II SA/Gl 925/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyłączenia budynku do kanalizacji sanitarnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. nr [...] w częściach nakładających ustalony tymi decyzjami obowiązek na J. P. oraz określających termin wykonania tego obowiązku, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w pozostałym zakresie, 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm. dalej ustawa u.p.c.g.) nakazał J. i J. P. przyłączenie budynku znajdującego się na nieruchomości położonej w B. przy ul. A [...] do istniejącej miejskiej kanalizacji sanitarnej. W decyzji tej organ określił także termin wykonania obowiązku na dzień [...] r. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzonego w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta B. ustalił, iż nieruchomość przy ulicy A [...] w B. nie jest przyłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, ani nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, a w sąsiedztwie tej nieruchomości zrealizowana została kanalizacja sanitarna. W tym stanie rzeczy organ uznał, że zostały spełnione wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g. ustawowe przesłanki nałożenia obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od decyzji tej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniosła J. P.. Podała, że planuje podłączenie jej budynku do kanalizacji, która będzie realizowana w ciągu ulic B i C. Nieruchomość jej posiada bowiem wylot kanalizacji w kierunku ul. B, a zatem podłączenie się do kanalizacji projektowanej w ciągu tej ulicy będzie krótsze oraz mniej kosztowne. Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wydało opartą o przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje orzeczenie SKO powołało się na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy u.p.c.g. stanowiącego podstawę wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Na tle tej regulacji organ odwoławczy wyjaśnił, że jeżeli sieć kanalizacyjna istnieje to nawet wyposażenie nieruchomości w spełniający wszelkie wymagania zbiornik bezodpływowy nie zwalnia właścicieli od obowiązku podłączenia ich nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Kolegium powołało się także na pismo [...] S.A. z dnia [...] r. informujące , że kanał sanitarny w ul. B jest dopiero projektowany i zostanie zrealizowany w następnych latach. W skardze na opisaną decyzję SKO wniesioną do Sądu J. P. podała, że decyzja ta jest błędna i niewykonalna ze względów formalnych. Została ona skierowana bowiem do jej męża J. P., który nie żyje. Na dowód tego skarżąca dołączyła do skargi kopię aktu zgonu męża. Powtarzając argumentację odwołania wskazała także, że jej parcela położona jest zarówno przy ul. A jak i B. Ścieki z budynku odprowadzane są zaś do szamba znajdującego się od strony ul. B i z tej strony znajduje się także wylot kanalizacji z budynku. Przedmiotowy budynek przez długi czas był zresztą oznaczony jako położony przy ul. B [...]. W tym kontekście skarżąca podniosła, że po zrealizowaniu kanalizacji wzdłuż ul. B, dla której już została opracowana dokumentacja, problem podłączenia posesji do kanalizacji ogólnospławnej zostanie rozwiązany. Podłączenie budynku do kanalizacji przy ul. A pociągnie natomiast za sobą duże koszty, których nie jest w stanie ponieść z uwagi na niską emeryturę. Wymagać to będzie także przekopania się pod grubym, solidnym płotem, który może ulec zniszczeniu, a także przez dwukierunkową ul. A. Uregulowania wymaga wreszcie stan prawny nieruchomości, a w szczególności powinno zostać przeprowadzone postępowanie spadkowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi tej Kolegium nie odniosło się w żaden sposób do zarzutu skierowania decyzji do zmarłego współwłaściciela nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca dodatkowo wskazała na szereg argumentów przemawiających za przyłączeniem jej budynku do projektowanej kanalizacji w ul. B. W szczególności wyjaśniła, że odległość budynku od tej ulicy stanowi ¼ odległości do ul A podniosła także, że nieruchomość posiada bramy od strony obu tych ulic, wyjaśniając równocześnie iż przez długi czas była zameldowana przy ul B [...], a nie przy ul. A [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna nie tylko z uwagi na podniesione w niej argumenty, ale także z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Z mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a. ) sąd administracyjny nie był bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi i dostrzeżone naruszenia prawa uwzględnił z urzędu. W pierwszym rzędzie zgodzić należy się z argumentacją skarżącej, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta B. w części nakładającej obowiązek wykonania podłączenia nieruchomości położonej w B. przy ul. A [...] a na jej zmarłego męża J. P. została dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, co skutkuje stwierdzeniem nieważności tej części kontrolowanych orzeczeń. Zgodnie z art. 30 