II SA/Gl 92/04

Dnia 19 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: WSA Włodzimierz Kubik WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: st. referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2005 roku, sprawy ze skargi A. C. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...], Nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Pismem z dnia [...] uczestnik postępowania T. P. zwrócił się do organu nadzoru budowlanego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu zbadania legalności robót budowlanych prowadzonych przy budowie ogrodzenia przez skarżącego A. C. na terenie posesji położonej w P. przy ulicy [...]. W piśmie tym wskazał, że pomimo wydanego przez Naczelny Sad Administracyjny postanowienia z dnia 18 lutego 2002 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 3369/01 o wstrzymaniu wykonania decyzji, skarżący dokonał zabetonowania kolejnych słupów od strony ulicy i usytuował na nich bramę wjazdową. W ocenie autora pisma takie działanie stanowiło kontynuację inwestycji wbrew wcześniejszemu orzeczeniu NSA, a tym samym nosi znamiona samowoli budowlanej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., po przeprowadzeniu postępowania w przedmiocie samowolnie wykonanych robót budowlanych przy budowie ogrodzenia przez skarżącego, decyzja z dnia [...], Nr [...] nakazał A. C. rozbiórkę – usunięcie fundamentu betonowego oraz dwóch słupków metalowych wraz z doprowadzeniem terenu do stanu poprzedniego. Jako podstawę wydania tej decyzji wskazano art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), zwaną dalej Prawo budowlane. W uzasadnieniu organ wskazał, iż swoją wcześniejszą, ostateczną decyzją nakazano inwestorowi rozbiórkę ogrodzenia działki od strony ulicy [...]. Na skutek skargi inwestora sprawa ta zawisła przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i oczekuje na rozpoznanie. Przeprowadzone natomiast w niniejszej sprawie postępowanie wykazało, że inwestor dokonał dalszych robót przy budowie tego ogrodzenia bez wymaganego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego zgłoszenia. Takie działanie organ uznał za nową samowolę budowlaną, co skutkowało orzeczeniem o rozbiórce. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący. Wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie znajduje się w takim stanie, w jakim znajdowało się w roku [...], a zatem w dacie, kiedy wydana został pierwsza decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia. Przyznał co prawda, że wykonał po tej dacie pewne roboty budowlane (montaż bramy), jednakże na skutek interwencji organu nadzoru budowlanego przywrócił stan poprzedni jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Rozpoznając to odwołanie organ drugiej instancji zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nakazał skarżącemu rozbiórkę – usunięcie fundamentu betonowego o wymiarach 0,40 x 2,50m pod bramę przesuwną oraz dwóch dodatkowo zamontowanych słupków stalowych bramowych z profilu zamkniętego o przekroju 80 x 80 mm o wysokości ok. 1,6 m. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji udowodnione zostało, że inwestor prowadził roboty budowlane w zakresie wykraczającym poza przedmiot decyzji z [...]. Roboty te polegały na wykonaniu tych elementów ogrodzenia, w stosunku do których orzeczono w niniejszym postępowaniu nakaz rozbiórki. Podzielił przy tym organ odwoławczy stanowisko organu pierwszej instancji, że wykonane roboty wymagały zgłoszenia właściwemu organowi, jak że dotyczyły budowy ogrodzenia od strony drogi. W skardze na tą decyzję inwestor domagał się jej uchylenia wskazując na te same okoliczności, które wcześniej podnosił w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i jednocześnie orzeczenia o nakazie rozbiórki było niejednoznaczne określenie nakazu zawartego w decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli te które w niej wskazano. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem. Wydane zostały bowiem z naruszeniem prawa materialnego, a w szczególności z naruszeniem przepisów ustawy Prawo budowlane. Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, iż likwidacja samowoli budowlanej polegającej na budowie elementów ogrodzenia od strony drogi bez wymaganego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, podlega reżimowi z art. 51 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy ogrodzenie to jest funkcjonalnie związane z innym obiektem budowlanym, np. budynkiem mieszkalnym. Zdaniem Sądu ustawodawca nie zróżnicował bytu prawnego ogrodzenia działki zabudowanej oraz niezabudowanej. Istotna jest jedynie kwestia usytuowania ogrodzenia od strony drogi, gdy idzie o wymóg zgłoszenia zamiaru jego budowy. Samo ogrodzenie stanowi zaś obiekt budowlany, którego realizacja następuje w formie budowy, o czym przesądza treść art. 3 pkt 1 i 7 oraz art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego. Stąd też samowola budowlana podlega likwidacji w trybie art. 49b tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, jednakże z zastrzeżeniem postanowień art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, że przed wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę organ ma obowiązek zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do legalizacji samowoli budowlanej, a dopiero w sytuacji kiedy stwierdzi, że takie przesłanki nie występują względnie, kiedy inwestor nie wywiąże się z nałożonych na niego w tym trybie obowiązków – orzeka o rozbiórce (art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego). Powołany wyżej przepis wszedł w życie z dniem 11 lipca 2003 roku i został wprowadzony mocą ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718). Co prawda postępowanie administracyjne wszczęte zostało jeszcze przed wejściem w życie tego przepisu, jednakże na mocy art. 7 ust. 2 ustawy nowelizującej ma on zastosowanie w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z pominięciem art. 49b Prawa budowlanego, co skutkuje ich uchyleniem. Niezależnie od powyższego, mając na uwadze ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2004 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 3369/01 stwierdzić przyjdzie, iż w toku postępowania administracyjnego nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy, które miały istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Nie zostało bowiem wyjaśnione, czy budowa ogrodzenia przez skarżącego od strony ul. [...] jest w istocie budową, o jakiej mowa w art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a zatem, czy w ogóle wymagane było jej zgłoszenie. Sam bowiem fakt, że ulica [...] jest ulicą nazwaną nie przesądza o jej publicznym charakterze w rozumieniu powołanego przepisu. Nie wyjaśnienie tej okoliczności stanowi z kolei naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.– zwanej dalej p.s.a.). W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania nie orzeczono, albowiem skarżący do czasu zamknięcia rozprawy nie złożyli stosownego wniosku (art. 210 § 1 p.s.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego I instancji winien zatem uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie przebiegu ulicy [...]. Dopiero ustalenie przebiegu ulicy [...] stanowić będzie podstawę działania organu nadzoru budowlanego w oparciu o przepis art. 49b Prawa budowlanego.