II SA/Gl 868/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2019 r. przy udziale sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) decyzją z dnia [...] r., nr [...], w wyniku rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez K. B., odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] r., nr [...] w części dotyczącej zatrzymania prawa jazdy i zobowiązania wnioskodawcy do zwrotu dokumentu prawa jazdy oraz orzekającej o zatrzymaniu prawa jazdy kat. ABC na okres 3 miesięcy tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r. Zatrzymanie prawa jazdy nastąpiło ze względu na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. K. B. dopuścił się tego wykroczenia na odcinku DW [...] w miejscowości K.. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu tej decyzji, strona uzasadniła swój wniosek o wznowienie postępowania informacją zwartą w piśmie z dnia [...] r. przesłanym przez Śląski Urząd Wojewódzki, z którego wynika, że na odcinku DW [...] w miejscowości K. przeprowadzona została ocena organizacji ruchu obejmująca m.in. wizję w terenie, na skutek czego dokonano negatywnej oceny organizacji ruchu drogowego w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami, jak również bezpieczeństwa ruchu drogowego. Negatywną ocenę organizacji ruchu przesłano bezpośrednio do zarządzającego ruchem Marszałka Województwa Śląskiego, celem przekazania zwrotnej informacji o planowanych w przedmiotowym zakresie działaniach. Kolegium zauważyło, że zdaniem strony wykazane nieprawidłowości organizacji ruchu na przedmiotowym odcinku drogi mogły w istotny sposób przyczynić się do bezzasadnego zatrzymania prawa jazdy, a uchybienia ze strony administratora drogi lub zarządzającego ruchem nie mogą pociągać za sobą konsekwencji dla uczestników ruchu drogowego. Organ wznowieniowy wskazał dalej, że w załączeniu do pisma z dnia 22 czerwca 2018 r., jako uzupełnienie materiału dowodowego, strona przesłała pismo Marszałka Województwa Śląskiego w przedmiocie umieszczenia znaku D-42, co zdaniem strony z pewnością stanowi dowód braku wcześniejszego prawidłowego oznakowania drogi, zgodnego z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Przywołując się treść art. i 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i jedną z jego przesłanek w postaci istotności dla sprawy charakteru ujawnionych okoliczności faktycznych/dowodów, Kolegium przyjęło, że okoliczność, na którą powołuje się strona nie ma dla sprawy istotnego znaczenia. Kolegium wskazało także na podstawy prawne decyzji o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy w sytuacji przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy K. B. nie zgodził się z argumentami decyzji. Wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma nr [...] z dnia [...] r. oraz pisma [...] z dnia [...] r. Utrzymując kwestionowaną decyzję w mocy rozstrzygnięciem z [...] r. Kolegium podzieliło wcześniej wyrażone stanowisko, podkreślając że ostateczna decyzja administracyjna ostateczna ma charakter trwały. Jej weryfikacja możliwa jest tylko w przypadkach wyraźnie przewidzianych w kodeksie oraz w przepisach szczególnych. Możliwości takie stwarza m.in. tryb wznowienia postępowania administracyjnego. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek pozytywnych określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub 145b § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych, wskazanych w art. 146 k.p.a., pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej. Jedną z pozytywnych przesłanek wznowienia postępowania jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Zastosowanie wskazanego przepisu wymaga łącznego zaistnienia czterech wymogów: 1) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy; 2) ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe; 3) "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; 4) "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Brak wystąpienia chociażby jednego z tych wymogów oznacza niezaistnienie przesłanki wznowienia postępowania. W rozpatrywanej sprawie zachodzi sytuacja braku przesłanki wznowienia postępowania z uwagi na niespełnienie wymogu, by ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody były istotne dla sprawy. Zarówno okoliczności faktyczne oraz dowody, o których mowa muszą dotyczyć przesłanek wydania decyzji administracyjnej, czyli w tym przypadku przesłanek wydania decyzji o zatrzymaniu dokumentu prawa jazdy. Jak zaś wynika z treści art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r, poz. 541 ze zm.), podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt la, czyli m.in. o kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Zdaniem Kolegium, przedstawione przez stronę pisma Marszałka Województwa Śląskiego z dnia [...] r. oraz Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nie mają dla sprawy znaczenia istotnego. Dotyczą bowiem działań w zakresie zmiany organizacji ruchu drogowego w rejonie skrzyżowania DW [...] z ul. [...] w m. P., jednak są to czynności na przyszłość. Tymczasem przekroczenie prędkości miało miejsce w istniejących warunkach organizacji ruchu i te były wówczas wiążące dla organów Policji. W skardze z 25 września 2018 r. K. B. kwestionuje zaistnienie w jego sprawie przesłanki zatrzymania prawa jazdy określonej w art. 102 ust. 1 pkt. 4 ustawy o kierujących pojazdami, który stanowi, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Miejsce, w którym doszło do zatrzymania tj. w miejscowość K., administracyjnie nie był oznaczona jako obszar zabudowany. Zgodnie z ustawą prawo o ruchu drogowym obszar zabudowany to obszar oznaczony odpowiednimi znakami drogowymi, natomiast w