k.p.a. osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawna powstaje zaś z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci ( art. 8 k.c.). Z powyższego jednoznacznie wynika, że J. P. jako osoba zmarła w dniu [...] r. nie mógł być stroną postępowania w dniu [...] r., kiedy to została wydana decyzja przez organ I instancji. W miejsce zmarłej strony do postępowania winny stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. wstąpić jej następcy prawni. W tym stanie rzeczy należało uznać, że w analizowanej części zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy u.c.p.g. oraz art. 30 ust. 4 k.p.a. co wyczerpuje przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego na mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. opisana część zaskarżonej decyzji SKO w B., jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B., podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia ich nieważności Z urzędu należy wskazać, że w niniejszej sprawie decyzje organów obydwu instancji także w części określającej termin wykonania nałożonego na skarżących obowiązku przyłączenia ich budynku do istniejącej miejskiej kanalizacji sanitarnej, zapadły bez podstawy prawnej. Przywołany w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis art. 5 ust. 7 ustawy u.c.p.g. stanowi że w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 – 4 wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonanie wydanej w tym trybie decyzji podlega egzekucji administracyjnej (art. 5 ust. 9 cyt. ustawy). Zatem ani powołany przepis, ani cała regulacja ustawowa nie zawiera postawy prawnej do określenia przez organ administracji terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Działanie organu administracji musi zaś mieć umocowanie w prawie materialnym. Ta sama zasada dotyczy orzeczenia o terminie wykonania decyzji. Wszak szereg ustaw, m.in. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), przewidując tryb nakładania obowiązków, stanowi o wyznaczeniu terminu ich realizacji. Ustawa u.c.p.g. takich zapisów nie zawiera. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział możliwości określenia przez organ administracji terminu realizacji obowiązków z art. 5 ust. 1 – 4 tej ustawy. W takim wypadku zgodnie z ogólnymi zasadami decyzja podlega wykonaniu z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności (por. w tej kwestii prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 listopada 2008 r. II SA/Gl 635/08 – niepublik.). W konsekwencji, skoro w niniejszej sprawie brak podstawy prawnej do określenia terminu wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku, decyzje organów obydwu instancji także w tej części jako obarczone wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności z mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. W pozostałej zaś części kontrolowane decyzje organów obu instancji podlegały zaś uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a. Orzekające w sprawie organy bowiem stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy u.c.p.g. nie ustaliły, poza skarżącą, osób zobowiązanych do wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. A [...] w B. Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta B. ustali precyzyjnie krąg osób zobowiązanych, z tytułu przysługującego im prawa własności bądź współwłasności przedmiotowej nieruchomości, na które należy nałożyć obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej kanalizacji ogólnospławnej. Wbrew argumentacji skargi w kontrolowanej sprawie zachodziły jednak podstawy do wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej miejskiej sieci kanalizacyjnej zlokalizowanej w ciągu ulicy A. Z mocy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy u.c.p.g. w przypadku, gdy taka sieć kanalizacyjna istnieje od obowiązku przyłączenia do niej nieruchomości zwolnieni są tylko właściciele nieruchomości wyposażonej w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Nieruchomość skarżącej posiada zaś jedynie zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe, a tym samym niezależnie od dobrego stanu technicznego tego zbiornika, na co się powołała skarżąca, na właścicielach nieruchomości ciąży obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W sytuacji zaś braku kanalizacji w ciągu ul. B (bezsporne jest bowiem, że jest ona dopiero projektowana) bez znaczenia w sprawie była kwestia większego oddalenia budynku od ulicy A niż od tej ulicy. Dla rozstrzygnięcia sprawy żadnego znaczenia nie miała także sytuacja majątkowa właścicielki nieruchomości, gdyż do tego rodzaju przesłanki ustawodawca nie nawiązał w przepisach ustawy u.c.p.g. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie zamieszczone w punkcie 2 sentencji zostało oparte na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 135 p.p.s.a. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. Wobec braku stosownego wniosku, o jakim jest mowa w art. 210 § 1 p.p.s.a., Sąd nie rozstrzygał w sprawie zwrotu skarżącej poniesionych kosztów postępowania.