II SA/Gl 895/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku pełnomocnika skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta G. z dnia [...] r., nr [...] i nakazał inwestorowi A. F. rozbiórkę utwardzonego terenu na wydzielonej części działki nr [...] od strony ul. [...] do ogrodzenia oddzielającego część użytkowaną przez M. i M. K., o powierzchni 138,75 m² celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik A. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku pełnomocnik wskazał, że wykonanie objętego skargą rozstrzygnięcia w przypadku jego uchylenia przez Sąd, spowoduje po stronie skarżącej znaczną szkodę w postaci kosztów rozbiórki. Zwrócił uwagę, że ponowne wybrukowanie terenu rodzi dodatkowe koszty, w tym robocizny i nowych materiałów, gdyż wykorzystanie użytych dotychczasowo materiałów może być niemożliwe ze względu na ich zniszczenie. Jednocześnie zaznaczył, że może okazać się, iż nie będzie możliwe nabycie kostki brukowej identycznej z obecnej ułożoną, a zatem ponowne, takie samo wybrukowanie może okazać się niemożliwe. W ocenie pełnomocnika uwzględnienie wniosku nie ma żadnym ujemnych konsekwencji ani dla strony, organu czy osób trzecich, ani dla jakichkolwiek prawnie chronionych dóbr. Nie zagraża życiu lub zdrowiu, nie ma wpływu na osoby trzecie, środowisko naturalne i przyrodę czy otoczenie, także nie ogranicza korzystania z nieruchomości sąsiednich. Nadto zauważył, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie nie spowoduje nieodwracalnych skutków, zaś sporną część utwardzonej powierzchni zawsze można rozebrać, nawet w przypadku oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie aktu w całości lub w części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Przy czym chodzi tu o szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. O możliwości przyznania ochrony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyduje to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w graniach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony przed skutkami, o których mowa w tym przepisie. Należy zatem rozważyć jakie skutki prawne i faktyczne może wywołać zaskarżona decyzja. Nadto zaznaczyć wypada, że instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem sądu przez pojęcie "wykonania aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub przymusowy zaistnienia takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 136/09 – dostępne, tak jak i powołane w dalszej części niniejszego uzasadnienia orzeczenia, na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast "trudne do odwrócenia skutki" to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 182/10). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanego wniosku Sąd mając na uwadze przede wszystkim charakter zaskarżonej decyzji uznał, że jej wykonanie zrodzi przesłanki wskazane w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przeglądu orzecznictwa wypracowanego na tle omawianej instytucji wyłania się bowiem jednolite stanowisko, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do budowy materiałów budowlanych. Rozbiórka może pociągnąć za sobą także niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w związku z koniecznością odbudowy, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki zostałaby uchylona. Wówczas udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (por. postanowienie NSA z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II OZ 785/12). Wobec powyższego Sąd przyjął, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Rozbiórka objętego zaskarżoną decyzją utwardzonego terenu na wydzielonej części działki spowoduje trwałą zmianę, a przywrócenie stanu pierwotnego niewątpliwie wymagałoby znacznych nakładów, w tym także finansowych. Na marginesie dodać jednakże wypada, że podstawą uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania nie mogą być zarzuty dotyczące prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem dopiero na rozprawie Sąd rozstrzygnie o zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.