II SA/Gl 937/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi U. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. znak [...] Prezydent Miasta C. zatwierdził plan realizacyjny budowy osiedla mieszkaniowego [...] - jednostki P-l etapu II. Decyzją z dnia [...]r. znak [...] Prezydent Miasta C. - na podstawie przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985r., nr 22, poz. 99) - orzekł z urzędu o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w C. (obrębie [...]), oznaczonej jako działka 1 o powierzchni 2011m2 oraz o odszkodowaniu w wysokości 422.310,00 zł i przekazaniu go do depozytu sądowego. Wnioskiem z dnia [...] r. U. B., T. W., R. S., H. T. i M. K. zwrócili się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości położonych w C. (obrębie [...]), oznaczonych w dniu wywłaszczenia jako działki: 1 o powierzchni 2011 m2 i 2 o powierzchni 827 m2. Sprawa zwrotu działki 2 została rozpatrzona przez Starostę [...] w odrębnym postępowaniu. Decyzją z dnia [...]r. znak [...] Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości. Organ uznał, że wywłaszczony grunt został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli U. B. i T. W. podnosząc, że celem wywłaszczenia była budowa budynków mieszkalnych i szkoły a nie parku osiedlowego, którego budowę zatwierdzono decyzją z dnia [...] r. Wskazali również, że nieruchomość nie mogła być wykorzystana na inny cel niż cel wywłaszczenia, natomiast w przypadku jego zmiany organ winien był o tym fakcie powiadomić byłych właścicieli wraz z informacją o możliwości zwrotu nieruchomości - czego nie uczyniono. Podkreślili, że urządzenie parku na ich nieruchomości nie było celem wywłaszczenia nawet w ogólnym zakresie. Zwrócili również uwagę, że infrastruktura osiedlowa musi być zaplanowana i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstać jedynie przy okazji. Wskazali także, że sąsiednie wywłaszczone działki w [...]r.zostały zwrócone byłym właścicielom. Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że wyrokiem z dnia 13 marca 2014r. sygn. akt P 38/11 Trybunał Konstytucyjny przesądził, iż nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Zatem w przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła. Mając powyższe na uwadze oraz fakty, że wywłaszczenie ww. nieruchomości nastąpiło przed [...] r., natomiast wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po [...] r. (tj. po wejściu w życie nowego brzmienia art. 137 u.g.n.), zasadnicze znaczenie miała kwestia, czy była działka 1 została wykorzystania na cel wywłaszczenia - tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] - jednostki P-l etapu II w C. oraz czy inwestycja ta została zrealizowana. W tej materii Wojewoda wskazał, że z planu realizacyjnego budowy osiedla mieszkaniowego [...] wynika, że obszar działki 1 był przeznaczony pod zieleń projektowaną wysoką i niską oraz trawniki, ścieżki i plac zabaw. Jednocześnie z protokołu oględzin oraz dokumentacji fotograficznej wynika, że na działkach 3, 4 i 5 jest urządzony park osiedlowy z regularną zielenią, wybrukowanymi alejami, ławkami i placem zabaw, zatem występują na niej dokładnie te elementy, które przewidziane zostały w planie realizacyjnym. Ponadto istniejące obecnie zagospodarowanie działki 1 stanowi element osiedla, mieszkaniowego. Wojewoda wskazał również, że bez znaczenia dla odmowy zwrotu ma fakt, że realizacja celu nastąpiła na postawie dwóch decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu oraz z dnia [...] r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, bowiem przesądzające znaczenie w niniejszej sprawie miała realizacja celu wywłaszczenia - a ta niewątpliwie została potwierdzona. Na marginesie organ stwierdził, iż na wynik niniejszej sprawy nie mogły mieć wpływu orzeczenia zapadłe w innych sprawach dotyczące zwrotu sąsiednich nieruchomości, bowiem każda tego typu sprawa jest indywidualna i nie można ich rozstrzygać na zasadzie ewentualnego podobieństwa. Pismem z dnia 9 września 2016r. U. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 76 § 1 ,art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę i nieuwzględnienie dokumentu w postaci pisma naczelnika Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w decyzji wywłaszczeniowej został określony cel wywłaszczenia jako budowa osiedla mieszkaniowego a nie parku dzielnicowego, tym samym cel wywłaszczenia w jej ocenie nie został zrealizowany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] w całości podtrzymał stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 136 ust. 3 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz.1774 z późn. zm. dalej: " u.g.n.") Art. 136 ust. 3 u.g.n. przewiduje żądanie przez poprzedniego właściciela zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do art. 137 u.g.n., stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Według art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. W tym miejscu wskazać także należy, że instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest instytucją nową, występowała bowiem już w poprzednio obowiązującym ustawodawstwie. Pierwotnie, także w ustawie o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości nie wiązało się z żadnymi ograniczeniami czasowymi, przewidzianymi dla realizacji celu wywłaszczenia. Ograniczenia te wprowadził dopiero art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), który wszedł w życie w dniu 22 września 2004 r. Na skutek powyższej nowelizacji, treść art. 137 ust. 1 u.g.n. (i określone w nim terminy) budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych. Aktualnie powyższa kwestia została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku, w konkluzji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie występuje. Działka wymieniona we wniosku o zwrot nieruchomości została wywłaszczona celem uzyskania terenu pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Wbrew stanowisku skarżącej organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Organ II instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy i należycie na jego podstawie ustalił, że nieruchomość nabyto pod budowę osiedla mieszkaniowego, a jak wynika z planu realizacyjnego w tym miejscu przewidziana była realizacja projektowanej zieleni wysokiej oraz niskiej, jak również trawników, ścieżki oraz placu zabaw. Na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz protokołów z oględzin prawidłowo ustalono, że na przedmiotowej działce istnieje park osiedlowy z regularną zielenią, wybrukowanymi alejkami, ławkami i placem zabaw, który zawiera infrastrukturę związana z wybudowanym osiedlem mieszkaniowym. Dla przyjęcia realizacji celu wywłaszczenia bez znaczenia jest fakt, że teren zieleni urządzonej powstał w postaci parku dzielnicowego. Zaznaczyć należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela utrwalony już pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, parki, zieleń osiedlową i ciągi piesze (chodniki) – (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2016r. sygn. akt I OSK 2600/14, LEX nr 2118099, wyrok NSA z 20 stycznia 1999r., sygn. akt IV S.A. 2033/96, LEX nr 47337 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt III SA/Po 648/07, wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r. sygn. akt IV SA 2033/96 ). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadny pogląd organu II instancji, że na przedmiotowej działce zrealizowany został cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego "[...]". Niezależnie od tego wskazać należy również, że sporna nieruchomość wywłaszczona została przed dniem 27 maja 1990r. (co wynika ze znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r.), a budowa osiedla mieszkaniowego "[...]" - czyli realizacja celu wywłaszczenia - nastąpiła w latach 90-tych ubiegłego wieku (zatem przed 22 września 2004r.), czyli przed wystąpieniem skarżącej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie pozostaje fakt, że realizacja parku dzielnicowego nie została ukończona w całości, między innymi z powodu zwrotu części nieruchomości na których miał powstać. Nie budzi bowiem wątpliwości Sądu fakt, że na nieruchomości, której zwrotu domaga się skarżąca, a co jest przedmiotem niniejszego postępowania, powstała zieleń urządzona, alejki, ławki oraz plac zabaw, a zatem został zrealizowany cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7,art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie, dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanych decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm.) skargę jako niezasadną oddalił.