II SA/Gl 889/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 maja 2024 r. nr SKO.4106.396.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 8 maja 2024 r. nr SKO.4106.396.2024, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania A. J. (dalej – skarżąca, wnioskodawczyni), utrzymało w mocy decyzję nr [...] Prezydenta Miasta C. z dnia 3 kwietnia 2024 r. odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r., po rozpoznaniu wniosku skarżącej, złożonego w dniu 18 marca 2024 r., odmówił przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką B. M. W jej uzasadnieniu wskazano, że nie spełniono warunku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. - dalej u.ś.r.). Mianowicie podniesiono, że niepełnosprawność matki nie powstała do ukończenia 18 roku życia lub trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej nie później niż do 25 roku życia. Skarżąca nie zgodziła się z decyzją organu I instancji i wniosła od niej odwołanie. Nie przyniosło ono jednak oczekiwanego przez skarżącą skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 8 maja 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy zwięźle nakreślił stan faktyczny sprawy oraz obowiązujący stan prawny w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. W dalszej części wyjaśniono, że skoro wniosek skarżącej został złożony w dniu 18 marca 2024 r., to zastosowanie znajduje art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Mając na uwadze jego treść Kolegium zajęło stanowisko, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że jest ono ustawowo zastrzeżone dla tych opiekunów, którzy sprawują opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, które nie ukończyły 18 roku życia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnioskodawczyni zakwestionowała prawidłowość decyzji Kolegium, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię a następnie jego niewłaściwe zastosowanie. W związku z tym skarżąca domaga się uchylenia decyzji Kolegium w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała m.in. że art. 24 ust. 2a u.ś.r. pozwala na wystąpienie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Termin ten zaś został przez skarżącą dochowany. Zatem – w opinii skarżącej – prawo do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności powstało przed zmianą przepisów jaka nastąpiła od dnia 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji stosownie do art. 63 ust. 1 u.ś.w. jej wniosek winien być rozpatrzony na zasadach obowiązujących do końca grudnia 2023 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór dotyczy wykładni art. 63 ust. 1 u.ś.w., tj. przepisu intertemporalnego regulującego jakie brzmienie ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie do określonego stanu faktycznego. Zagadnienie to ma kluczowe znaczenie dla sprawy, ponieważ aktualnie art. 17 ust. 1 u.ś.r. zawęża krąg uprawnionych do tego świadczenia, tj. do osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, którzy nie ukończyli 18 roku życia. Tymczasem żądanie skarżącej związane jest z opieką nad matką, która przekroczyła wskazaną przez ustawodawcę granicę wieku. Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 u.ś.w. (tj. ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 190/24, Lex nr 3708448). Oznacza to, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego przed dniem 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a u.ś.w. zamieniającego art. 17 u.ś.r.) organy administracji rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 105/24, Lex nr 3696430, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 632/24, Lex nr 3754419). O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego można natomiast mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie, przed wskazanym dniem spełniła wszystkie wymagane przepisami u.ś.r. warunki, a jedynie organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie. Zatem regulacja z art. 63 u.ś.w. umożliwia przyznanie świadczenia tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek, ale organy nie zdążyły go do dnia 31 grudnia 2023 r. rozpoznać (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 291/24, Lex nr 3755258). Zgadzając się z powyższym stanowiskiem podkreślić zatem należy, że stosowanie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do końca 2023 r. uzależnione jest nie tylko od spełnienia wymagań warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjne w tamtym okresie, ale również warunkowane jest złożeniem wniosku przed zmianą przepisów, a więc przed 1 stycznia 2024 r. Skoro wniosek skarżącej pochodzi z dnia 18 marca 2024 r., to nie mógł być on rozpatrzony przy uwzględnieniu zasad obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze zaakcentować należy, że art. 24 ust. 2a u.ś.r. reguluje wyłącznie materię dotyczącą okresu za jaki należne jest świadczenie, jeżeli wniosek o jego przyznanie wpłynie w terminie do 3 miesięcy od daty wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Nie zmienia to jednak faktu, że dla jego przyznania koniecznym jest wystąpienie przez uprawnionego z wnioskiem, gdyż to on przesądza o powstaniu prawa do tego świadczenia. Oznacza to, że skoro wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po 31 grudnia 2023 r., to przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. nie może być rozumiany w ten sposób, że na jego podstawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Czym innym jest bowiem data powstania prawa do świadczenia (która zależy od daty złożenia wniosku o jego przyznanie), a czym innym okres za który świadczenie jest przyznawane. Uwzględniając dotychczasowe rozważania, w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do wniosku, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, w tym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów procesowych i materialnych. Ponadto w świetle obowiązującego od 1 stycznia 2024 r. przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wniosek nie mógł być uwzględniony z przyczyn zasygnalizowanych wcześniej. Otóż obecnie świadczenie należne jest osobie sprawującej opiekę nad osoba niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 lat. Natomiast skarżąca ubiegała się o świadczenie związane z opieką nad matką, której wiek przekracza wskazaną granicę. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, to na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) skargę należało oddalić. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Powołane w treści uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).