II SA/Gl 969/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. C. S. zwróciła się do Urzędu Miasta w Z. z wnioskiem o wymeldowanie jej byłego męża, J. S., z lokalu przy ul. [...] w Z. W uzasadnieniu podała, iż mąż nie przebywa w przedmiotowym lokalu od [...]r. albowiem osadzony został w zakładzie karnym. Wskazała nadto, że wyrokiem Sądu Okręgowego w G. J. S. został pozbawiony praw rodzicielskich i orzeczono wobec niego nakaz eksmisji. Do wniosku dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzekający rozwód z winy J. S., pozbawiający go władzy rodzicielskiej nad dziećmi oraz nakazujący mu opuszczenie lokalu mieszkalnego, opróżnienie go z rzeczy i wydanie lokalu C. S. W trakcie wszczętego przez organ I instancji postępowania administracyjnego ustalono, że J. S. skazany został wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...]r., sygn. akt [...] za przestępstwa seksualne wobec małoletniej córki oraz znęcanie się nad żoną i córką Natomiast J. S. w składanych do organu pismach podniósł, iż wydane w jego sprawie wyroki były niesprawiedliwe, padł ofiarą konfabulacji i wymyślonego przez żonę i jej rodzinę scenariusza, a także fałszywych obdukcji lekarskich, natomiast mieszkanie stanowiło lokal zakładowy, a tym samym winien mieć do niego prawo. Wymeldowanie go z lokalu narusza zatem jego konstytucyjne prawa. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną po pisemnych interwencjach C. S. zwracającej uwagę na zagrożenie dla niej i dzieci płynące z ewentualnego powrotu J. S. do przedmiotowego lokalu, a następnie informującej Prezydenta Miasta Z., że o przewlekłości postępowania powiadomi Prokuraturę, Prezydent Miasta C. orzekł o wymeldowaniu J. S. z pobytu stałego w lokalu położonym w Z. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał stanowiący podstawę prawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.), akcentując, że opuszczenie lokalu uzasadniające wymeldowanie winno być dobrowolne podczas gdy J. S. opuścił mieszkanie pod przymusem w chwili zatrzymania przez Policję. Jednakowoż dokonując wymeldowania organ wziął pod uwagę pkt 5 wyroku Sądu Okręgowego orzekającego rozwód, w którym Sąd nakazał J. S. opuszczenie i opróżnienie lokalu. Wziął także pod uwagę dobro małoletnich dzieci oraz byłej żony albowiem J. S. skazany został za przestępstwa o charakterze seksualnym na szkodę małoletniej córki, a także znęcanie się nad żoną. Organ I instancji wskazał też, iż Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich udzieliło J. S. pismem z dnia [...]r. informacji, iż po opuszczeniu Aresztu Śledczego powinien złożyć wniosek o przydział lokalu z zasobów gminy. Od otrzymanej decyzji J. S. wniósł odwołanie, kwestionując decyzję wydaną przez organ I instancji. Po raz kolejny podkreślił, iż mieszkanie otrzymał z zakładu pracy jeszcze przed ślubem. Obecnie natomiast stał się ofiarą wymyślonego przez rodzinę scenariusza, którego skutkiem był cyt. "skandalicznie niesprawiedliwy" wyrok orzekający zaocznie eksmisję. J. S. zapowiedział także, że po opuszczeniu zakładu karnego powróci do zajmowanego uprzednio mieszkania i do dzieci albowiem wedle niego żona nie zdoła ich wychować. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji przytoczył obowiązujące przepisy jak również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz opisał przebieg przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego. Organ podzielił zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej tezy. Podkreślił nadto, iż zamiar powrotu J. S. po opuszczeniu zakładu karnego i ponowne faktyczne zamieszkanie w lokalu położonego przy ul. [...] w Z., w świetle ustalonych okoliczności sprawy jest niemożliwy do zrealizowania. Strony postępowania są bowiem po rozwodzie, a J. S. został pozbawiony władzy rodzicielskiej, jak również ma nakaz opuszczenia lokalu (Sąd nie orzekł o prawie do lokalu socjalnego). Organ zaznaczył też, że osadzenie w zakładzie karnym czy też aresztowanie nie oznacza, że wobec tej osoby nie może być prowadzone postępowanie meldunkowe zakończone decyzją o wymeldowaniu, w przypadku spełnienia przesłanek wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Natomiast pobyt osoby w zakładzie karnym następuje na skutek oceny jej zachowania poczynionej przez sąd, nie zaś z winy innych osób. Pismem z dnia [...]r. J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji podkreślając, że nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie lecz pod przymusem będąc ofiarą wymyślonego