II SA/Gl 867/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 7 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, M. D. złożył do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się całkowitego ewentualnie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca oświadczył, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jako że prowadzoną aktualnie działalność gospodarczą rozpoczął około 8 miesięcy temu, ma ona charakter rozwojowy, a osiągane z tego tytułu dochody są na razie niskie i wynoszą około 2.000 zł. Dodał przy tym, że obciążają go znaczne koszty, w tym związane z koniecznością opłacenia składek ZUS, uiszczaniem alimentów na dziecko (250 zł miesięcznie), oraz spłaty zobowiązań, a mianowicie kredytu na rozwój działalności (zaciągniętego w kwocie 5.000 zł), pożyczek od rodziny i przyjaciół (na kwotę ogółem około 7.000 zł), a także w ramach spłaty nakładów poczynionych przez małżonkę na jego majątek osobisty. Równocześnie wnioskujący zadeklarował, że posiada dom o powierzchni około 120 m2 oraz działkę budowlaną o powierzchni 1.435 m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (pismo z dnia 14 sierpnia 2012 r.), skarżący na potwierdzenie swoich oświadczeń nadesłał stosowne dokumenty obrazujące między innymi wysokość obciążających go kosztów i zobowiązań a także faktury VAT potwierdzające wysokość dochodu uzyskiwanego w ramach prowadzonej przezeń kancelarii adwokackiej. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. D. godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonana w tym kontekście ocena sytuacji materialnej i życiowej strony doprowadziła do konkluzji, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez poniesienia uszczerbku w koniecznych potrzebach życiowych jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623). Tymczasem nie sposób uznać, aby skarżący do osób takich się zaliczał. Po pierwsze bowiem należy zwrócić uwagę, że w dniu [...] r., to jest zaledwie 4 dni przed złożeniem skargi w niniejszej sprawie otrzymał on kwotę 5.000 zł uzyskaną w ramach pożyczki zaciągniętej w [...] w W. S.A. (vide: nadesłana umowa zawarta w dniu [...] r.). Nie budzi więc wątpliwości, że będąc świadomym konieczności uiszczenia wymaganego wpisu od skargi (jest wszak profesjonalnym prawnikiem) posiadał środki wielokrotnie przewyższające wartość tej opłaty, a w rezultacie powinien był zarezerwować stosowną kwotę na jej pokrycie. Warto dodać, że nie było przeszkód aby to uczynić, jako że była to pożyczka gotówkowa i w umowie nie zastrzeżono celu, na jaki powinna zostać spożytkowana. Wnioskujący mógł zatem bez trudu z uzyskanych w jej ramach środków opłacić wymagany wpis sądowy w wysokości 500 zł i nie wiązałoby się to z uszczerbkiem w jego koniecznych potrzebach życiowych, zaś pozostałą część omawianej pożyczki (4.500 zł, czyli 90 % pożyczonej kwoty) przeznaczyć na rozwój prowadzonej działalności. Drugim argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu prawa pomocy jest okoliczność, iż posiada on wskazaną we wniosku działkę budowlaną o powierzchni 1.435 m2. Istotne znaczenie ma przy tym fakt, iż - jak ustalono na podstawie nadesłanych dokumentów źródłowych - nie jest to działka, na której posadowiony został zamieszkiwany przezeń dom lecz odrębna nieruchomość. Wniosek taki płynie bowiem z treści decyzji o podatku od nieruchomości, w której oprócz rzeczonego domu i budynku gospodarczego wyszczególniono wprawdzie grunt budowlany (tereny mieszkaniowe), jednak o zupełnie innej powierzchni, a mianowicie 513 m2. Wobec powyższego stwierdzić przyjdzie, że wskazana we wniosku działka o powierzchni 1.435 m2 nie służy zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych skarżącego (nie stoi na niej jego dom), a skoro przedstawia ona niewątpliwie znaczną wartość, jej ewentualna sprzedaż z łatwością zapewniłaby uiszczenie pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem bez ryzyka uszczerbku w koniecznym utrzymaniu strony. Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności uznano że wnioskujący nie zachował przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie tego przepisu w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.