II SA/Gl 962/05

WyrokWSA w Gliwicach2006-09-14

Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Barbara Brandys-Kmiecik, Włodzimierz Kubik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka będąca następcą prawnym podmiotu, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi, może być uznana za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, w celu zwolnienia się z obowiązku zgłoszenia zanieczyszczenia?
Ratio decidendi
Spółka będąca następcą prawnym podmiotu, który spowodował zanieczyszczenie powierzchni ziemi, nie może być uznana za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska. Sukcesja uniwersalna, obejmująca prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, oznacza, że następca prawny nie jest "innym podmiotem" w stosunku do swojego poprzednika. Celem przepisu jest zapobieganie sytuacji, w której zmiana organizacyjna osoby prawnej prowadziłaby do wyłączenia odpowiedzialności za zanieczyszczenie.
Stan faktyczny
Pełnomocnik spółki "A" SA dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce, na której wcześniej działalność prowadziła spółka "B" SA, której "A" SA jest następcą prawnym. Starosta odrzucił zgłoszenie, uznając, że "A" SA nie jest "innym podmiotem" w rozumieniu ustawy. Spółka odwołała się, argumentując, że sukcesja prawna nie obejmuje praw i obowiązków administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Starosty. Spółka wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Asesor Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2006 przy udziale sprawy ze skargi "A" SA na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Zgłoszenie zanieczyszczenia nieruchomości Oddalono skargę Pismem z dnia [...] 2004 r. pełnomocnik "A" S.A. w P. dokonał zgłoszenia Staroście L. zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce nr A położonej przy ul. [...] w S.. Zgłoszenie zostało dokonane w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm. – zwanej dalej ustawą wprowadzającą ). Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 1,2 i 4 ustawy wprowadzającej oraz art. 104 kpa, Starosta L. odrzucił dokonane przez Spółkę zgłoszenie. W uzasadnieniu stwierdził, że dokonujący zgłoszenia "A" S.A. jest następcą prawnym "B" S.A. Przejęta w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego ta ostatnio wymieniona spółka prowadziła od [...] r. na terenie opisanej wyżej nieruchomości działalność gospodarczą. Organ I instancji uznał, że uchwały walnych zgromadzeń akcjonariuszy z dnia [...] r. w sprawie połączenia "C" S.A. z "B" S.A. spowodowały przeniesienie całego majątku "B" S.A. na rzecz "C" S.A., która następnie przyjęła nazwę "A" S.A. Z przedłożonej przez Spółkę, a wykonanej w [...] 2002 r. ( badania prowadzone były we [...] tego roku ) dokumentacji określającej warunki hydrogeologiczne wraz z oceną stanu zanieczyszczenia gruntów i wód wynika ponadto, iż nie wykazały one przekroczenia wskaźników zanieczyszczeń gruntu na terenie stacji paliw, poza gruntem zlokalizowanym w okolicy wlewu paliwa do zbiornika. Natomiast przekroczenie w glebie wartości dopuszczalnych stężeń substancji ropopochodnych oraz związków aromatycznych wykazały dopiero badania przeprowadzone w 2004 r. Powyższe dowodzi, że zgłoszone przez "A" S.A. zanieczyszczenia gleby zostały spowodowane w związku z eksploatacją stacji paliw od 2002 r. Tym samym, w opinii organu, nie zostały spełnione warunki zgłoszenia o jakich jest mowa w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, ponieważ nie można było przyjąć, że zanieczyszczenia ziemi na opisanych wyżej działkach spowodował inny podmiot. W odwołaniu od tej decyzji "A" S.A., podniosła zarzut jej wydania z naruszeniem art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej oraz art. 7 i 77 kpa, wnosząc o jej uchylenie oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uznając za bezsporny fakt, iż "A" S.A. jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym "B" S.A. podniosła, iż przy rozpoznawaniu sprawy następstwa prawnego w rozumieniu prawa cywilnego pominięta została przez organ pierwszej instancji kwestia sprowadzająca się do pytania, czy następstwo to dotyczy także praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego, a jeżeli tak, to czy art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej nie stanowi wyjątku w tym zakresie. Zdaniem odwołującej się Spółki przywołany przepis jest, bowiem lex specialis w stosunku do innych przepisów dotyczących następstwa prawnego w zakresie publicznoprawnego następstwa administracyjnego