scenariusza. Wskazał także, że będzie domagać się w drodze kolejnych spraw cywilnych podziału i zamiany mieszkania, jak również wskazał czynności podjęte w sprawie jego zdaniem fałszywych oskarżeń ze strony byłej żony. Po raz kolejny podniósł też, że mieszkanie dostał z zakładu pracy i była żona nie ma do niego prawa, a tym samym wyrok eksmisyjny naruszał art. 47 i 75 Konstytucji RP. Zresztą w myśl kodeksu rodzinnego i opiekuńczego po rozwodzie małżonkowie mogą mieszkać razem, zdaniem J. S. nie dopuścił się on bowiem żadnego nagannego zachowania, które uniemożliwiałoby wspólne zamieszkanie W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 3 czerwca 2009 r. C. S. przedłożyła do akt sprawy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...]r. sygn. akt [...] oddalające wniesioną przez pełnomocnika J. S. kasację od wyroku skazującego stronę za przestępstwa z art. 200 § 1 i 2 oraz 201 i 207 kodeksu karnego jako oczywiście bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy J. S. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu do czasu zatrzymania przez Policję w dniu [...]r. W wyniku następnie orzeczonej prawomocnym wyrokiem kary pozbawienia wolności za przestępstwa seksualne wobec małoletniej córki oraz znęcanie się nad małoletnią córką i byłą żoną przebywa obecnie w zakładzie karnym, a wniesiona przezeń kasacja została przez Sąd Najwyższy w dniu [...]r. oddalona jako oczywiście bezzasadna. W trakcie odbywania przez stronę kary pozbawienia wolności Sąd Okręgowy w G. prawomocnym wyrokiem z dnia [...]r. sygn. akt [...] rozwiązał z winy J. S. małżeństwo C. i J. S., pozbawił J. S. władzy rodzicielskiej, a w punkcie 5 nakazał J. S. opuszczenie zajmowanego uprzednio mieszkania, opróżnienie lokalu ze swoich rzeczy i wydanie lokalu w posiadanie C. S. Od daty zatrzymania tj. od [...] lat J. S. nie przebywa zatem w lokalu, w którym był zameldowany i pomimo tego, jak również prawomocnie orzeczonego nakazu eksmisji, nie dokonał z lokalu wymeldowania. W konsekwencji jak wynika z akt sprawy organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną uznał, iż skarżący J. S. opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy w całej rozciągłości podzielić. Jak to już bowiem wskazano w myśl art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności zameldowanie w lokalu odzwierciedlać ma rzeczywisty pobyt osoby w lokalu. W żadnej mierze nie może zatem prowadzić do sprzecznego z brzmieniem przepisu utrzymywania fikcji pobytu w lokalu osoby, która w rzeczywistości, na mocy prawomocnego wyroku orzekającego karę pozbawienia wolności, w mieszkaniu owym nie przebywa. Zauważyć też należy, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. rozwiązującym małżeństwo wobec J. S. orzeczono nakaz opuszczenia mieszkania. W konsekwencji ewentualna odmowa wymeldowania, utrzymująca w okresie odbywania kary fikcję pobytu J. S. w przedmiotowym lokalu sprzeczna byłaby z nałożonym przez Sąd Okręgowy w G. nakazem. Wbrew twierdzeniom skarżącego, a także zawartej w jednym z passusów uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej sugestii organu, bezprzedmiotową jest natomiast dla omawianej sytuacji ocena czy opuszczeniu przez J. S. mieszkania towarzyszyła dobrowolność. Konieczność wystąpienia dobrowolności opuszczenia lokalu pojmowanej jako wyraz woli osoby, która lokal opuściła, badana winna być i oceniana w sytuacji gdy istnieje wątpliwość czy dana osoba opuściła lokal samodzielnie czy też na skutek bezprawnych działań innych podmiotów. Bezprawność owa, o ile przymuszony do opuszczenia mieszkania podjął określone kroki prawne, wyłącza bowiem możliwość wymeldowania osoby z lokalu. Ocena czy dobrowolność owa wystąpiła pozbawiona jest natomiast racji bytu jeśli dana osoba, nie wskutek bezprawnego postępowania innych podmiotów lecz wskutek własnych bezprawnych działań została zatrzymana przez organy ścigania i opuszczenie przez nią lokalu jest skutkiem wywołanego przez działania osoby tej aresztowania. W konsekwencji niewątpliwym jest, iż zaskarżona decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu J. S. jest merytorycznie poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem albowiem spełnione były w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego zameldowania w lokalu osoby, która lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a jej powrót do dawnego mieszkania łamałby orzeczony prawomocnym wyrokiem sądowym nakaz opuszczenia lokalu. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.