zaproponowany sposób zabudowy tej nieruchomości nie spełnia warunku kontynuacji zastanego układu przestrzennego i stanowi element obcy dla istniejącego zagospodarowania terenu, bowiem dolina rzeki S. od zachodniej granicy miasta aż do jej ujścia do rzeki W. jest wyraźnie ukształtowana. Wprowadzenie zabudowy w tę dolinę stanowiłoby ingerencję w istniejący system ekologiczny doliny rzeki oraz w system przewietrzania miasta. Zatem zabudowa taka byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami kształtowania struktury przestrzennej miasta, w tym z istniejącym użytkowaniem terenów oraz zasadą zrównoważonego rozwoju (w rozumieniu zgodnym z art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska < Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.> przyp. Sąd ). Organ I instancji podkreślił, że celem wprowadzonej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. zasady dobrego sąsiedztwa jest zagwarantowanie ładu przestrzennego i wymagań ochrony środowiska określonych odpowiednio w art. 2 pkt 1 i pkt 3 tej ustawy, w tym przede wszystkim zapobieganie rozpraszaniu zabudowy. Wskazał wreszcie powołując się na art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), że troska o ład przestrzenny i ochronę środowiska są wymienione na pierwszym miejscu wśród zadań gminy. Upoważnia to gminę do decydowania w kwestiach ładu przestrzennego, ochrony środowiska i gospodarki terenami, a zwłaszcza do podejmowania działań mających na celu ochronę przestrzeni przed jej bezpowrotnym niszczeniem.
W odwołaniu od tej decyzji R. i O. L. wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji Zarzucili konsekwentne i zupełne nieuwzględnienie przez . Prezydenta Miasta C. wytycznych SKO zamieszczonych w poprzednio wydanych decyzjach kasacyjnych. W ich ocenie decyzja organu I instancji stanowi bowiem w znacznej części powtórzenie treści poprzedniej jego decyzji z dnia [...] roku. Zdaniem odwołujących się w decyzji tej bezzasadnie uznano, że umiejscowienie inwestycji na glebach organicznych oraz terenie zagrożonym podtopieniami może stanowić przesłankę odmowy ustalenia żądanych przez nich warunków zabudowy. Prezydent Miasta bezzasadnie także i wbrew wytycznym SKO przyjął, że zasięg istniejącej zabudowy kubaturowej wyznaczony południową granicą ul. [...] nie pozwala na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy. Decyzja organu I instancji nie uwzględnia również decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]roku nr [...]zwalniającej ich z zakazu wykonywania robót i obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż [...] m od stopy wału przeciwpowodziowego rzeki S. W ocenie odwołujących się w zakwestionowanej przez nich decyzji organ bezzasadnie powołał się również na ograniczenia w zabudowie ich nieruchomości spowodowane przebiegiem linii elektroenergetyczne oraz zapisy dawnych nieobowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego. Decyzja Prezydenta Miasta C. nieuwzględnia też naturalnego rozwoju miasta na terenach leżących w okolicach ul. [...], a także możliwości rozwoju gospodarstwa wnioskodawców. Nie bierze ona także pod uwagę realizacji na sąsiednich terenach dużych inwestycji (m.in. rozbudowy hurtowni wózków dziecięcych). Odwołujący się zarzucili też brak przeprowadzenia przez organ I instancji oględzin terenu planowanej inwestycji i związanej z tym możliwości weryfikacji twierdzeń dotyczących "równowagi przyrodniczej", "ciągu ekologicznego", czy obawy "bezpowrotnego niszczenia przestrzeni". Twierdzenia te pozostają bowiem w całkowitej sprzeczności ze stanem nieruchomości, która wcześniej stanowiła dzikie wysypisko odpadów i dopiero starania właścicieli zmierzają do przywrócenia jej naturalnego charakteru. W konsekwencji odwołujący się wskazali na naruszenie art. 61 ust. 1 u.p.z.p. poprzez bezzasadne stwierdzenie o niespełnieniu przesłanek dla wydania decyzji o warunkach zabudowy. Powołali się w tej kwestii na stanowisko SKO zajęte w poprzednio wydanej przez ten organ decyzji z dnia [...] roku, zgodnie z którym zabudowa skrzyżowania dróg umożliwia przyjęcie zasady dobrego sąsiedztwa i kontynuację zabudowy wzdłuż obu tych krzyżujących się dróg. Ponadto wskazali za SKO, że art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie daje podstaw do formułowania wniosku, iż działka dostępna z tej samej drogi publicznej, to jedynie działka położona po tej samej stronie drogi co działka na której ma być realizowana inwestycja. Żądanie wydania przez organ odwoławczy decyzji orzekającej co do istoty sprawy R. i O. L. uzasadnili stanowiskiem Prezydenta Miasta C., który konsekwentnie odmawia podporządkowania się wytycznym zawartym w poprzednich trzech decyzjach SKO.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu SKO omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i stwierdziło, że po przeprowadzonej analizie akt sprawy postanowiło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się bardzo skrótowo do zarzutów odwołania Kolegium uznało konieczność zaakceptowania analizy przeprowadzonej przez organ I instancji. Zgodnie zaś z tą analizą w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnieśli R. i O. L. domagając się jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu skarżący w zasadzie powtórzyli zarzuty oraz argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponownie podkreślili, że teren ich nieruchomości przed jej zakupem stanowił dzikie wysypisko, którym władze miasta się w ogóle nie interesowały i dopiero ich praca doprowadziła do jego uporządkowania i przywrócenia mu naturalnego charakteru. Skarżący podkreślili też, że zaskarżona decyzja SKO w C. rozmija się z wcześniejszym stanowiskiem tego organu zajętym w poprzednio wydanych w sprawie orzeczeniach.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi SKO zauważyło jedynie, że nie może się z nimi zgodzić, gdyż jak wskazało w uzasadnieniu swojej decyzji w sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., a wobec tego względu nie było celowym badanie dalszych warunków określonych w pkt 2 -5 wspomnianego przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) (art. 1 § 1). Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że sąd w toku postępowania bada czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego oraz jaki wpływ miało to na wynik sprawy, w przypadku ewentualnego stwierdzenia naruszenia przepisów.
