II SA/Gl 896/16

WyrokWSA w Gliwicach2016-12-07

Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Bonifacy Bronkowski, Grzegorz Dobrowolski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy wprowadzająca ograniczenie w korzystaniu z indywidualnych ujęć wody na potrzeby działalności gospodarczej, w sytuacji gdy istnieje możliwość zaopatrzenia z sieci wodociągowej, stanowi naruszenie prawa i podlega stwierdzeniu nieważności?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej ograniczenia korzystania z indywidualnych ujęć wody. Uznał, że takie ograniczenie, wnioskowane a contrario z przepisu dopuszczającego korzystanie ze źródeł indywidualnych w terenach niezaopatrywanych z sieci wodociągowej, stanowi nadmierne ograniczenie prawa własności, nieznajdujące uzasadnienia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Władztwo planistyczne gminy nie pozwala na dowolność przy ustalaniu planu miejscowego, a każde istotne ograniczenie prawa własności musi mieć odpowiednie uzasadnienie.
Stan faktyczny
Skarżąca spółka z o.o. wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w D. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia jej nieważności. Zarzuciła naruszenie przepisów poprzez wprowadzenie ograniczenia w korzystaniu z własnego ujęcia wody (studni) na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Organ administracji przyznał zasadność zarzutu naruszenia prawa przez sporny przepis uchwały. Sąd uznał skargę za uzasadnioną.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w D. w części dotyczącej § 4 ust. 8 pkt 2 lit. c oraz zasądził od Rady Miejskiej w D. na rzecz skarżącej kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o. o. w D. na uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność uchwały w części dotyczącej [...], 2. zasądza od Rady Miejskiej w D. na rzecz skarżącej [...] kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa "A" sp. z o.o. z siedzibą w D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do tutejszego Sądu skargę na uchwałę Rady Miejskiej w D. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta D. Domagając się stwierdzenia nieważności tej uchwały lub stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, zasądzenia kosztów postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie w przedmiotowym planie ograniczeń korzystania z konstytucyjnych wolności i praw oraz niedopuszczalne ograniczenie prawa własności poprzez uniemożliwienie skarżącej korzystania z własnego ujęcia wody (studni) na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie "A" sp. z o.o. w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Rada Miejska w D. Zgodnie z § 4 ust. 8 pkt 2 lit c "w zakresie zaopatrzenia w wodę [...] w przypadku realizacji zabudowy w terenach nie zaopatrywanych z sieci wodociągowej, dopuszcza się zaopatrzenie ze źródeł indywidualnych". Wnioskując a contrario skarżąca uznała, że przepis powyższy zabrania zasilania w wodę nieruchomości, które są zaopatrywane z sieci wodociągowej. W jej ocenie przepis powyższy narusza dodatkowo art. 72 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez nieuwzględnienie w rozumieniu tego przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określającym wymagania co do studium uwarunkowań i kierunków przestrzennego zagospodarowania gminy. W ocenie "A" sp. z o.o. brak podstaw do ustalenia wspomnianych ograniczeń, które miały by wynikać z potrzeby ochrony wód. Stąd wnioskuje, że wynika ono nie z przepisów prawa ochrony środowiska, ale chęci zapewnienia przedsiębiorstwu zaopatrzenia w wodę dochodów. Skarga zawiera również szczegółową analizę treści dotychczas obowiązującego planu miejscowego oraz rozpatrywanych przez Radę Miejską zarzutów co do jego projektu. Interes prawny "A" sp. z o.o. nie budzi wątpliwości, gdyż jest ona właścicielem nieruchomości położonej na obszarze planu. Dodatkowym pismem z dnia [...] r. skarżąca doprecyzowała swoją skargę. Żądała stwierdzenia nieważności, bądź wydania z naruszeniem prawa § 4 ust. 8 pkt 2 skarżonej uchwały. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W jego ocenie uchwała odpowiada przepisom prawa. Przyznał jednak, że skarga jest zasadna w zakresie naruszenia prawa przez jej § 4 ust. 8 pkt 2 lit. c. Można bowiem wnioskować, że przepis ten nie dopuszcza zaopatrzenia w wodę ze źródeł indywidualnych w sytuacji, gdy istnieje możliwość dostarczenia wody siecią wodociągową. Kolejnym pismem, z dnia [...] r. skarżąca ponownie doprecyzowała żądanie skargi ograniczając ją jedynie do stwierdzenia nieważności lub stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa § 4 ust. 8 pkt 2 lit. c skarżonej uchwały. W trakcie rozprawy pełnomocnik organu, podobnie jak w odpowiedzi na skargę, uznał za zasadny zarzut naruszenia prawa przez § 4 ust. 8 pkt 2 lit. c skarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: - skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Skarga, po jej doprecyzowaniu przez skarżącą dotyczy treści § 4 ust. 8 pkt 2 lit. c uchwały Rady Miejskiej w D. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta D. Przepis powyższy stanowi, że "w przypadku realizacji zabudowy w terenach nie zaopatrywanych z sieci wodociągowej, dopuszcza się zaopatrzenie w wodę ze źródeł indywidualnych. Wnioskując a contrario, z czym zgadza się skład orzekający w niniejszej sprawie, "nie dopuszcza się" zaopatrzenia w wodę ze źródeł indywidualnych, jeśli nieruchomość może korzystać z sieci wodociągowej. W rozstrzyganej sprawie trudno mówić o spornym przepisie. Jak wynika bowiem z odpowiedzi na skargę, organ administracji przyznał, iż rozpatrywany przepis powyższy stanowi nadmierne ograniczenie prawa własności, nie znajdujące uzasadnienia w przepisach prawa. Nie zwalnia to jednak Sądu z oceny skarżonej uchwały w tym zakresie. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz.778 ze zm.) "ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego". Przepis powyższy stanowi podstawę ustanowienia tzw. władztwa planistycznego gminy. Polega ono na tym, że organom gminy przysługuje prawo władczego rozstrzygnięcia co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje, nawet wbrew woli właścicieli gruntów objętych planem. W tym zakresie mieszczą się wprowadzone przez plany miejscowe ograniczenia prawa własności. Nie oznacza to jednak, że organ planistyczny może kształtować treść miejscowych planów w sposób dowolny. Trafnie ujął to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 września 2012 r. (sygn. II OSK 1575/12 – wszystkie wyroki za orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdzając iż kształtowanie polityki przestrzennej gminy powinno odbywać się z jednej strony z uwzględnieniem prawa osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości do jej zagospodarowania, zaś z drugiej strony, do podejmowania działań, które w ramach ograniczonych zasadami współżycia społecznego, pozwolą zrealizować zasadę zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie służyć będą zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej. W konsekwencji takiego rozumienia art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu przestrzennym należy uznać, że "władztwo planistyczne gminy nie pozwala na dowolność przy ustalaniu planu miejscowego. Każde istotne ograniczenie prawa własności, tj. zakaz budowy, musi mieć odpowiednie uzasadnienie" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. II SA/Gd 21/12). Po przeprowadzeniu dogłębnej analizy dokumentacji planistycznej, treści planu oraz pism stron niniejszego postępowania Sąd nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających możliwość ograniczenia prawa własności takiej, jak wprowadzona zaskarżonym przepisem. Brak również przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który pozwalałby na taki zabieg. Zatem zarzuty skargi należało uznać za uzasadnione biorąc również pod uwagę stanowisko organu administracji. W związku z powyższym Sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło