II SA/Gl 903/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o udzielenie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie na skutek sprzeciwu S. C. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 26 października 2012 r. postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 21 sierpnia 2012 r. S. C. w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków finansowych na ich pokrycie. W uzasadnieniu wskazano także, że skarżący jest studentem [...] w K., podejmuje okresowo zatrudnienie, jednak uzyskiwany dochód nie wystarcza na zaspokojenie potrzeb codziennego życia. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) wezwano stronę skarżącą do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przesłanym formularzu S. C., oprócz podania kwoty uzyskiwanego przez niego miesięcznego dochodu z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1 330 (jeden tysiąc trzysta trzydzieści) złotych oraz posiadanego majątku ruchomego o wartości 20 000 (dwadzieścia tysięcy) złotych, nie wskazał żadnych innych danych dotyczących swojej sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 17 września 2012 r. zobowiązał stronę do przedłożenie dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych dochodów (np. kopię umowy zlecenia oraz jej rozliczenie), a nadto do wskazania, do kogo należy nieruchomość, w której skarżący zamieszkuje i jakie wydatki ponosi on w związku z jej utrzymaniem oraz do nadesłania wyciągów bankowych ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków wystawionych w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że koszty miesięcznego utrzymania się wynoszą około 1 200 (jeden tysiąc dwieście) złotych wraz z między innymi kosztami dojazdu na uczelnię oraz zakupu żywności. Do pisma dołączono również rachunek rozliczający dochód z umowy zlecenia wystawiony w dniu [...] r. oraz dokumenty potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych na usługi telefoniczne i na czesne. Postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek S. C. o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniesiono, że możliwość skorzystania z prawa pomocy uwarunkowana jest tym, czy strona wykaże w należyty sposób sytuację materialną przekonując rozpatrującego wniosek o jego zasadności. Podane natomiast przez skarżącego dane, pomimo wezwania, są niewystarczające do oceny, czy strona rzeczywiście jest w sytuacji uniemożliwiającej samodzielnie poniesienie kosztów sądowych. Ponadto zdaniem Referendarza istotne jest, czy w toczącym się postępowaniu karnym strona korzysta z usług fachowego pełnomocnika z wyboru czy został on mu przyznany z urzędu, czego skarżący również nie wyjaśnił. W piśmie z dnia 26 listopada 2012 r. S. C. zaskarżył powyższe postanowienie w całości. W uzasadnianiu podkreślił, że wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu przedstawił on wszystkie okoliczności uprawdopodabniające jego trudną sytuację majątkową. Według skarżącego jest rzeczą oczywistą, że uzyskiwany dochód, jak również sytuacja majątkowa nie zaspakajają podstawowych potrzeb życiowych. Podniósł również, że fakt posiadania obrońcy w postępowaniu karnym nie może mieć znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu 27 listopada 2012 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy - jako wyjątek od powyższej zasady - winna być stosowane tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, co podniósł również Referendarz w postanowieniu z dnia 26 października 2012 r., że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r., II OZ 356/11, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu podane przez S. C. dane nie pozwalają na stwierdzenie, że została spełniona przesłanka wymieniona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skoro ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek, to winna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, czego skarżący – zdaniem Sądu – nie uczynił. Podkreślenia wymaga, że w związku z wątpliwościami co do przedstawionych na formularzu danych skarżący został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość uzyskiwanego dochodu, tytułu prawego do lokalu, w którym zamieszkuje i wysokość wydatków związanych z utrzymaniem się. Czynności te podejmowane były po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nadesłał co prawda część dokumentów, jednak na podstawie przedstawionych informacji Sąd nie mógł dokonać dostatecznej oceny stanu majątkowego skarżącego. Zgodzić należy się z Referendarzem, że rachunek rozliczający dochód z umowy zlecenia wystawiony w dniu [...] r. bez przedstawienia treści umowy, z której wynikałby okres jej trwania, jak również zasady rozliczania wynagrodzenia (np. tygodniowo, miesięcznie), nie dokumentuje wysokości miesięcznych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego, a jedynie pokazuje wysokość jednorazowego dochodu otrzymanego w miesiącu [...] r. Poza tym kwota z przedstawionej kopii rachunku nie pokrywa się z kwotą miesięcznego dochodu wskazanego w druku PPF, co również budzi wątpliwości. Ponadto zauważyć należy, że skarżący nadesłał dokumenty potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych na usługi telefoniczne i na czesne za studia, ale nie wyjaśnił, gdzie zamieszkuje, jaki przysługuje mu tytuł prawny do lokalu i jakie wydatki ponosi na utrzymanie tego mieszkania. Nie wiadomo zatem, czy mieszka sam, czy też prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami, a także czy rachunki za media faktycznie wystawiane są na skarżącego, czy też na inne osoby. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, że skarżący jest osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie nawet częściowym. Nie umożliwiają one bowiem wszechstronnej i obiektywnej oceny jego sytuacji materialnej. Mając na uwadze powyższe Sąd - działając na podstawie art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a., art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a - orzekł jak w sentencji postanowienia.