II SA/Gl 952/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. nr 106, poz. 1126 z zm.) nakazano T. P. rozbiórkę samowolnie wybudowanej części budynku gospodarczego, zlokalizowanego w miejscowości T. [...] to jest murów poddasza – ścianki tylnej o wysokości 2,30 m i ścianki kolankowej o wysokości około 1 m oraz dachu wykonanego nad tym budynkiem. Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sygn. II SA/Ka 1064/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę T. P. na decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu. Skarga kasacyjna od tego wyroku została odrzucona postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2004 roku, a zażalenie T. P. na powyższe postanowienie oddalone postanowieniem NSA z dnia 12 października 2004 r. sygn. akt OZ 588/04. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. wystosował do T. P. w dniu [...] roku upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia oraz zagrożenie wszczęciem postępowania egzekucyjnego na wypadek nie wykonania obowiązku w terminie. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego będący równocześnie organem egzekucyjnym I instancji wystawił tytuł wykonawczy w dniu [...] r. z tym, że klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji, także z dnia [...] r. została sporządzona na oddzielnej kartce i zaopatrzona w odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (pieczęć okrągła z godłem państwowym). Równocześnie organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] r. o nałożeniu na zobowiązanego T. P. grzywny w celu przymuszenia w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 119 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 r. (t.j. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z zm.), a w uzasadnieniu stwierdzono, że wymierzona grzywna odpowiada art. 121 § 4 kpa. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., który uznał, że odpowiada ono prawu i zostało wydane w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego czynności nakazane na podstawie art. 48 Prawa budowlanego wykonuje inwestor, właściciel lub zarządca obiektu. Zobowiązany jest równocześnie właścicielem i inwestorem, obowiązek więc został nałożony prawidłowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że obowiązek w tytule wykonawczym został określony odmiennie niż w decyzji ostatecznej nakazującej rozbiórkę, a nadto grzywna została naliczona w niewłaściwy sposób. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co Sąd badając legalność zaskarżonego aktu i orzekając w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił z urzędu. Instytucję grzywny w celu przymuszenia regulują przepisy rozdziału 2 działu III ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 969 z zm.) dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Postanowienie o ukaraniu grzywną w celu przymuszenia by być uznane za zgodne z prawem musi być wydane w prawidłowo wszczętym i prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 i art. 32). Tytuł wykonawczy musi spełniać wymogi z art. 27 § 1 i § 2 ustawy i być sporządzony według wzoru (art. 26 § 1). Obowiązek zbadania czy tytuł spełnia powyższe wymagania obciąża organ egzekucyjny (art. 29 § 2), a stwierdzenie ich nie spełnienia przesądza o niedopuszczalności egzekucji. Także w wypadku jak w niniejszej sprawie, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, wystawiony przez niego tytuł musi spełniać warunki z art. 27 § 1 i § 2 ustawy. Należy bowiem podkreślić, że brak chociażby jednego z elementów wskazanych w art. 27 (a także 27 a-c) powoduje niedopuszczalność egzekucji. W rozpoznawanej sprawie tytuł wykonawczy nie odpowiada wymogom art. 27. Nie został on wystawiony według określonego wzoru. Wzór ten został zawarty w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 137, poz. 1541). Został on sporządzony w postaci dwóch odrębnych dokumentów, co prawda z tej samej daty i oznaczonej tym samym numerem, ale w konsekwencji jedynie dokument określony jako "klauzula" o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji została zaopatrzona w odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (pieczęć okrągła z wizerunkiem godła państwowego). Pieczęci takiej nie posiada natomiast dokument "Tytuł wykonawczy". Z treści art. 27 § 1 ustawy wynika natomiast, że tytuł wykonawczy obejmuje klauzulę oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela (art. 27 ust. 10 i 7). Wśród elementów tytułu wykonawczego mieści się także pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia zarzutów do organu egzekucyjnego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 27 § 1 pkt 9). Takie pouczenie powinno zawierać dwa elementy: termin, w którym można zgłosić zarzuty oraz wskazywać podstawę zarzutów to jest przytaczać treść art. 33 (tak też przewiduje wzór). Jest to bardzo ważne, gdyż podstawą zarzutów nie może być jakakolwiek przyczyna, ale tylko określona w art. 33. Owo prawidłowe pouczenie ma istotne znaczenie dla stron wobec możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów. Brak tego pouczenia pozbawia stronę możliwości skorzystania z jednego ze środków prawnych przysługujących jej w postępowaniu egzekucyjnym. W sprawie pouczenie o możliwości złożenia zarzutów i terminie bez przytoczenia treści art. 33 umieszczono na klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji, w ocenie Sądu – oznacza to brak w tytule wykonawczym elementu z art. 27 § 1 pkt 9 przesądzający o niedopuszczalności egzekucji. Wątpliwości Sądu budzi także wymierzona zaskarżonym postanowieniem grzywna. Organy podały, że grzywna została wymierzona na podstawie art. 121 § 2 i § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym przy czym nie wyjaśniły dlaczego w sprawie nie znalazł zastosowania art. 121 § 5. W przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części orzeczonej na podstawie art. 48 Prawa budowlanego grzywna wymierzona jest w oparciu o art. 121 § 5 ustawy. Natomiast jeżeli w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jako obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, nakazano rozbiórkę części obiektu, to obowiązku tego nie można rozumieć jako "przymusowej rozbiórki", o jakiej mowa w art. 121 § 5 ustawy egzekucyjnej. W tym ostatnim wypadku podstawą wymierzenia grzywny jest art. 121 § 2 i § 4 ustawy. Niesłuszny jest natomiast zarzut skarżącego określenia obowiązku w tytule niezgodnie z treścią wynikającą z ostatecznej decyzji. Mając na uwadze powyższe argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c w związku z art. 135 oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzekł, jak w sentencji. Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie, wynikają wprost z powyższego uzasadnienia.