II SA/Gl 865/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego W. R. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w K.. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że postępowanie w sprawie wymeldowania wszczęte zostało na wniosek P. K. i G. P., właścicieli lokalu nr [...] przy ulicy [...], którzy podali, że W. R. nie przebywa w przedmiotowym lokalu od [...] r. Podali również, że prawo do tego lokalu nabyli postanowieniem Sądu Rejonowego K.- [...] w K. sygn. akt [...] z dnia [...] r. (spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego). Organ orzekający ustalił, że w dniu [...] r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. dokonał eksmisji W. R. z przedmiotowego lokalu. Dalej stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym podstawowym kryterium oceny zamieszkiwania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie interesów życiowych strony. Zamieszkiwanie to przebywanie w sensie fizycznym oraz wola (zamiar) stałego pobytu (tak NSA w wyroku z dnia 23.10.2002 r. sygn. akt II SA/Ka 2807/00). Zamieszkiwaniem jest zatem taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem pobytu stałego, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste, majątkowe, stołuje się w nim, nocuje prowadzi gospodarstwo domowe, a lokal stanowi centrum spraw życiowych tej osoby, nie zaś tylko miejsce zameldowania. Wyjaśnił też organ, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, a nie pozorowany, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem. W postępowaniu meldunkowym nie rozstrzyga się o statusie prawnym lokalu mieszkalnego, ani o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania, bądź opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego. W tych sprawach rozstrzygają bowiem sądy powszechne. W konsekwencji organ stwierdził, że W. R., mimo iż opuścił mieszkanie przy ulicy [...] w K., nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i nie wymeldował się z pobytu stałego chociaż był do tego wzywany. W związku z tym w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione zdaniem Prezydenta K. warunki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wymeldowania W. R.. W odwołaniu od tej decyzji W. R. zarzucił, że jego eksmisji z objętego wymeldowaniem lokalu dokonał niewłaściwy miejscowo komornik, co jest przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Kwestionuje też legalność przysądzenia przedmiotowego lokalu na rzecz wnioskodawców. Również ta sprawa ma swój bieg przed sądami powszechnymi. Nadto stwierdził, że umieszczenie go (w wyniku wykonania eksmisji) w hotelu nie jest równoznaczne z uzyskaniem przez niego lokalu zastępczego i tym samym nie daje podstawy do wymeldowania z pobytu stałego. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zrelacjonował szczegółowo przebieg przeprowadzonego w sprawie postępowania oraz treść zgromadzonych dowodów. Dalej podkreślił, że w postępowaniu meldunkowym badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Okolicznością istotną w sprawie wymeldowania jest zatem fakt opuszczenia tego miejsca. Przymusowe opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną nie może stanowić przesłanki wymeldowania tylko wówczas, gdy było wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób, co w odniesieniu do odwołującego nie miało miejsca, gdyż miejsce w którym był zameldowany opuścił go na skutek wykonania wyroku eksmisyjnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że wskutek uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego K.- [...] w K. z dnia [...] r., sygn. akt [...] zobowiązującego dłużnika (W. R.) do wydania nabywcy (spółce cywilnej "P. K., G.P. [...]") lokalu przy ul. [...]w K., dnia [...] r. zostały przeprowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. B.W. czynności w celu dokonania eksmisji dłużnika ze spornego lokalu (protokół czynności komorniczych, sygn. akt [...]). Czynności komornika zostały zaskarżone przez eksmitowanego, w wyniku czego Sąd Rejonowy K.