i wyłącza dopuszczalność sukcesji obowiązku rekultywacji zanieczyszczeń powstałych przed wejściem w życie tej ustawy. W ocenie "A" S.A. dopuszczalność przejścia praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepisu ustawy. Odwołująca się wyjaśniła, że w dacie wykreślenia "B" S.A. z rejestru, tj. z dniem [...] r. obowiązywał przepis art. 463 § 3 ( prawdopodobnie chodziło o art. 465 § 3 ) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (Dz. U. Nr 57, poz. 502 ze zm., dalej w skrócie k.h.), nie obejmujący swoim zakresem sukcesji publicznoprawnej. Dopiero w art. 494 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych ( Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm. – dalej w skrócie k.s.h.) wprowadzona została zasada sukcesji administracyjnej jako elementu sukcesji uniwersalnej, która jednakże nie jest nieograniczona ( przepis szczególny lub akt administracyjny wyłączają jej dopuszczalność). Ponadto odwołująca się Spółka – wskazując na regulację zawartą w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska ( Dz. U. nr 3, poz. 6 ze zm.) oraz art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.) – podniosła, iż odpowiada za szkody w środowisku wyrządzone przez "B" S.A. na podstawie przepisów prawa cywilnego, a nie przepisów o odpowiedzialności publicznoprawnej za rekultywację powierzchni ziemi. Odnosząc się do wskazanych przez Starostę L. wyników badań zanieczyszczenia gleby na terenie stacji paliw w S. odwołująca się spółka wskazała, że przedłożone wyniki badań przeprowadzonych we [...] 2002 r. nie dowodzą mniejszego zanieczyszczenia gleby, bowiem próbki gruntu mogły być pobierane do badań w różnych punktach. Ponadto nie można nie zauważyć, że "B" prowadził stację przez kilkadziesiąt lat przy zastosowaniu przestarzałych technologii, a "A" S.A. prowadzi ją zaledwie od [...] lat przy użyciu rozwiązań bezpiecznych dla środowiska. "A" S.A. podniosła także, że przyjęcie zasady administra- cyjnoprawnego następstwa oznaczałoby, iż podmiot ten odpowiadałby za rekultywację nieruchomości, które nigdy nie zostały mu przekazane i o których istnieniu oraz ekologicznym i technicznym stanie nie miał żadnych wiadomości. W dalszej zaś konsekwencji odpowiedzialność ta objęłaby "historyczne" szkody ekologiczne, wyrządzone w sektorze obrotu paliwami na terenie całego kraju. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 12 ust. 1 i 4 ustawy wprowadzającej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie SKO wskazało, że "A" S.A. powstał przez połączenie dokonane przez przeniesienie całego majątku "B" S.A. na "D" i "C" S.A. z siedzibą w P., przy czym zmiana na obecną nazwę spółki dokonana została w [...] r. Połączenie wymienionych spółek nastąpiło na podstawie art. 463 pkt 1 k.h., zatem zagadnieniem mającym podstawowe znaczenie w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy dokonana w tym trybie sukcesja generalna o jakiej była mowa w art. 465 § 3 k.h. dotyczy także praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. W tej kwestii powołując się na szereg wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem odwołującej się Spółki i przyjęło, że następstwo prawne pod tytułem ogólnym wywołuje także skutki w sferze praw o charakterze publicznoprawnym. Wobec tego należało podzielić stanowisko Starosty L. odrzucające zgłoszenie dokonane w trybie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej przez "A" S.A., gdyż nie można było przyjąć aby zanieczyszczenie, wskazane w przedmiotowym zgłoszeniu, zostało dokonane przez inny podmiot. Zdaniem SKO przywołany art. 12 ust. 1 nie stanowi w szczególności lex specialis w stosunku do przepisów dotyczących następstwa prawnego, bowiem gdyby ustawodawca miał taki zamiar to dokonałby wyjaśnienia użytego określenia "inny podmiot" jak tego dokonał np. definiując określenie "władający powierzchnią ziemi". Kolegium podzieliło wreszcie stanowisko Starosty, że wyniki przeprowadzonych badań potwierdzają fakty zanieczyszczenia gleby dopiero po [...] 2002 r., a zatem już tylko ta okoliczność mogła stanowić podstawę odrzucenia przez Starostę zgłoszenia dokonanego przez "A" S.A. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" S.A. wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, podnosząc zarzut naruszenia art. 465 § 3 k.h. oraz art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, a ponadto niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadniając zgłoszone żądanie skarżąca Spółka nawiązała do swoich wcześniejszych wywodów zawartych w odwołaniu, a dotyczących nieprawidłowej interpretacji art. 465 § 3 k.h. obowiązującego w dacie wykreślenia "B" S.A. z rejestru handlowego. Jej zdaniem wynikająca z tego przepisu sukcesja uniwersalna, bowiem nie dotyczyła praw i obowiązków o charakterze administracyjno-prawnym. W sprawie nie mogły też znaleźć zastosowania przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroki NSA, ponieważ dotyczyły one innych, odmiennych stanów faktycznych. Co się tyczy braku automatycznego przejmowania w procesie łączenia spółek praw i obowiązków administracyjnoprawnych Spółka powołała się na decyzje administracyjne wydane w [...] r., a to Prezydenta Miasta D. orzekającej o odmowie zmiany nazwy firmy w udzielonym "B" S.A. zezwoleniu na handel alkoholem i Prezydenta Miasta J. o wygaśnięciu zezwolenia na handel alkoholem udzielonego tej Spółce z chwilą jej przejęcia przez "E" S.A. Wreszcie odwołująca się zauważyła, że sukcesja administracyjno-prawna w procesie łączenia spółek wprowadzona została dopiero w art. 494 § 2 k.s.h., jako wyraz obawy ustawodawcy, iż jej brak może zniechęcić spółki do tej formy konsolidacji gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Kolegium wskazało na ich bezzasadność. Zwróciło także uwagę, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, gdyż skarżąca Spółka nie potwierdziła faktu zanieczyszczenia gleby przedmiotowej stacji przed dniem wejścia w życie przywołanej ustawy. Dodatkowo SKO podniosło, że ustawa wprowadzająca weszła w życie z dniem 1 października 2001 r. w czasie, gdy obowiązywał już k.s.h., który wszedł w życie 1 stycznia 2001 r., a zatem w dniu dokonywania zgłoszenia jak i dniu podejmowania zaskarżonych decyzji sukcesja uniwersalna obejmowała również prawa i obowiązki o charakterze administracyjnoprawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym względem podlegały one kontroli w postępowaniu sądowym, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W myśl art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy ( tj. 1 października 2001 r.), na której przed tą datą nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. W takim przypadku przepisy art. 102 ust. 1 – 3 Prawa ochrony środowiska nie znajdowały zastosowania. Do zgłoszenia należało załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot ( art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej ). Zgodnie z art. 12 ust. 3 powołanej ustawy właściwy starosta uwzględniał zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska. Jednakże działając na podst. art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej mógł on odrzucić zgłoszenie w drodze decyzji w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie zostały spełnione warunki ustawy. Ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powodowała, iż nie wywierało ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1 tego przepisu. Uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze zwalniało zaś zgłaszającego z obowiązku przeprowadzenia rekultywacji, wynikającego z art. 102 Prawa ochrony środowiska. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma zatem odpowiedź na pytanie, czy skarżąca Spółka dokonująca zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi jest innym podmiotem w stosunku do tego, który spowodował to zanieczyszczenie. Zaś w szczególności ustalenia wymaga czy "A" S.A. będąca następcą prawnym "B" S.A., przejmując prawa i obowiązki tego podmiotu w sferze cywilnoprawnej przejęła również jego obowiązki w sferze prawa administracyjnego. Jak wynika z § [...] aktu notarialnego z dnia [...]r., uchwałą Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy "D" i "C" Spółka Akcyjna, Spółka ta, na podstawie art. 463 pkt 1 k.h. połączyła się z "B" S.A. z siedzibą w W. przez przeniesienie całego majątku "B" S.A. na "C" S.A. Ponadto podjęto uchwałę o zmianie firmy ( nazwy ) spółki na "E" S.A., która następnie w [...] r. zmieniona została na "A" S.A. z siedzibą w P.. W dniu [...] r. nastąpiło wykreślenie z rejestru handlowego "B" S.A . z siedzibą w W.. Skutki prawne tego połączenia należy ocenić zatem na gruncie obowiązujących wówczas przepisów, a nie jak podniosło w odpowiedzi na skargę SKO w C. na gruncie przepisów k.s.h. Stosownie do art. 463 pkt 1 k.h., obowiązującego w dacie połączenia spółek i dokonania określonych wpisów w rejestrze, połączenie spółek mogło być dokonane przez przeniesienie całego majątku jednej spółki ( spółki przejętej ) na inną spółkę ( spółkę przejmującą ) w zamian za akcje, które