II SA/Gl 90/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2007 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Wojewody S. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. H. H. zwróciła się do organu administracji o wymeldowanie jej byłego męża W. H. z pobytu stałego w budynku nr [...] w Z. Podała, że od [...] r. nie przebywa on w miejscu zameldowania a wyrokiem rozwodowym orzeczona została jego eksmisja z mieszkania. W aktach znajduje się kopia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym w pkt 2 orzeczono eksmisję W. H. z budynku położonego w Z. [...] z powodu rażąco nagannego zachowania. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przesłuchano strony. H. H. zeznała, że skarżący nie mieszka w domu od [...] r. Podczas kilku wizyt zabrał swoje rzeczy osobiste. Pokój, który wcześniej zajmował, pozostaje zamknięty. Dom stanowi współwłasność byłych małżonków. Orzeczona prawomocnie eksmisja stanowi podstawę do żądania wymeldowania. Wyjaśnienia te potwierdziła przesłuchana w charakterze świadka córka stron, M. K. W. H. natomiast podał, że z mieszkania się nie wyprowadził i nie zamierza tego uczynić do czasu zakończenia postępowania o podział majątku i przywrócenie naruszonego posiadania. Wyjaśnił, że zajmuje pokój na parterze i korzysta ze wspólnej kuchni i łazienki. W mieszkaniu ma swoje rzeczy a w związku ze sprawami osobistymi i leczeniem zmuszony jest często wyjeżdżać z domu. Zawnioskował o zawieszenie postępowania i przedłożył kopię wniosku skierowanego do Sądu Rejonowego w C. o podział majątku dorobkowego oraz pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Wójt Gminy L. postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił postępowanie w przedmiocie wymeldowania. Zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...] r. Z akt sprawy wynika, że [...] r. doszło do podjęcia przez komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w C., czynności egzekucyjnych w celu dokonania eksmisji. W ich toku stwierdzono, że w budynku nie znajdują się żadne rzeczy dłużnika a on sam w nim nie mieszka. W czynnościach uczestniczył skarżący oraz uczestniczka postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] ustalił koszty postępowania egzekucyjnego z wykonania czynności eksmisji. O okolicznościach tych wnioskodawczyni poinformowała organ administracji. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy L. podjął z urzędu zawieszone postępowanie. W następnej kolejności organ I instancji ponownie przesłuchał strony postępowania. H. H. podtrzymała swe twierdzenia, że były mąż opuścił dom w [...] r.. Wyrok orzekający eksmisję został wykonany a skarżący podpisał protokół z czynności egzekucyjnych. Natomiast W. H. podał, że nie ma możliwości zamieszkiwania w budynku ze względu na zakaz przebywania w nim i orzeczoną eksmisję. Podniósł, że komornik w istocie nie przeprowadził czynności egzekucyjnych, albowiem w budynku nie było żadnych rzeczy skarżącego, zostały one bowiem zniszczone przez byłą żonę. Podkreślił fakt, że przed sądami powszechnymi toczą się sprawy o podział majątku dorobkowego i przywrócenie naruszonego posiadania. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy L., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia [...] r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu W. H. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w sprawie zaistniała przesłanka wymeldowania, albowiem strona opuściła faktycznie miejsce zameldowania i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Opuszczenie mieszkania może nastąpić nie tylko dobrowolnie, lecz również w wyniku wyegzekwowania obowiązku opróżnienia i opuszczenia lokalu, co w sprawie miało miejsce. W złożonym odwołaniu W. H. podkreślił, że w dalszym ciągu toczą się postępowania przed sądem powszechnym. Eksmisji komornika nie było, bo jego rzeczy zostały wcześniej zniszczone. On sam nie miał możliwości zamieszkania w swoim pokoju, albowiem funkcjonariusze Policji zagrozili mu użyciem siły fizycznej, jeżeli nie opuści pokoju dobrowolnie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że wykonanie prawomocnego wyroku eksmisyjnego może polegać albo na podporządkowaniu się obowiązkowi, albo być skutkiem czynności egzekucyjnych. W sytuacji wykonania obowiązku, przesłanki zawieszenia postępowania przestały w sprawie odgrywać rolę i nie rzutują na możliwość ustalenia "faktycznego opuszczenia lokalu". Skuteczne wykonanie egzekucji w przedmiocie eksmisji jest równoznaczne z faktycznym opuszczeniem lokalu i nie mają znaczenia dla oceny tego faktu okoliczności kiedy, gdzie i jak zostały usunięte z lokalu rzeczy osoby eksmitowanej. W skardze do sądu administracyjnego W. H. zwrócił się o uchylenie decyzji. Podkreślił, że nie zaistniały okoliczności uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania, albowiem w toku pozostają sprawy dotyczące podziału majątku i przewrócenia naruszonego posiadania. Natomiast czynności egzekucyjne ograniczyły się do spisania protokołu, ponieważ wcześniej rzeczy skarżącego zostały zniszczone przez byłą żonę. Nie doszło zatem do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Swe sprawy życiowe nadal wiąże z dotychczasowym miejscem zamieszkania, ma bowiem na nieruchomości warsztat stolarski, który był wcześniej źródłem utrzymania. Stanowisko to zostało podtrzymane przez pełnomocnika skarżącego, który w piśmie procesowym z dnia [...] r. podniósł, że warunkiem orzeczenia wymeldowania jest stwierdzenie dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko wyjaśnił, że prowadzone postępowania cywilne, wobec faktu wykonania obowiązku eksmisji, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie. Zauważył, że w sytuacji dokonania takiego podziału majątku, który umożliwi skarżącemu ponowne faktyczne zamieszkanie w domu, będzie ono podstawą do zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Z 2006 r., nr 139, poz. 933 ze zm.) przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ustawy, m. in. na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta jest pochodną funkcji, jaką spełnia z założenia ewidencja ludności. Jej zadaniem jest odnotowywanie miejsca pobytu poszczególnych osób. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania nie pozostaje zatem w związku z kwestią posiadania prawa do lokalu. O zameldowaniu przesądza bowiem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Dokonanie wymeldowania nie jest równoznaczne z utratą tytułu prawnego do lokalu. Z tego względu nie można podzielić przekonania skarżącego, że wydane rozstrzygnięcie o wymeldowaniu jest przedwczesne, albowiem postępowanie winno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania dotyczącego podziału majątku dorobkowego. Orzeczenie to może rozstrzygać, któremu z małżonków przysługuje prawo do lokalu, co w przypadku powrotu do mieszkania uzasadnia dokonanie czynności zameldowania. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy na wniosek lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania. Przesłanką decyzji jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania. Istotnie w orzecznictwie podkreśla się, że opuszczenie miejsca zameldowania winno mieć charakter dobrowolny i trwały, przy czym za dobrowolne uważa się także opuszczenie pod presją, jeżeli osoba zmuszona do opuszczenia zaniechała ochrony naruszonego posiadania. Odnosząc się do tej kwestii skarżący podnosił, że w jego sytuacji opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego i aktualnie dochodzi on swych praw poprzez wszczęcie postępowania sądowego o przywrócenie naruszonego posiadania. Z argumentami skarżącego nie można się zgodzić. Okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, w tym kwestia braku dobrowolności, mogą być przez organy brane pod uwagę, jednakże podlegają ocenie w kontekście ustalonego stanu faktycznego. Istotne znaczenie dla oceny prawidłowości działań organów w niniejszej sprawie ma fakt, że w stosunku do skarżącego doszło do orzeczenia nakazu opuszczenia i opróżnienia lokalu a nakaz ten został wykonany. Protokół z przeprowadzonych czynności egzekucyjnych potwierdza okoliczność, że w dacie orzekania przez organy w lokalu nie było rzeczy skarżącego, nie budzi również wątpliwości, że on sam również w lokalu nie mieszkał. Wobec prawomocności wyroku orzekającego eksmisję, w lokalu tym nadto mieszkać on nie miał prawa. W sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu dochodzi w takich okolicznościach, kwestia dobrowolności w opuszczeniu nie ma znaczenia, opróżnienie lokalu jest bowiem wówczas obowiązkiem, który niewątpliwie stawia osobę opuszczającą lokal w sytuacji przymusowej, przymusowość ta nie ma jednak cech bezprawności. Bez znaczenia dla sprawy wymeldowania jest wówczas i to, czy obowiązek został spełniony dobrowolnie czy w drodze postępowania egzekucyjnego. Pozbawiony wagi dla sprawy dotyczącej wymeldowania jest również zarzut, że w toku czynności egzekucyjnych nie doszło do usunięcia rzeczy z mieszkania, bo już wcześniej zostały zniszczone i wyrzucone przez byłą żonę. Postępowanie egzekucyjne niewątpliwie bowiem zostało przeprowadzone. To, czy i jakie przedmioty zostały w jego wyniku faktycznie usunięte z mieszkania, skutku tego nie niweczy ani nie ogranicza. Prawidłowo zatem organy obu instancji przyjęły, że opuszczenie lokalu na skutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/05, lex 188693). Mając na względzie podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.