- [...] w K. wydał w dniu [...] r. dwa postanowienia – odrzucające skargę na czynności komornika w zakresie wprowadzenia wierzycieli w posiadanie przedmiotowego lokalu oraz na postanowienie komornika o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego (sygn. akt [...]) oraz umarzające postępowanie w przedmiocie skargi na czynności komornika w postaci wyznaczenia eksmisji z lokalu w dniu [...] r. (sygn. akt [...]). W. R. złożył następnie zażalenia na powyższe postanowienia, które zostały przez Sąd Okręgowy w K. oddalone postanowieniami z dnia [...] r., sygn. akt odpowiednio: [...] W przedmiocie kwestii wznowienia postępowania zakończonego ww. postanowieniem SR K.- [...] sygn. akt [...] zobowiązującym W. R. do wydania nowemu nabywcy objętego postępowaniem lokalu mieszkalnego organ odwoławczy ustalił, iż Sąd Rejonowy K.- [...] w K. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] odrzucił w tym przedmiocie wniosek W. R., a Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] skargę na to postanowienie oddalił. W konsekwencji Wojewoda stwierdził, że w sprawie nie ma żadnych wątpliwości, iż W. R. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w K. i nie ma prawnej możliwości powrotu do tego mieszkania. Jego twierdzenia jakoby przebywanie poza spornym lokalem miało jedynie charakter tymczasowy i nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego w świetle obiektywnych okoliczności sprawy nie mogą zostać uznane zdaniem organu odwoławczego za wiarygodne. Z protokołu czynności komorniczych z dnia [...] r. jasno bowiem wynika, iż W. R. spakował i zabrał ze sobą część rzeczy osobistych, natomiast pozostałe ruchomości znajdujące się w lokalu przy ul. [...] w K. zostały oddane pod dozór wierzyciela i umieszczone w pomieszczeniu w R.. W. R. faktycznie zatem opuścił przedmiotowy lokal. Bezspornym jest, że od daty eksmisji w spornym mieszkaniu nie zamieszkuje. Orzeczenie zobowiązujące do wydania nieruchomości nabywcy oznacza prawny nakaz opuszczenia lokalu i opróżniania go z rzeczy osobistych z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa egzekucja wyroku orzekającego eksmisję, czy opróżnienie i wydanie lokalu (na skutek roszczenia windykacyjnego) przez odwołującego jest aktem równoznacznym z ustaniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyrok NSA z 26.02.2003 r., sygn. akt V SA 1398/02). Wykonanie w drodze egzekucji wyroku eksmisyjnego nie wyłącza dobrowolności opuszczenia lokalu, pomimo, iż jest w tych działaniach element przymusu. Chodzi bowiem o przymus dozwolony prawem i stosowany wyłącznie w sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje samodzielnie nałożonego na niego tytułem wykonawczym obowiązku. Zdaniem Wojewody podnoszone przez odwołującego kwestie dotyczące wadliwości prawnej dokonanej eksmisji nie mogą stanowić skutecznego zarzutu w niniejszym postępowaniu, gdyż uprawnieniem organów ewidencyjnych nie jest ocenianie poprawności wyroków sądowych i dokonanych czynności komorniczych (wyrok WSA w Warszawie z 13.06.2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2234/07). Podkreślono, że wniesiona przez W. R. skarga na działanie komornika, jak również wniosek o wznowienie postępowania zostały rozpatrzone w postępowaniu cywilnym. Odnośnie informacji, że przed sądami powszechnymi prowadzone są postępowania w sprawie wznowienia postępowań dotyczących 11 nakazów zapłaty (stanowiących podstawę przeniesienia własności spornego lokalu na nowego nabywcę) Wojewoda wskazał, że orzeczenie w sprawie wymeldowania musi być dokonane według oceny stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Organy meldunkowe nie mogą oczekiwać na zmianę tego stanu mogącą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Stwierdził też Wojewoda, że celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych obywateli. Wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego nie oznacza, że wymeldowany staje się bezdomny. Orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego (wyrok WSA z 14.01.2009 r., sygn. akt III SA/Łd 457/08). W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] W. R. zarzucił, że została ona wydana bez uwzględnienia podnoszonych przez niego wielu nieprawidłowości co do treści dokumentów na których oparły się organy orzekające w sprawie o wymeldowanie. Treść tych dokumentów jest zaś następstwem zbiegu wielu "niesprawiedliwości postępowania instytucji i sądów, których następstwem jest niesprawiedliwe pozbawienie dostępu do posiadanego mieszkania własnościowego". Dalej skarżący wskazał na te nieprawidłowości, związane z przydziałem mu tego mieszkania, wydaniem nakazów zapłaty, wydaniem postanowienia o przesądzeniu własności przedmiotowego lokalu na rzecz wnioskodawców P. K. i G. P. oraz przeprowadzenia przez komornika eksmisji z tego lokalu. Podtrzymał też zarzut sformułowany wcześniej w odwołaniu, że w hotelu w którym obecnie przebywa nie są ześrodkowane jego interesy i nie jest możliwe jego zameldowanie nawet na pobyt czasowy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji odpowiadają zdaniem Sądu obowiązującemu prawu, a tylko pod tym względem podlegają one kontroli sądowej zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Jak to prawidłowo przyjęły organy orzekające, a co wynika z treści mającego w sprawie zastosowanie art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Gdy tego obowiązku dana osoba nie spełnia, to decyzję o wymeldowaniu takiej osoby wydaje z urzędu lub na wniosek strony właściwy organ gminy (art. 15 ust. 2 tej ustawy). Prawidłowo też podkreśliły organy obu instancji, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 9 ust. 2b ustawy). Analogicznie zatem jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku wskazanych wyżej okoliczności pobyt skarżącego w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy Sąd ocenę tę w całej rozciągłości podziela. Bezspornym w sprawie jest bowiem, iż prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy K.- [...] nakazał skarżącemu wydanie P. K. i G.P. objętego orzeczeniem o wymeldowaniu mieszkania. Orzeczenie to zostało wykonane w drodze egzekucji komorniczej, co zostało należycie udokumentowane w aktach administracyjnych i opisane w decyzjach organów obu instancji. Podkreślenia też wymaga, że w myśl utrwalonego w tej mierze orzecznictwa opuszczenie lokalu, o którym mowa w art. 15 ustawy, obejmuje swym zakresem także przypadki wykonania orzeczenia eksmisyjnego, bądź to dobrowolnie, bądź też wskutek usunięcia osoby zameldowanej z lokalu przez komornika stosownie do sądowego tytułu wykonawczego. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w wyroku z dnia 6 października 2005 r. sygn. II OSK 65/05, LEX nr 188693, stwierdzając, iż cyt. "opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej". Przesądza to o ziszczeniu się określonych w art. 15 ust. 2 ustawy przesłanek do wymeldowania skarżącego. W tym względzie nie mogą odnieść zdaniem Sądu sformułowane w skardze zarzuty dotyczące legalności orzeczenia o przesądzeniu własności objętego wymeldowaniem mieszkania, wydaniu przeciwko skarżącemu nakazów zapłaty w postępowaniu cywilnym czy też prawidłowości przeprowadzenia przez komornika czynności polegających na usunięciu z tego mieszkania skarżącego i należących do niego ruchomości. Jak to bowiem zasadnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organy meldunkowe nie mają uprawnień do weryfikowania orzeczeń wydanych przez sądy powszechne. Uprawnień takich nie posiadają również sądy administracyjne. Organ odwoławczy przeprowadził przy tym wyczerpujące postępowanie zmierzające do potwierdzenia faktu, że w przewidzianym trybie nie doszło w postępowaniu cywilnym do wzruszenia czynności egzekucyjnych komornika w wyniku których skarżący został z mieszkania usunięty. Należy podzielić też stanowisko organów, że dla ziszczenia się przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie ma znaczenia jaki charakter ma pobyt skarżącego w hotelu w którym został on umieszczony w następstwie egzekucji komorniczej i czy pomieszczenie w którym przebywa spełnia wymogi lokalu zastępczego, co podnoszone jest w skardze. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). sw