spółka przejmująca wydała akcjonariuszom spółki przejętej. Z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej spółka przejmująca wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej ( art. 465 § 3 k.h.). W momencie wykreślenia z rejestru spółki przejętej ustał zaś całkowicie jej byt prawny i połączenie spółek zostało zakończone. Z tą chwilą majątek czynny i bierny spółki przejętej przeszedł ex lege – w drodze sukcesji uniwersalnej – na spółkę przejmującą. Przez sukcesję uniwersalną ( zwaną też generalną ) należy rozumieć tego rodzaju następstwo prawne, w którym następca wstępuje w ogół praw stanowiących cały lub co najmniej prawnie wyodrębniony majątek swego poprzednika. Wskazać w tym miejscu należy, że pogląd taki, wbrew temu co twierdzi strona skarżąca, prezentowany był również na gruncie Kodeksu handlowego w odniesieniu do kwestii związanych z łączeniem się spółek akcyjnych ( por. A. Szajkowski [ w: ] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja : Kodeks handlowy. Komentarz. Warszawa 1997, art. 285, s. 1414 oraz art. 465, s. 1163 ). Z literalnego brzmienia przywołanego art. 465 § 3 k.h. w przypadku łączenia się spółek ustawodawca nie wprowadził żadnych wyłączeń w zakresie praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Oznacza to więc, iż przepis ten statuował zasadę następstwa prawnego pod tytułem ogólnym. Zatem sukcesja generalna spółki przejmującej obejmowała swoim zakresem ogół praw i obowiązków, w tym także o charakterze publicznoprawnym ( por. H. Litwińczuk: Przekształcenia i fuzje podmiotów gospodarczych. Zagadnienia podatkowe. Warszawa 1994; B. Draniewicz: glosa do wyroku NSA z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. I SA/Łd 955/01, Prawo Spółek 2004, nr 9, s. 54; A. Skoczylas: Sukcesja praw i obowiązków administracyjno-prawnych przy łączeniu instytucji finansowych w formie spółki akcyjnej na przykładzie banków – zagadnienia wybrane, Prawo Spółek 2002, nr 4, s.17 ). Pogląd ten wspiera również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. m.in. przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroki NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r., sygn. II SA 7091/98, Monitor Podatkowy 1999, nr 11, s. 40 oraz z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. I SA/Łd 955/01, ONSA 2004, nr 1, poz. 29). Dodatkowo gwoli uzupełnienia należy wskazać, że analogiczne stanowisko zostało wypracowane także na gruncie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych ( Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.), zgodnie z którym spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki tego podmiotu. Skutków prawnych tej sukcesji nie ogranicza fakt, iż z punktu widzenia przepisów prawa handlowego formalnie powstała i została zarejestrowana nowa spółka ( por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 1996 r., sygn. SA/Ka 1346/95, Monitor Podatkowy 1997, nr 3, poz. 87 oraz wyrok SN z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn.I CKN 324/00, OSNC z 2001, nr 6, poz. 96 ). Dokonując analizy charakteru prawnego sukcesji uniwersalnej, a w szczególności jej zakresu, należy wreszcie mieć na uwadze istotę instytucji przekształcenia spółek kapitałowych, która sprowadza się niejako do uproszczenia tego procesu, albowiem ustawodawca umożliwił rozwiązanie jednej spółki bez konieczności prowadzenia jej likwidacji. Jedynym warunkiem tego przekształcenia jest wstąpienie spółki kapitałowej w innej formie organizacyjnej, w sytuację prawną spółki poprzedniczki. W ten sposób dochodzi do sukcesji generalnej ( por. A. Zawadowski : Przekształcenia spółki kapitałowej – uwagi teoretyczne, Przegląd Prawa Handlowego 1995, nr 10, s.8 – t. 8). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż zasada sukcesji uniwersalnej należy do istoty łączenia się spółek, zaś sukcesja administracyjna jest jej elementem. Kierując się bowiem etymologią pojęcia "sukcesja uniwersalna" brak jest podstaw do tego, aby zawęzić zakres owego następstwa tylko do sfery prawa cywilnego, gdyż w takim przypadku zwrot ten winien brzmieć sukcesja "cywilnoprawna", czy też "prywatnoprawna" ( por. A. Szumański [ w: ] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja: Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2004, s. 242 ). Wskazać wprawdzie należy, iż doktryna prawa administracyjnego przyjmuje zasadę braku sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego, aczkolwiek ustawodawstwo szczegółowe, kierując się bezpieczeństwem obrotu prawnego, dopuszcza od