II SA/Gl 933/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. nr [...]. Prezydent Miasta D. decyzją z [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 21 lit. b, art. 16a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1111) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił I. J. (dalej strona lub skarżący) przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad R. J.. W uzasadnieniu decyzji przywołano wpierw treść unormowań prawnych, dotyczących ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy, a następnie odniesiono się do stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie i stwierdzono, że z przywołanego przez stronę wyroku sądu powszechnego nie wynika, aby osoba wymagająca opieki spełniała wymogi przewidziane przepisami prawa do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji uznano, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z taką decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji jak również podniosła, że mocą przywołanego przez niego wyroku sądu powszechnego jego żonie przyznano dodatek pielęgnacyjny, a tym samym uznano jego żonę za całkowicie niedolną do pracy i do samodzielnej egzystencji. Stanowisko takie w jego ocenie wynika także z decyzji organu emerytalno-rentowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano unormowania prawne dotyczące przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do treści wyroku sądu powszechnego i stwierdził, że nie wynika z niego w sposób jednoznaczny znaczny stopień niepełnosprawności żony strony, a tym samym legitymuje się ona umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, który nie uprawnia do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji organ ten uznał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za prawidłowe i zasługujące na utrzymanie w mocy. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniosła ponownie tę samą okoliczność, a mianowicie w jej ocenie jego żona legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tym samym spełnia wymogi do skutecznego ubiegania się o wnioskowane świadczenie. W skardze podniesiono argumenty przemawiające za uznaniem trafności stanowiska skarżącego i zakwestionowano ustalenia poczynione przez wypowiadające się w sprawie organy administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zawarło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Pismem z 19 stycznia 2021 r. pełnomocnik skarżącego adwokat K. K. podtrzymał wniesioną skargę oraz prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 poz. 2167) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowa skarga rozpoznana została w trybie przewidzianym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że zarzuty skargi okazały się skuteczne i zachodzi konieczność jej uwzględnienia. Istota rozpoznawanej sprawy jak się wydaje jest czytelna i sprowadza się do kontrowersji, czy wyrok Sądu Okręgowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z [...] sygn. akt [...] daje skarżącemu podstawę do ubiegania się o wnioskowane świadczenie czy też takiego prawa nie daje. Skarżący ubiega się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na konieczność sprawowania stałej bezpośredniej opieki nad żoną, natomiast organy administracji publicznej obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania tego świadczenia wychodząc z założenia, że nie spełnia on wymogów formalnych przewidzianych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji niezbędnym będzie przywołanie treści art. 16a ust. 1 powyższej ustawy. Zgodnie z nim specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podkreślenia wymaga, że skarżący wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia leżące po jego stronie spełnia i okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości w sprawie. Sporne natomiast jest to, czy wymogi takie spełnia osoba, wobec której opieka ta ma być sprawowana. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu osoba taka ma się legitymować znacznym stopniem niepełnosprawności lub też orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak wynika z akt administracyjnych żona skarżącego, czyli osoba względem której ma być sprawowana opieka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jak również orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami. Na marginesie można zauważyć, że orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami ma zastosowanie do dzieci do ukończenia przez nie 16 roku życia, zatem w rozpoznawanej sprawie ta przesłanka nie może mieć miejsca. W tej sytuacji do rozważenia pozostaje kwestia znacznego stopnia niepełnosprawności. W tym zakresie zastosowanie posiadają przepisy ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426). Zgodnie z art. 4 ust. 1 do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Równocześnie w polu widzenia należy mieć art. 5 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy. Zgodnie z nim orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o: całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2, i niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ustalone na podstawie art. 13 ust. 5 przywoływanej ustawy winno być traktowane na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W kontekście przywołanych przepisów odnieść należy się do przywoływanego powyżej wyroku Sądu Okręgowego w K., otóż w wyroku tym przyznano żonie skarżącego rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Organy administracji w oparciu o taką treść tego orzeczenia odmówiły przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia twierdząc, że osoba wymagająca opieki nie spełnia wymogów wynikających z przepisów ustawy, ponieważ nie jest zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Stanowisko organów administracji nie może być uwzględnione, ponieważ pomija ono nie tylko treść przywoływanego wyroku ale także treść przepisów ówcześnie obowiązujących. Zgodnie bowiem z art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia. Z treści powyższego przepisu w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że aby otrzymać dodatek pielęgnacyjny osoba pobierająca rentę musi spełniać jeden z dwóch warunków, a mianowicie być osobą niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji albo ukończyć 75 rok życia. Druga z wymienionych przesłanek w sprawie tej nie miała znaczenia, a zatem tylko ta pierwsza mogła leżeć u podstaw wydania takiego orzeczenia. Jak już było to powyżej zaznaczone orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Treść przywoływanego wyroku Sądu Okręgowego wyczerpuje znamiona uznania, że osoba wymagająca opieki spełnia wymogi wynikające z treści art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle powyższego uznać należy, że wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji kierując się przeprowadzoną tu wykładnią przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Jednocześnie organ ten musi mieć w polu widzenia treść art. 27 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem obowiązany jest przedstawić skarżącemu możliwości związane z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne, do otrzymania którego również spełnia wymogi. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. ec