II SA/Gl 911/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. Starosta B. i decyzją z dnia [...], znak [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm. – dalej u.g.n.), po rozpatrzeniu wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W., orzekł: 1. Ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność M. M., położonej w gminie S., obręb [...], oznaczonej numerami działek 1 o powierzchni 0,2878 ha, 2 o powierzchni 0,3401 ha oraz 3 o powierzchni 0,9760 ha, przez udzielenie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie w pasie gruntu o szerokości 1 m (po 0,5 m od osi) i długości 65,35 m na działce 1, 7,4 m na działce 2 oraz 20,9 m na działce 3 odcinków gazociągu średniego ciśnienia Dz315 w ramach realizacji inwestycji celu publicznego o nazwie: "Przebudowa gazociągu średniego ciśnienia DN350 w S. od torów kolejowych w pobliżu ul. [...] do ZZU w miejscowości Z.". Przebieg projektowanego gazociągu oraz obszar strefy kontrolowanej, na której następuje ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o powierzchni 68,8 m na działce 1, o powierzchni 7,4 m2 na działce 2 i o powierzchni 20,9 m2 na działce 3, został wskazany w załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji. 2. Zobowiązać "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. do przywrócenia nieruchomości opisanej w punkcie 1 decyzji do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z realizacją inwestycji. 3. Ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. W uzasadnieniu podano m. in., że nowy gazociąg będzie biegł równolegle względem obecnego odcinka gazociągu DN350, który zostanie wyłączony z eksploatacji. Inwestycja jest wymagana ze względu na ogólny zły stan techniczny istniejącego odcinka gazociągu i niebezpieczeństwo wystąpienia awarii (rozszczelnienie, wybuch). Planowane jest wyznaczenie strefy kontrolowanej w pasie gruntu o szerokości po 0,5 m na każdą stronę od osi projektowanego gazociągu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013r. poz. 640). W toku podjętych rokowań pełnomocnik inwestora nie doszedł do porozumienia z właścicielem nieruchomości. Strona wyraża zgodę na przebieg trasy projektowanego gazociągu średniego ciśnienia przez teren jej własności, nie wyraża natomiast zgody na zaproponowane kwoty będące wynagrodzeniem za ustanowienie służebności przesyłu oraz odszkodowaniem za przewidywane straty. Skutkowało to zakończeniem przez inwestora negocjacji. W następstwie powyższego Starosta uznał, że w niniejszej sprawie przesłanki wydania w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości zostały spełnione, a wniosek jest uzasadniony. Od powyższej decyzji złożył odwołanie przez pełnomocnika M. M. Wniósł o jej uchylenie i wydanie decyzji odmownej, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: 1) art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez zebranie materiału dowodowego w sposób niezupełny, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na braku rozważenia stanowiska Skarżącego, prezentowanego w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 17 kwietnia 2018 r., w którym wyrażał on gotowość do zawarcia z Inwestorem ugody, mającej pozwolić na uzyskanie przez niego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co stanowi równocześnie naruszenie przez organ art. 13 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., poprzez utrudnienie Skarżącemu zawarcia ugody, braku poprzedzenia wydania decyzji przez organ I instancji pełną analizą pod kątem najmniejszej uciążliwości planowanej inwestycji, bowiem przeprowadzona analiza opiera się wyłącznie o twierdzenia przedstawiciela inwestora i nie uwzględnia interesu właściciela, przy czym istnieje możliwość, a zarazem obowiązek przeprowadzenia inwestycji w wariancie przylegającym do drogi krajowej nr 1, na gruntach należących do Skarbu Państwa; 2) art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uczynieniu załącznikiem do decyzji projektu zagospodarowania terenu, który wbrew interesowi Skarżącego nie zawiera dokładnego oznaczenia odległości posadowienia projektowanego gazociągu od granicy działek i zabudowań, pomimo że wcześniej Inwestor przedkładał egzemplarz projektu, który takie odległości precyzyjnie wskazywał, co narusza obowiązek dokładnego oznaczenia przebiegu urządzenia przesyłowego i znacznie utrudnia możliwość zweryfikowania w przyszłości, czy wybudowany gazociąg został ułożony zgodnie z projektem; 3) art. 124 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące brakiem dostatecznego zbadania wszelkich uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości, a to sprowadzenia oddziaływania urządzenia przesyłowego wyłącznie do strefy kontrolowanej gazociągu po 0,5 m od osi, podczas gdy w toku jego przyszłej eksploatacji jakakolwiek potrzeba wjazdu na teren nieruchomości, wynikająca z konieczności przeprowadzenia remontu, czy usunięcia awarii, będzie miała miejsce także poza strefą kontrolowaną. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 124 ust. 1 i art. 9a u.g.n., po rozpatrzeniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano m. in., że inwestycja objęta wnioskiem jest inwestycją, o której mowa w art. 124 u.g.n., a zatem celem publicznym. Planowane przedsięwzięcie jest zgodne z ustaleniami decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego. Skoro dla przedmiotowej inwestycji została wydana taka decyzja, obejmująca swym zakresem ww. działki, to również należy uznać za zgodne z nią zajęcie części ww. nieruchomości, w celu wykorzystania jej na potrzeby prowadzenia prac związanych z lokalizacją tej infrastruktury oraz dalszym jej funkcjonowaniem i utrzymaniem. Skargę na powyższą decyzję złożył przez pełnomocnika M. M., zaskarżając ją w całości. Zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niezupełny, przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej, polegające na: – braku rozważenia stanowiska skarżącego, prezentowanego w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 17 kwietnia 2018 r., w którym wyrażał on gotowość do zawarcia z inwestorem ugody, mającej pozwolić na uzyskanie przez niego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co stanowi równocześnie naruszenie przez organ art. 13 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., poprzez utrudnienie skarżącemu zawarcia ugody, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby ugoda została zawarta, wydanie decyzji stałoby się bezprzedmiotowe, – braku poprzedzenia wydania decyzji przez organy obu instancji pełną analizą pod kątem najmniejszej uciążliwości planowanej inwestycji, bowiem przeprowadzone analizy opierają się wyłącznie o twierdzenia przedstawiciela inwestora i nie uwzględniają interesu właściciela, przy czym istnieje możliwość, a zarazem obowiązek przeprowadzenia inwestycji w wariancie przylegającym do drogi krajowej nr 1, na gruntach należących do Skarbu Państwa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby uznano brak przeszkód do przeprowadzenia gazociągu wzdłuż drogi krajowej nr 1, wydano by decyzję odmowną, pominięcie niezgodności w powierzchni nieruchomości ograniczonej strefą kontrolowaną na działce nr 1, skoro dla odcinka gazociągu długości 65,35 m w pasie o szerokości stałej <1 metra, wskazano powierzchnię obciążenia 68,8 m2, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem zakres obciążenia w ramach decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości powinien być precyzyjnie ograniczony, II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 2) art. 124 ust. 1 u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uczynieniu załącznikiem do decyzji projektu zagospodarowania terenu, który wbrew interesowi skarżącego nie zawiera dokładnego oznaczenia odległości posadowienia projektowanego gazociągu od granicy działek i zabudowań, pomimo że wcześniej inwestor przedkładał egzemplarz projektu, który takie odległości precyzyjnie wskazywał, co narusza obowiązek dokładnego oznaczenia przebiegu urządzenia przesyłowego i znacznie utrudnia możliwość zweryfikowania w przyszłości, czy wybudowany gazociąg został ułożony zgodnie z projektem, co ma wpływ na wynik sprawy, skoro bowiem przebieg gazociągu nie został oznaczony precyzyjnie, inwestor ma możliwość nieuprawnionego decydowania o przebiegu odcinka gazociągu zabudowując go bliżej, bądź dalej od granicy lub budynku, 3) art. 124 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 112 ust. 3 u.g.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące brakiem dostatecznego zbadania wszelkich uciążliwości orzekanego ograniczenia dla właściciela nieruchomości, a to sprowadzenia oddziaływania urządzenia przesyłowego wyłącznie do strefy kontrolowanej gazociągu po 0,5 m od osi, podczas gdy w toku jego przyszłej eksploatacji, jakakolwiek potrzeba wjazdu na teren nieruchomości, wynikająca z konieczności przeprowadzenia remontu, czy usunięcia awarii, będzie miała miejsce także poza strefą kontrolowaną, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem faktyczna strefa zajęcia nieruchomości na czas budowy jest znacznie szersza, niż wnioskowany 1 metr strefy kontrolowanej, tak więc decyzja stoi w sprzeczności z faktycznymi potrzebami inwestora, które określał we wniosku - tj. czasowe zajęcie terenu w strefie montażowej, znacznie szerszej niż 1 metr. Biorąc pod uwagę powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego w całości i poprzedzającej ją decyzji Starosty B. całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów ustępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wg ust. 2 Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. W świetle ust. 3 udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Jednocześnie, wg ust. 7 tego samego przepisu decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki. W orzecznictwie przyjmuje się, że wynikające z art. 124 u.g.n. uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy. Może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego nieruchomości niezbędnych prac związanych z realizacją określonej inwestycji infrastrukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Przepisy u.g.n. nie określają przy tym prawnej formy prowadzenia rokowań. Spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, jako przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie uzyskania zgody na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. nie uzależnia zatem uzyskania zgody administracyjnej, od określenia przez inwestora takiej oferty, która satysfakcjonowałaby właściciela nieruchomości. Dla oceny zasadności podjętego rozstrzygnięcia istotne jest wyłącznie ustalenie, czy strony przedstawiły sobie propozycje, które umożliwiałyby zawarcie porozumienia (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 20 września 2016 r., sygn. II SA/Bk 212/16). Zatem rokowania nie oznaczają konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Wystarczy wzajemne poinformowanie się obu stron o swoich stanowiskach i możliwym zakresie wzajemnych ustępstw celem zawarcia umowy lub innego satysfakcjonującego obie strony rozwiązania zasad korzystania z danej nieruchomości. Nadto nie można wymagać od strony, aby była zmuszona do respektowania warunków drugiej strony lub prowadzenia rokowań dopóty, dopóki nie zmieni swojego stanowiska. Z kolei nieosiągnięcie zgody pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia wymienionego w art. 124 ust. 1 u.g.n. (np. wyrok WSA w Krakowie z 19 września 2016 r., sygn. II SA/Kr 650/16). Porozumienie, o którym mowa w art. 124 u.g.n. musi pozwolić w sposób sprawny i bezkonfliktowy zrealizować cele publiczne. Dlatego oświadczenie woli właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości winno być na tyle jasne i czytelne, aby nie wywoływało najmniejszych wątpliwości co do istnienia po jego stronie zgody na odjęcie przysługującego mu prawa bądź jego ograniczenie (wyrok NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 3500/15). Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ na podstawie art. 124 u.g.n. sprowadza się zatem do ustalenia konieczności realizacji inwestycji celu publicznego w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. oraz ustalenia faktu poprzedzenia wniosku rokowaniami prowadzonymi z właścicielami nieruchomości, niezakończonymi powodzeniem. Nie podlegają w tym postępowaniu ocenie same warunki negocjacji, proponowana kwota odszkodowania, jak i okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (wyrok NSA z 6 lipca 2016 r., sygn. I OSK 179/15). Najistotniejsze dla sprawy argumenty organ przedstawił w uzasadnieniu swej decyzji, które pozwalało na zrekonstruowanie toku jego rozumowania (art. 107 §3 k.p.a.). Decyzję oparto na zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, wystarczającym do jej wydania (art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a.). Przedmiotowa inwestycja ma istotne znaczenie z punktu widzenia interesu publicznego i nie było żadnego powodu, by organ zwlekał z wydaniem decyzji, prowadząc dalej rokowania, by w każdym aspekcie zadowolić skarżącego, także w wymiarze finansowym. Skarga jedynie potwierdza, iż rokowania nie okazały się skuteczne, skoro żąda się przeniesienia inwestycji w inne miejsce, na grunty Skarbu Państwa. Ma rację organ, że planowane przedsięwzięcie jest zgodne z ustaleniami decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego. Skoro dla przedmiotowej inwestycji została wydana taka decyzja, obejmująca swym zakresem ww. działki, to również należy uznać za zgodne z nią zajęcie części ww. nieruchomości, w celu wykorzystania jej na potrzeby prowadzenia prac związanych z lokalizacją tej infrastruktury oraz dalszym jej funkcjonowaniem i utrzymaniem. Inwestycja taka ma charakter liniowy i musi spełniać określone wymagania techniczne zatem nie można dowolnie określać jej przebiegu, zgodnie z życzeniami każdego z właścicieli nieruchomości. Gdyby wszystkie takie życzenia uwzględniać, inwestycja mogłaby nie powstać. Tymczasem inwestor wyraźnie wskazał, że ma ona znaczenie ze względu na bezpieczeństwo, gdyż dotychczasowa instalacja jest już zużyta. Wskazano bowiem na ogólny zły stan techniczny istniejącego odcinka gazociągu i niebezpieczeństwo wystąpienia awarii (rozszczelnienie, wybuch). W świetle §10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie dla gazociągów należy wyznaczyć, na okres ich użytkowania, strefy kontrolowane. Z kolei zgodnie z ust. 2 w strefach kontrolowanych należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć inny negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. W strefach kontrolowanych m. in. nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów, podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania, itd. (ust. 3 i 4). W świetle ust. 6 tego przepisu szerokość stref kontrolowanych, o których mowa w ust. 1, powinna wynosić dla gazociągów o maksymalnym ciśnieniu roboczym (MOP): do 0,5 MPa włącznie - 1,0 m. Dopuszczalna szerokość strefy kontrolowanej i jej cele określane są więc przez przepisy i nie mogą być dowolnie modyfikowane. Załącznikiem do decyzji jest mapa ze wskazaniem skali, przebiegiem instalacji i jest ona wystarczająca, by zorientować się co do posadowienia rurociągu i strefy kontrolowanej. Długość gazociągu na poszczególnych działkach, powierzchnia strefy kontrolowanej i powierzchnia pasa montażowego wynikają m. in. z danych i obliczeń Inwestora wskazanych we wniosku o wydanie decyzji. Granice działek często nie zawierają kątów prostych, zatem rurociąg przekraczając taką granicę może mieć z jednej strony nieco inaczej zakreśloną strefę kontrolowaną i a z drugiej inaczej, uwzględniając oś instalacji i przebieg granicy, służący do wyliczenia powierzchni strefy kontrolowanej na danej działce. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 13 §1, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 112 ust. 3, 124 ust. 1 i 3 u.g.n., ani też innych przepisów, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.