tej zasady pewne wyjątki. Taki wyjątek od generalnej zasady zakazu sukcesji administracyjnoprawnej stanowił art. 465 § 3 k.h. i odpowiadający mu obecnie art. 494 § 1k.s.h. Zgodnie z tym ostatnio wymienionym przepisem spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Przepis ten odpowiada zatem swoim brzmieniem art. 465 § 3 k.h., wobec czego nie można skutecznie wywodzić, iż sukcesję administracyjną, w przypadku łączenia się spółek wprowadził dopiero Kodeks spółek handlowych. Ponadto należy zauważyć, że w doktrynie powszechnie przyjęto, iż przywołany art. 494 § 1 k.s.h. statuuje zasadę sukcesji generalnej także w odniesieniu do uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, zaś § 2 tego przepisu ze względu na zawarty w nim zwrot " w szczególności" stanowi jedynie przykładowe wyliczenie zakresu przedmiotowego sukcesji administracyjnej. Skoro zaś sukcesja uniwersalna obejmuje wszystkie prawa i obowiązki, czyli zarówno te znane, jak i nieznane spółce, przez to nie istnieje wymóg ich określenia. Ponadto, jeżeli ustawa w jakiś sposób odnosi się do kwestii łączenia się spółek, nie formułując jednocześnie wyraźnego ograniczenia sukcesji, to tym bardziej należy uznać, że taka sukcesja nastąpi na pewno bez ograniczeń ( por. E. Skorczyńska, Prawo Spółek 2005, nr 11, s. 15 – t. 5 ). W świetle przedmiotowych rozważań należy podnieść, iż niewątpliwie następstwo prawne, poprzez przeniesienie praw i obowiązków na sukcesora, stanowi zmianę podmiotową. Jednakże zmiana ta nie pozwala jeszcze na przyjęcie, iż skarżąca Spółka jest, w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, "innym podmiotem" niż ten, który spowodował zanieczyszczenie. Właściwa wykładnia tego przepisu, zatem wymaga odwołania do celu, jaki powinien on realizować. Zgodnie z art. 174 ust. 2 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Gospodarczą, polityka Wspólnoty w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego ma na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony, z uwzględnieniem zróżnicowania sytuacji w poszczególnych regionach Wspólnoty. Polityka ta opiera się na zasadzie rozważnego działania, zapobiegania szkodom oraz na założeniu naprawienia tych szkód w pierwszej kolejności "u źródła", a także na regule "zanieczyszczający płaci". Wobec tego, biorąc pod uwagę, iż celem regulacji zawartej w ustawie – Prawo ochrony środowiska było dostosowanie do unormowań prawa wspólnotowego ( w związku z przyszłą akcesją do Unii Europejskiej), jedynie brak związku prawnego, organizacyjnego i funkcjonalnego "zanieczyszczającego" z dokonanym zanieczyszczeniem ( u źródła ) pozwalałaby na traktowanie zgłaszającego jako "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Tak więc niedopuszczalne jest zgłoszenie zanieczyszczenia w celu zwolnienia się z obowiązku rekultywacji powierzchni ziemi, w sytuacji, w której to owego zgłoszenia dokonuje podmiot będący następcą prawnym podmiotu wskazanego jako sprawca przedmiotowego zanieczyszczenia. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby bowiem do wyłączenia odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby, w przypadku każdorazowej zmiany organizacyjnej osoby prawnej, w następstwie której traci ona osobowość prawną ( przejęcie, połączenie ) a nie ulega likwidacji. Tego rodzaju wyłączenie jest natomiast nie do pogodzenia z założeniem ustawodawcy wyrażonym w przywołanych wyżej ustawach, którym niewątpliwie było wprowadzenie daleko idącej i zinstytucjonalizowanej ochrony środowiska. Sąd w składzie rozpoznającym skargę w niniejszej sprawie podzielił to stanowisko, zatem uznał, iż dokonane przez "A" S.A. zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi było prawnie nieskuteczne i przede wszystkim na tej podstawie podlegało ono odrzuceniu w oparciu o treść art. 12 ust. 3 ustawy wprowadzającej. Kwestią drugorzędną, zdaniem Sądu, pozostaje natomiast ocena przedłożonej przez Spółkę dokumentacji, o jakiej jest mowa w art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej, a w szczególności czy dokumentacja ta potwierdzała fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby dokonanej przez "B" S.A. Wykluczenie bowiem możliwości uznania poprzednika prawnego skarżącej Spółki za "inny podmiot" w rozumieniu przywołanego przepisu, czyniło bezprzedmiotowym rozważanie, czy i ewentualnie, w jakim trybie należało dowieść, iż sprawcą zanieczyszczenia powierzchni ziemi była "B" S.A., czy też "A" S.A. W związku z powyższym skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło