II SA/Gl 860/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku W. L. o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2012 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2012 r. Referendarz sądowy przyznał wnioskującemu o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych W.L. prawo pomocy poprzez zwolnienie skarżącego z wpisu od skargi, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu wskazano, że okoliczności sprawy pozwalają na uwzględnienie żądania skarżącego tylko w zakresie zwolnienia do wpisu od skargi w wysokości 500 (pięćset) złotych, gdyż uiszczenie takiej kwoty mogłoby stanowić zbyt duże obciążenie dla prowadzonego wspólnie z rodzicami gospodarstwa domowego. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu. W terminie do wniesienia środka odwoławczego wpłynął do tutejszego Sądu wniosek skarżącego z dnia 22 czerwca 2012 r. wraz załącznikami, w tym z urzędowym formularzem PPF, gdzie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazano na trudną sytuację finansowo – bytową skarżącego, zaistniałą na skutek przyczyn od niego niezależnych. Skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziców, sam nie posiadając żadnych dochodów ani z nieruchomości, której jest właścicielem ani z tytułu wynagrodzenia za pracę, przy czym podkreślono, że brak zatrudnienia spowodowany jest koniecznością uczestnictwa od roku 2001 w licznych postępowaniach sądowych i sądowoadministracyjnych. W formularzu skarżący powtórzył argumentację podaną wcześniej, wskazując źródła dochodu wspólnego gospodarstwa domowego w wysokości netto około [...] złotych. Oświadczył również, że domowe opłaty eksploatacyjne wynoszą około [...] złotych miesięcznie, a na spłatę zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek przeznacza się kwotę ponad tysiąca złotych. Dodatkowo W. L. podał, że jest właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem o pow. 2 432,93 m2, położonym na działce o pow. 4 171 m2, natomiast matka posiada dom jednorodzinny na działce 720 m2, a nadto ani on ani jego rodzice nie dysponują zasobami pieniężnymi ani też przedmiotami, których wartość przekraczałaby 3 000 (trzy tysiące) euro. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania wniosku z dnia 22 czerwca 2012 r. w pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że zasadą jest obowiązek ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze udziałem w sprawie, natomiast instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od tej zasady - winna być stosowana przez sąd tylko wraz ze ścisłym interpretowaniem przesłanek ustawowych. Przyznanie prawa pomocy bowiem jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa, a zatem pośrednio przez ogół jego obywateli. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów postępowania. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz.270 - zwana dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W tym przypadku - stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza sytuacji materialnej W. L. prowadzi do przekonania, że nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a zatem jego wniosek z dnia 22 czerwca 2012 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika bowiem, że co prawda skarżący nie posiada żadnego źródła utrzymania, jednak zamieszkujący wraz z nim rodzice uzyskują dochód z tytułu emerytury oraz zysku z prowadzonej przez ojca działalności gospodarczej w wysokości około [...] złotych miesięcznie. Jednocześnie wydatki w takim okresie związane z kosztami utrzymania gospodarstwa domowego, na podstawie analizy przedstawionych przez skarżącego dokumentów, kształtują się na poziomie około [...] złotych (energia elektryczna, gaz, woda, usługi telekomunikacyjne, podatek od nieruchomości). Z powyższych kwot, zdaniem Sądu, nie wynika, ażeby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a spełnienie tej przesłanki jest niezbędne dla uzyskania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Do powyższego zestawienia Sąd nie zaliczył natomiast wydatków związanych ze spłatą zobowiązań wynikających z umów kredytu i pożyczki. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 130/11 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) podkreślił, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego pokrywa Skarb Państwa, a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Nawet jednak, gdyby przyjąć, że zobowiązania te nie były zaciągnięte na potrzeby - jak twierdzi skarżący - "luksusu konsumpcyjnego", to na potwierdzenie istnienia tych zobowiązań prywatnych przedstawiono jedynie dwie umowy: umowę o pożyczkę zawartą [...] r. na łączna kwotę [...] złotych na okres do [...] r., płatną w 84 miesięcznych ratach oraz umowę pożyczki lombardowej zawartej w dniu [...] r. na kwotę [...] złotych, płatną jednorazowo do dnia [...] r. Skarżący natomiast oświadczył, co nie znajduje potwierdzenia w przesłanych umowach, że na spłatę tego rodzaju zobowiązań przeznacza się kwotę około [...] złotych, jednak nawet po doliczeniu tej wartości do miesięcznych wydatków nie zmienia to zasadniczo sytuacji, w jakiej znajduje się gospodarstwo domowe prowadzone wspólnie przez skarżącego i jego rodziców. Nadal porównując całość wymienionych wyżej wydatków z osiąganymi przychodami, nie można stwierdzić, że została spełniona ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Również nie do zaakceptowania jest zdaniem Sądu argument, że wnioskodawca pozostaje bez zatrudnienia z uwagi na konieczność aktywnego uczestniczenia w procesach sądowych, a zatem jego sytuacja nie jest następstwem, jak twierdzi, okoliczności od niego niezależnych, ale wyborem skarżącego. Sąd pragnie również zauważyć, że zasądzono na jego W. L. odszkodowanie w znacznej wysokości, które w kwocie [...] pozostaje w depozycie sądowym, a jego wypłata ma nastąpić na wniosek skarżącego. Nie są znane Sądowi przyczyny, dlaczego skarżący z takim wnioskiem nie występuje, jednak ta okoliczność również nie pozwala na przyjęcie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.