Zaskarżona decyzja oparta została na uregulowaniach zamieszczonych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W świetle art. 4 ust. 2 pkt 2 tej ustawy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w przypadkach, które nie dotyczą inwestycji celu publicznego w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wydania takiej decyzji w przypadku braku planu wymaga w świetle art. 59 ust. 1 u. p. z. p. m.in. zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie lub wykonywaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 u.p.z.p. Stosownie do art. 61 ust. 1 u.p.z.p., na obszarach bez miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego możliwość zabudowy nieruchomości istnieje wówczas gdy spełnione są łącznie przesłanki określone w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest (chociaż nie było to bezsporne na poprzednich etapach postępowania), że przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 – 5 ustawy, zostały w sprawie spełnione. W szczególności stwierdzić należy, że wnioskowana nieruchomość posiada dostęp do drogi publicznej, jak wynika bowiem z pisma Miejskiego Zarządu Dróg w C. z dnia [...] roku posiada jeden zjazd do drogi publicznej jaką stanowi ul. [...]. Istniejące uzbrojenie terenu było także wystarczające dla wskazanego we wniosku zamierzenia budowlanego. Inwestorzy uzyskali w szczególności zapewnienie Zakładu Energetycznego C. "A" S.A. dotyczące dostawy energii elektrycznej na potrzeby planowanej inwestycji (pismo z dnia [...] roku) oraz informację Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Okręgu C. o możliwości podłączenia ich nieruchomości do sieci wodociągowej oraz kanału sanitarnego biegnących w ul. [...] i ul. [...] (pismo z dnia [...] roku). Planowana inwestycja nie wymaga także z uwagi na przepis art. 5b ustawy z dnia [...]r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.) uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Wreszcie zamierzona inwestycja nie była sprzeczna z przepisami odrębnymi. W szczególności zaś inwestorzy uzyskali opartą na przepisie art. 85 ust. 3 ustawy z dnia [...] r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...]roku zwalniającą ich z zakazu wykonywania robót i obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż [...] m od stopy wału przeciwpowodziowego rzeki S. oraz stanowisko "A" S.A. zawarte w piśmie z dnia [...] roku, w którym zaopiniowano pozytywnie możliwość zabudowy ich nieruchomości mimo, że biegną po niej dwie napowietrzne linie elektroenergetyczne o napieciu [...]kV i [...] kV.
Zdaniem orzekających w sprawie organów nie spełniona został natomiast przesłanka uzależniająca ustalenie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji określona w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Zgodnie ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. oraz Prezydenta Miasta C. istniejąca zabudowa sąsiednich działek dostępnych z tej samej drogi publicznej uniemożliwiała wydanie decyzji o warunkach zabudowy, bowiem nie można było na jej podstawie określić wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu.
Odnosząc się do tej kwestii wskazać należy, że norma wynikająca z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. ogranicza możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ale także uznaniowość organów administracji wydających taką decyzję poprzez wprowadzenie szereg warunków mających na celu ochronę istotnych z punktu widzenia ustawy wartości, jakimi są wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury. Przewidziana w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy zasada, iż wydanie decyzji o warunkach zabudowy możliwe jest jedynie w przypadku, gdy co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, zwana jest zasadą dobrego sąsiedztwa. Istotą tej zasady jest obowiązek dostosowania cech nowej zabudowy do określonych cech zagospodarowania terenu sąsiedniego, a jej celem jest zagwarantowanie ładu przestrzennego przy zagospodarowaniu obszarów, na których brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Szczegółowy sposób ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy określony został w rozporządzeniu w sprawie ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy, które Minister Infrastruktury wydal w oparciu o delegację ustawową zamieszczoną w art. 61 ust. 6 u.p.z.p. Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1-5 ustawy. Ze sporządzonego na kopii mapy zasadniczej załącznika graficznego do decyzji organu I instancji, na której wyznaczono obszar analizowany wynika, że w obszarze tym znajduje się szereg obiektow kubaturowych. W szczególności zaś ulica [...], na którą urządzony został zjazd z nieruchomości skarżących, biegnąca prostopadle do rzeki S., jest zabudowana po obu stronach na całym jej południowym odcinku zabudową mieszkaniowo – usługową. Zabudowa ta sięga aż do ul. [...] stanowiącej południową granicę działki inwestorów.
W świetle tych ustaleń niezrozumiały jest pogląd konsekwentnie prezentowany przez Prezydenta Miasta C., a także przez SKO w ostatniej jego decyzji, że istniejąca zabudowa nie pozwala określić wymagań dotyczących nowej zabudowy, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Stanowisko to opiera się, jak się zdaje, na bardzo wąsko rozumianym pojęciu działki sąsiedniej, przez którą orzekające w sprawie organy rozumieją działkę dostępną z tej samej strony drogi publicznej i nie oddzielonej inną droga publiczną. Tymczasem jak się podkreśla zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie pojęcie "działki sąsiedniej dostępnej z tej samej drogi publicznej" należy interpretować szeroko w sensie sąsiedztwa urbanistycznego (Por. m. in wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2007 roku, II OSK 657/06, [w:] LEX nr 322451 oraz z dnia 4 grudnia 2009 r., II OSK1944/08, niepublik., a także Z. Niewiadomski (red.), Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Warszawa 2005, s. 493- 495 ). W szczególności z brzmienia analizowanego przepisu nie wynika, aby pod określeniem tereny sąsiednie dostępne z tej samej drogi publicznej należało rozumieć, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, jedynie tereny leżące po tej samej stronie drogi publicznej i nie oddzielone od nich inną drogą publiczną.
Podkreślić także trzeba, że wykładając przepis art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. należy wziąć pod uwagę nie tylko wynikający z art. 1 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. wymóg zachowania ładu przestrzennego, na który powołano się kilkakrotnie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, ale także inną normę o charakterze ogólnym, jaką stanowi zasada wolności zagospodarowania terenu przez osobę mającą do niego tytuł prawny, którą ustawodawca zamieścił w art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Oznacza ona, że uprawniony do nieruchomości może ja zagospodarować dowolnie, w zakresie obowiązującego prawa ( Z. Niewiadomski, op. cit. s. 496). Przepisy prawa, w tym przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, należy zaś interpretować w przypadku niejasności terminologicznych na korzyść uprawnień właścicielskich (ib. idem). Wykładając przepis art. 61 ust. 1ust. 1 u.p.z.p. należy mieć zatem na uwadze okoliczność, że stanowi on ingerencję w prawo własności nieruchomości i prawo wolności zabudowy, co powoduje, że do przewidzianych tym przepisem ograniczeń dotyczących zabudowy czy zagospodarowania terenu nie można stosować wykładni rozszerzającej. Za tego rodzaju wykładnię odbiegającą od wykładni językowo-logicznej tego przepisu należy bez wątpienia uznać wykładnię pojęcia sąsiedniej zabudowy, jaką posłużyły się orzekające w sprawie organy. Biorąc pod uwagę przytoczoną argumentację przez "działki sąsiednie dostępne z tej samej drogi publicznej", o jakich jest mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., należy zdaniem Sądu, rozumieć znajdujące się w obszarze analizowanym działki leżące po obu stronach tej samej drogi publicznej, jeżeli są one dostępne z tej drogi.
Kończąc analizę przepisów zastosowanych w kontrolowanym postępowaniu odnieść należy się także do sformułowań zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji oraz w odwołaniu od tego orzeczenia dotyczących ograniczeń zakresu decyzji wydawanych przez organ odwoławczy w sprawach o ustalenia warunków zabudowy. Zauważyć trzeba, że postępowania w przedmiotowych sprawach mają swoją specyfikę, wynikającą m.in. z art. 60 ust. 4 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy powierza się osobie wpisanej na listę samorządu zawodowego urbanistów albo architektów. Takie rozwiązanie prawne przyjęte przez ustawodawcę powoduje, że organ II instancji rozpatrujący odwołanie od decyzji, którą odmówiono ustalenia warunków zabudowy, w przypadku gdy nie podziela stanowiska organu I instancji, nie jest uprawniony do wydania decyzji reformatoryjnej o jakiej mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylającej w całości taką decyzję i ustalającą warunki zabudowy. Tego rodzaju weryfikacja decyzji organu I instancji polegać musiałaby na powołaniu przez organ odwoławczy innego biegłego wpisanego na listę samorządu zawodowego urbanistów albo architektów, który sporządziłby projekt nowej decyzji odpowiadający wymogom określonym w § 9 rozporządzenia w sprawie ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy. Tego rodzaju działania z całą pewnością wymagałyby zatem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, przez co naruszona zostałaby zasada dwuinstancyjności postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań Sądu. W szczególności analizując funkcję oraz cechy zabudowy sąsiednich nieruchomości weźmie pod uwagę nie tylko tereny leżące po północnej stronie ul. [...], ale także tereny leżące po południowej stronie tej ulicy, które są dostępne z ul. [...] i znajdują się w obszarze analizowanym.
Z przytoczonych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwana p.p.s.a.) Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd nie rozstrzygał z uwagi na brak stosownego wniosku skarżących, o jakim mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło