II SA/Gl 917/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr SKO.IV/424/378/2024 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie odwołania od decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi M. H. (dalej: Strona, Skarżąca) stało się postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr SKO.IV/424/378/2024, wydane w oparciu o art. 17, art. 18 i art. 21 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570), oraz art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.), mocą którego Kolegium zawiesiło postępowanie administracyjne w sprawie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 23 lutego 2024 r. nr [...] do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi na decyzję Kolegium z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 23 lutego 2024 r., nr [...], Prezydent Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji) na podstawie art. 17, art. 24, art. 32 ust. 1a, ust. 1d, ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm., dalej: u.ś.r.) oraz art. 43, art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz.1429, dalej: u.ś.w.) przyznał - obecnie Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. H. (dalej: osoba wymagająca opieki) w okresie od 20 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 951,50 zł oraz w okresie od 1 stycznia 2024 r. do bezterminowo w kwocie 2.988,00 zł miesięcznie. Jedocześnie powyższą decyzją organ ustalił wypłatę kwot wyrównujących przyznane świadczenia. Na wstępie uzasadnienia organ wskazał, że w dniu 2 sierpnia 2023 r. Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. H. W dniu 8 lutego 2024 r wpłynął kolejny wniosek o ustalenie prawa do powyższego świadczenia w związku z opieką nad matką. Następnie w dniach 15 lutego 2024 r., 20 lutego 2024 r. i 21 lutego 2024 r. wpłynęły wnioski o ustalenie prawa świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Wnioski zostały połączone do wspólnego prowadzenia postępowania. Po przywołaniu stanu prawnego organ ustalił, że osoba wymagająca opieki orzeczeniem Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] r. nr [...] została na stałe zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, natomiast orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] - do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (niepełnosprawność istnieje od 64-roku życia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., wniosek złożono w dniu 30 października 2023 r., karta nr 165 akt administracyjnych). Zaznaczył, że z akt sprawy wynika, że osobą zobowiązaną do alimentacji względem W. H. był w pierwszej kolejności F. H. (mąż), który zmarł w dniu [...] r. Decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej m.in. orzekło o przyznaniu Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem F. H. na okres od 18 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. Dalej wskazał, iż w wyniku wywiadu przeprowadzonego w dniu 6 lutego 2024 r. ustalono, że Strona zrezygnowała z zatrudnienia od lipca 2021 r., gdy przejęła opiekę nad ojcem, a następnie nad matką. Matka Strony jest osobą leżącą, wymagającą całodobowej opieki polegającej na: zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiece higienicznej, przygotowaniu i podawaniu posiłków oraz leków, monitorowaniu parametrów życiowych, wykonywaniu ćwiczeń rehabilitacyjnych, prowadzeniu gospodarstwa domowego. Organ wyjaśnił, iż uwzględniając, że osoba wymagająca opieki dopiero orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz fakt, iż w okresie od 18 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. Strona była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, to spełniła warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 20 grudnia 2023 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Strona wskazała, że orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] jej matka została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdzie ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad matką został złożony w okresie 3 miesięcy od dnia wydania ww. orzeczenia o niepełnosprawności, nadto zrezygnowała z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem F. H., z tego względu w ocenie Odwołującej się spełnia warunki przyznania wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad matką począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Zaznaczyła, że osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do alimentacji był małżonek matki, który legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym od roku [...] i sam wymagał całodobowej opieki. Zdaniem Odwołującej się stwierdzenie organu, że w okresie od 18 listopada 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. Strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z uwagi na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem jest nieuprawnione, ponieważ decyzja Kolegium przyznająca świadczenie nie jest decyzją ostateczną, a Strona dokonała zwrotu wypłat. Zwróciła również uwagę, że w sytuacji zbiegu świadczeń powinna zostać pouczona o przysługującym uprawnieniu wyboru jednego z nich. Wskazała też na rozpoznanie przez organ pierwszej instancji jedynie części wniosków Strony, a także na obowiązki organu wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Podniosła, że przekazane do wglądu akta były niekompletne. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr SKO.IV/424/378/2024 zawiesiło postępowanie administracyjne w sprawie odwołania od ww. decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023 uchylił decyzję z dnia 24 listopada 2023 r. nr SKO.IV/424/2692/2023 oraz decyzję organu pierwszej instancji z dnia 29 września 2023 nr [...] i orzekł o przyznaniu Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem F. H. od 18 listopada 2023 r. do 30 listopada 2023 r. w wysokości 1065,20 zł i od 1 grudnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. w wysokości 1506,60 zł. W dniu 29 lutego 2024 r. wpłynęła skarga na powyższą decyzję wznowieniową nr SKO.IV/424/2950/2023 z dnia 29 stycznia 2024 r. i została przekazana do sądu. Dalej organ odwoławczy zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji przyznał Stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką w okresie od 20 grudnia 2023 r., zatem uwzględniając rozstrzygnięcie zawarte w decyzji SKO.IV/424/2950/2023 z dnia 29 stycznia 2024 r. - zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, postępowanie w niniejszej sprawie należy zawiesić na podstawie art. 97 § 1 k.p.a., ponieważ rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyjaśnił, że zagadnieniem wstępnym w sprawie jest orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie ze skargi na decyzję Kolegium z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023, ponieważ początkowa data przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w powyższej decyzji z dnia 23 lutego 2024 r. jest bezpośrednio skorelowana m.in. z rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej do sądu decyzji. Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc pismem z dnia 7 czerwca 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Skarżąca wniosła o odrzucenie w całości, uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Podniosła, że postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i zawiera wady powodujące nieważność z mocy prawa oraz narusza obowiązujące przepisy przez niedostateczne i niepełne ich uzasadnienie, z którego nie wynika, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne rozstrzygnięcia w analogicznych sytuacjach, co pogłębia brak zaufania obywateli do organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryterium legalności, stało się zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zawieszenia postępowania. Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w tak zakreślonych granicach oraz przyczyn wzruszania orzeczeń organów administracji publicznej, Sąd stwierdził zaistnienie przesłanki do zastosowania kompetencji kasatoryjnych. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zaistnienie przesłanek wskazanych w przywołanej regulacji obliguje zatem organ administracji publicznej do zawieszenia postępowania z urzędu. Należy w tym miejscu wyjaśnić, iż pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji (zob. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989 r., s. 127-128). O istnieniu kwestii prejudycjalnej decyduje jej związek z aktualnie rozpatrywaną sprawą administracyjną i charakter stosowanych w niej norm prawa materialnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 420/08). W ocenie Sądu organ odwoławczy błędnie stwierdził, że rozpoznanie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2024 r. nr [...] zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny sprawy ze skargi na decyzję z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023. Dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie miały bowiem znaczenia ustalenia dotyczące przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem za okres 18 listopada 2023 do 19 grudnia 2023 r. Należy zauważyć, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 23 lutego 2024 r. nr [...] obejmuje przyznanie Skarżącej prawa do świadczenia w związku z opieką nad matką począwszy dopiero od 20 grudnia 2023 r., natomiast okres poprzedzający - od 1 sierpnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. został objęty odrębną decyzją, tj. decyzją nr [...] z dnia 23 lutego 2024 r. o odmowie przyznania Stronie prawa do świadczenia w związku z opieką nad matką od 1 sierpnia 2023 r. do 19 grudnia 2023 r. (karta nr 185 akt administracyjnych). W tej sytuacji ustalenia dla ww. okresu poprzedzającego dzień 20 grudnia 2023 r. nie mają wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące okresu od 20 grudnia 2023 r., tj. po śmierci ojca Skarżącej. Tym samym nie sposób podzielić stanowiska organu odwoławczego, że pozostające w toku postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/2950/2023, sygn. akt II SA/Gl 380/24, ma znaczenie dla postępowania w sprawie odwołania od decyzji organu z dnia 23 lutego 2024 r. nr [...]. W sprawie doszło niewątpliwie do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy nie zaistniało bowiem zagadnienie wstępne, o którym mowa w przywołanej regulacji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji – uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.