II SA/Gl 949/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Protokolant starszy referent Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skarg W. H. i A. H. reprezentowanego przez opiekuna prawnego J. H. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie dotyczącej wymeldowania z pobytu stałego oddala skargi. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta Ż. działając w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. wymeldował A. H. z pobytu stałego w lokalu na [...] w Ż.. Decyzję tę usiłowano doręczyć w dniu [...] 2004 r. A. H. przebywającemu wówczas w Zakładzie Karnym w S., gdzie odbywał on karę pozbawienia wolności. Jak wynika z adnotacji zamieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu adresat odmówił odbioru przesyłki. W dniu [...] 2004 r. odwołanie od opisanej decyzji złożyli J. i W. H. rodzice wymeldowanego zarzucając jej oparcie na błędnych ustaleniach faktycznych, bowiem ich syn nie opuścił dobrowolnie mieszkania z którego został wymeldowany, lecz został w nim aresztowany i następnie osadzony w zakładzie karnym. Podnieśli, że w czasie wydawania decyzji syn był chory [...] i odmawiał podjęcia leczenia. Postanowieniem z dnia [...]r. Wojewoda [...] działając w oparciu o art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że na podstawie art. 47 § 2 k.p.a. należało uznać, że doręczenie A. H. decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu [...]2004 r., a zatem odwołanie J. i W. H. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Postanowienie to uchylił wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 1447/04 Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Gliwicach w sprawie ze skargi J. i W. H.. W motywach wyroku WSA wskazał, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przysługuje stronie postępowania, w przypadku zaś wniesienia odwołania przez osobę nie mającą legitymacji do jego wniesienia ma miejsce niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych. W kontrolowanym postępowaniu organ odwoławczy winien zatem w pierwszym rzędzie ustalić, czy przedmiotowe odwołanie J. i W. H. wnieśli w imieniu własnym, czy też jako pełnomocnicy A. H., a dopiero w drugiej kolejności, czy uczynili to z zachowaniem terminu do jego wniesienia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd nakazał także organowi odwoławczemu uwzględnić okoliczność, że w międzyczasie J. H. nabył uprawnienia do reprezentowania ubezwłasnowolnionego całkowicie syna A. W następstwie tego wyroku Wojewoda [...] ponownie rozpatrując odwołanie J. i W. H. od decyzji Burmistrza Miasta Ż. wydał w dniu [...] r. w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. dwa postanowienia. Pierwszym z nich stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez W. H. wskazując, że w wyniku poczynionych ustaleń należało przyjąć, że nie była ona umocowana do wniesienia odwołania od decyzji skierowanej do jej syna A.. Drugim postanowieniem Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J. H.. Uzasadniając to drugie orzeczenie organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z zaświadczenia wystawionego przez Sąd Rejonowy w Ż. z dnia [...]r. J. H. został ustanowiony opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego całkowicie syna A. H., a zatem należało przyjąć, że był on legitymowany do reprezentowania ubezwłasnowolnionego syna w postępowaniu odwoławczym. Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł on jednak 5 miesięcy i [...] dni po upływie czternastodniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Tym samym skoro J. H. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to organ odwoławczy był zobowiązany stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia. W. H. i A. H. reprezentowany przez J. H. wnieśli jednym pismem skargi na oba postanowienia. W uzasadnieniu skarg powołali się na wyrok WSA w Gliwicach z 2004 r. wskazując, że Wojewoda [...] ponownie orzekł w jednym z zaskarżonych postanowień o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania mimo, że poprzednie zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie tej treści nie uzyskało aprobaty Sądu. Sprawę niedopuszczalności odwołania wniesionego przez W. H. matkę A. (rozstrzygniętą drugim zaskarżonym postanowieniem) skarżący pozostawili do oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podali, że organy obu instancji orzekały w sprawie przyjmując, że A. H. był osobą świadomą konsekwencji prawnych swojego postępowania. Tymczasem w toku tego postępowania był on osobą chorą ujawniającą zaburzenia [...]–[...]. Okoliczność ta została udokumentowana w pismach stanowiących załączniki do odwołania z dnia [...] 2004 r. Tym samym A. H. jako osoba chora [...] nie może odpowiadać za powstałe uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez rodziców będących wówczas jego opiekunami faktycznymi. Zauważyli, że odwołanie wnieśli natomiast po powzięciu wiadomości o wymeldowaniu syna. W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień. Ponownie zauważył też, że J. H. składając jako opiekun prawny spóźnione odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta Ż. nie zamieścił w nim wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. uczestniczka postępowania D. H. wniosła o oddalenie skarg. Wskazała, że z przedłożonych przez skarżących dokumentów wynika, że jej były mąż A. H. jest osobą chorą [...], lecz to nie on, a ona i jej córki są ofiarami w tej sprawie. Podniosła, że W. i J. H. nie chcieli i nie mieli zamiaru wystąpić o ubezwłasnowolnienie ich syna i dopiero w toku postępowania o podział majątku dorobkowego sędzia skierowała w tej sprawie wniosek do Prokuratury Okręgowej. Tym samym J. H. został prawnym opiekunem syna A. dopiero po ponad dwóch latach od złożenia przez nią wniosku o wymeldowanie. Dodała także, że przez cały czas trwania małżeństwa jej były mąż nie interesował się ani rodziną, ani domem, nie łożył na utrzymanie rodziny i stosował przemoc fizyczną i psychiczną. Do dnia dzisiejszego ona i córki obawiają się o zdrowie i życie. Do kolejnego pisma (z dnia [...] 2007 r.) uczestniczka D. H. dołączyła fragment pisma rodziców A. H., w którym wyjaśniali oni, że wzbraniali się ze złożeniem wniosku o ubezwłasnowolnienie syna, bowiem obawiali się, że w razie nawrotu choroby syn uzna ich za wrogów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2006 r. w oparciu o przepis art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) skargi wniesione przez W. i J. H. zostały rozdzielone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na postanowienie Wojewody [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania W. H.. od decyzji Burmistrza Miasta Ż. orzekającej o wymeldowaniu A. H. z dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżone postanowienie, jak nakazuje art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) w aspekcie jego zgodności z prawem, uznał, że nie narusza ono przepisów prawa i jest zgodne ze wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt III SA/Gl 1447/04. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne, a taki ma charakter przywołany wyrok, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. We wskazaniach, co do dalszego postępowania zamieszczonych stosownie do przepisu art. 141 § 4 zd. 2 p.p.s.a. w uzasadnieniu tego wyroku WSA nakazał jak już wspomniano w pierwszym rzędzie zbadać legitymację procesową wnoszących odwołanie, a dopiero w drugiej kolejności, czy odwołanie to zostało wniesione z zachowaniem terminu. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca W. H. nie posiadała pełnomocnictwa syna A. do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji przed którym występował on w charakterze strony postępowania. Nie została także po jego ubezwłasnowolnieniu ustanowiona przez sąd powszechny jego opiekunem prawnym. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że nie była ona legitymowana do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., czyli takim podmiotem który nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu zaskarżonego orzeczenia. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, że "w razie gdy odwołanie wniosła jednostka, która twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać jej odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3" (B. Adamiak, w: Komentarz, Warszawa 1996, s. 575). Pogląd ten podzielony został także przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 lipca 1999 r. (sygn. akt OPS 16/98, w: ONSA z 1999 r. z. 4, poz. 119), przyjął, że: "stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a." Stanowisko to nie mogło zdaniem Sądu znaleźć zastosowania w kontrolowanym postępowaniu, gdyby bowiem uznać je za trafne, wówczas praktycznie organ odwoławczy nie mógłby orzekać o niedopuszczalności odwołania wniesionego przez osobę w sposób oczywisty niebędącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż nawet ogólnie wyrażone niezadowolenie tej osoby z wydanej decyzji czyniłoby ją stroną postępowania odwoławczego (por. w tej kwestii A. Wróbel, Komentarz do art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005). Zauważyć też należy, że skarżąca W. H. jak i J. H. działający jako przedstawiciel ustawowy A. H. zgodnie wywiedli w uzasadnieniu skargi, że odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta Ż. wnieśli nie we własnym imieniu lecz w imieniu ich syna. Z powyższych względów na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.