dniu zdarzenia oznakowania zgodnego z ustawą, a więc znaku drogowego D - 42 oznaczającego teren zabudowany, w tym miejscu nie było. Skarżący podjął w tej sprawie interwencję, która doprowadziła do tego, że Marszałek Województwa Śląskiego zlecił Zarządowi Dróg Wojewódzkich w Katowicach opracowanie zmiany organizacji ruchu drogowego celem umieszczenia takiego znaku. W jego ocenie, informacja Policji była obarczona wadą prawną, nie spełniała przesłanek zastosowania art. 102, który to stał się podstawą zatrzymania prawa jazdy. Doszło tym samym do naruszenia art. 80 k.p.a., bowiem organ na podstawie całokształtu materiału dowodowego powinien zbadać czy dana okoliczność została udowodniona. Nie można przypisać przekroczenia prędkości w terenie zabudowanym, który ponad wszelką wątpliwość takim nie był. Nie zastosowano również art 81 a k.p.a. Mając na uwadze art 77 oraz 78 k.p.a. niezrozumiałym dla skarżącego jest fakt wywodzenia organu odwoławczego jakoby był związany decyzją Starosty i żadna okoliczność, ani żaden dowód nie jest w stanie wpłynąć na zmianę decyzji. W związku z taką argumentacją tryb odwoławczy staje się iluzoryczny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w decyzji i przytaczając na jego rzecz orzeczenia sądowe z których zwłaszcza wynika, iż organ podejmujący decyzje o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt. 4 ustawy o kierujących pojazdami w trakcie prowadzonego postępowania nie weryfikuje informacji (danych) przedstawionych przez organy Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Skarga nie mogła zostać uwzględniona z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. W pierwszym rzędzie trzeba zauważyć, iż skarżona decyzja zapadła w wyniku postępowania wznowieniowego, prowadzonego na wniosek obecnego skarżącego, który powoływał się na przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tą nową dla sprawy okolicznością miał być fakt, iż w miejscu zdarzenia polegającego na przekroczeniu przez skarżącego dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, co z kolei stanowiło podstawę do zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt. 4 ustawy z o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 341, dalej: u.o.k.p.), nie było znaku drogowego informującego o obszarze zabudowanym. Z tego wywodzi on, że powiadomienie organów Policji o tym zdarzeniu nie dowodziło spełnienia przesłanki określonej w tym przepisie (art. 102 ust. 1 pkt. 4 u.o.k.p.). Jak wynika z przebiegu postępowania, decyzja ostateczna, na mocy której zatrzymano skarżącemu prawo jazdy kat. A,B,C zapadła w dniu [...] r., a pojęło ją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach po wcześniejszym uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 1286/16 decyzji Kolegium z dnia [...] r. uchylającej decyzje Starosty [...] z [...] r. o zatrzymaniu prawa jazdy i orzekającej o zatrzymaniu, ale na inny okres czasu. W ocenie Sądu, problem nowych okoliczności faktyczne lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, należy odnosić do decyzji ostatecznej, mając zwłaszcza na uwadze to, że walor ostateczności uzyskuje decyzja organu odwoławczego, który zgodnie z zasada dwuinstancyjności rozpatruje sprawę merytorycznie. Okoliczność przywoływana przez skarżącego była niewątpliwie "nowa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., bowiem wyszła na jaw po wydaniu ww. decyzji przez Kolegium dniu [...] r. Informacja o niej dotarła do Kolegium w dniu [...] r. (wniosek o wznowienie postępowania – k. 25 akt sprawy). Nie była tym samym znana organowi odwoławczemu w dacie wydawania decyzji. Natomiast podzielić należy pogląd Kolegium, o braku przymiotu istotności dla sprawy tejże okoliczności, co oznacza niespełnienie przesłanki koniecznej do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Najogólniej rzecz ujmując miałaby ona tylko wtedy charakter istotny dla sprawy zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, gdyby jej ujawnienie (wyście na jaw) przed wydaniem decyzji mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Ściśle rzecz ujmując, w tym przypadku istotny charakter musiałby przejawiać się w braku podstawy do zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, określonej w art. 102 ust. 1 pkt. u.o.k.p. W ocenie Sądu, w świetle obowiązujących przepisów prawa okoliczność ta nie miała dla sprawy znaczenia, a tym bardziej znaczenia ocenianego jako istotne. Stosowanie do art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541), podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a więc czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Po otrzymaniu takiego "powiadomienia", jak stanowi art. 102 ust. 1c u.k.p., starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zatem jedną przesłanką wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest powiadomienie przez odpowiednie organy, w tym przypadku Policję, o popełnienie naruszenia, polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Powiadomieniem tym Starosta jest związany i nie ma możliwości, ani też obowiązku poddać go weryfikacji w prowadzonym postępowaniu. Ocena dotycząca popełnienia naruszenia, o którym jest mowa w powiadomieniu, jak również okoliczności z tym związanych, leży poza sferą uprawnień starosty. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że interwencja podjęta przez skarżącego ma doprowadzić do zmiany organizacji ruchu drogowego w miejscu zdarzenia, polegającej na ustawieniu znaku D - 42 oznaczającego teren zabudowany. Stanowi to potwierdzenie tego, że do naruszenia przepisów ruchu drogowego doszło właśnie w terenie zabudowanym. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.