II SA/Gl 98/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi T. U. (U.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu. W piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Starosty P. Prokurator Rejonowy w T. powołując się na treść art. 182 kpa oraz art. 121 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym) wniósł o wszczęcie postępowania w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez T. U. syna Z. i O., ur. [...] r. w P. Uzasadniając ten wniosek Prokurator stwierdził, że w toku postępowania karnego prowadzonego przeciwko w/w w sprawie sygn. [...] został on poddany badaniom przez biegłych lekarzy psychiatrów, którzy w wydanej opinii psychiatrycznej rozpoznali u niego cechy organicznych zaburzeń nastroju, zachowania kontroli emocji. Stwierdzili nadto, że w chwili popełnienia zarzucanego mu w postępowaniu karnym czynu miał znacznie ograniczoną zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Wynikający z tej opinii stan zdrowia T. U. wskazuje zatem zdaniem Prokuratora na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami. Po wszczęciu w tej sprawie postępowania administracyjnego T. U. przedłożył dwa zaświadczenia lekarskie dla stwierdzenia, że nie istnieją przeciwwskazania do kierowania przez niego pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, § 2 ust. 2, 5, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie badań lekarskich kierowców) oraz art. 104 kpa, jak w niej stwierdzono "z powodu otrzymania" w/w wniosku Prokuratora, Starosta P. orzekł o skierowaniu T. U. na badanie lekarskie jako posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. Uzasadniając to orzeczenie opisał przebieg postępowania. Stwierdził, że przedłożone przez T. U. zaświadczenia lekarskie nie są orzeczeniami lekarskimi i "nie wyjaśniają okoliczności faktycznych". Zdaniem organu stan zdrowia opisany w opinii psychiatrycznej, powołanej we wniosku Prokuratora, wskazuje na zaistnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez T. U. pojazdami. W odwołaniu od tej decyzji T. U. zarzucił, że lekarstwa, które w nadmiernej ilości wprowadził na polski obszar celny i z którego to powodu został skazany za przestępstwo celne, a które zażywa pod kierunkiem lekarza u którego się leczy, nie mają wpływu na zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jego zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych została potwierdzona dwoma zaświadczeniami lekarskimi, które przedłożył organowi I instancji, w tym zaświadczeniem lekarskim lekarza posiadającego specjalizację psychiatry. Lekarze ci kontrolują na bieżąco jego stan zdrowia, w tym i zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych i dlatego też ich opinie powinny być wzięte pod uwagę. Podniósł także, że jest inwalidą z tytułu upośledzenia narządów ruchu i nie stać go na pokrycie z renty w kwocie [...] zł kosztów badań lekarskich na które został skierowany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się m.in. na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 4, ust. 6 i art. 123 Prawa o ruchu drogowym, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że ze sporządzonej na potrzeby postępowania karnego opinii biegłych w zakresie psychiatrii "ma wynikać", że u odwołującego się rozpoznano cechy organicznych zaburzeń nastroju i zachowania kontroli emocji. Uzasadnia to wątpliwość czy stan jego zdrowia pozwala na bezpieczne prowadzenie pojazdów. To z kolei uzasadnia wydanie skierowania na badania lekarskie zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Przedmiotowych wątpliwości nie usuwa treść zaświadczeń lekarskich przedłożonych przez stronę. Nie wynika bowiem z nich aby zostały one poprzedzone obserwacją czy też badaniami psychiatrycznymi. Nie wynika też z nich jaki wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów ma fakt stałego zażywania przez T. U. leków, ani też aby którekolwiek z tych zaświadczeń sporządził lekarz specjalizujący się w psychiatrii. Wskazało też SKO, że zgodnie z treścią art. 122 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym badania są wykonywane na koszt osoby badanej. W skardze do sądu administracyjnego T. U. potrzymał w ogólnym zarysie twierdzenia i zastrzeżenia sformułowane wcześniej w odwołaniu. Zaakcentował, że przedłożone przez niego zaświadczenia lekarskie zostały wydane przez lekarzy u których się leczy, którzy znają jego stan zdrowia i którzy posiadają uprawnienia do wydawania zaświadczeń o dopuszczeniu do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, co do zasady jego uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie mogła albowiem została wydana zdaniem Sądu bez dostatecznego rozważenia i omówienia zebranego w sprawie materiału dowodowego, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Skutkuje to przyjęciem, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne oparte na materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków koniecznych do jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności sprawy, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zdaniem Sądu organ odwoławczy niedostatecznie rozważył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pod kątem ustalenia, iż wiarygodne są zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów w rozumieniu § 2 ust. 5 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich, który to przepis razem z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowi materialno-prawną podstawę wydania skierowania na badania lekarskie. Oznacza to, że nie jakiekolwiek zastrzeżenia w tym względzie dają podstawę do wydania takiego skierowania. W szczególności, o zasadności takiego skierowania nie przesądza sama przez się okoliczność, że z wnioskiem w tym przedmiocie wystąpił prokurator. W tym bowiem względzie ani Prawo o ruchu drogowym, ani rozporządzenie wykonawcze nie dają temu organowi specjalnych uprawnień skutkujących obowiązkiem wydania przez starostę takiego skierowania (zobacz w tym przedmiocie m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 października 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 382/06 LEX nr 366763). Organ odwoławczy przyjmując w zaskarżonej decyzji, że takie wątpliwości istnieją bliżej tego ustalenia nie uzasadnił. Za uzasadnienie takie nie może być zdaniem Sądu uznane stwierdzenie, że "ma to wynikać" z opinii psychiatrycznej na którą powołał się Prokurator wnioskujący o wydanie skierowania. Oznacza to, iż w tym zakresie SKO nie poczyniło żadnych własnych ustaleń, chociaż stanowiły one zdaniem Sądu warunek konieczny przyjęcia wiarygodnych zastrzeżeń o stanie zdrowia skarżącego w tym przedmiocie. W aktach brak jest przy tym przedmiotowej opinii pozwalającej na ewentualną weryfikację tego przypuszczenia. Z wniosku Prokuratora nie wynika natomiast, aby w tej opinii, biegli w związku z rozpoznanymi u skarżącego cechami organicznych zaburzeń nastroju i zachowania kontroli emocji (o których mowa we wniosku), stwierdzili czy też wyrazili wątpliwości co do zdolności prowadzenia przez skarżącego pojazdów w ramach prawa jazdy kat. B. W tym zatem zakresie ustalenie SKO nie znajduje należytego uzasadnienia w zebranym w sprawie materiale dowodowym i zostało poczynione zdaniem Sądu z przekroczeniem wynikającej z art. 80 kpa zasady swobodnej oceny dowodów. Stwierdzenie to jest uzasadnione tym bardziej gdy organ ten w zasadzie nie odniósł się merytorycznie do aktualnych co do stanu zdrowia skarżącego zaświadczeń lekarskich, które on przedłożył. Zasadnie akcentuje przy tym skarżący, że przy ocenie ich treści należało wziąć pod uwagę, że zostały one wydane przez lekarzy uprawnionych do badań lekarskich osób kierujących pojazdami, a więc przez lekarzy uprawnionych w rozumieniu § 3 ust. 1 rozporządzenia, w tym przez jednego posiadającego specjalizację z zakresu psychiatrii. Z zaświadczeń tych wynika w jednoznaczny sposób, że skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów samochodowych zgodnie z kategorią prawa jazdy kat. B. Należało zatem wykazać, że stwierdzenia te budzą w tym zakresie wątpliwości co do ich wiarygodności, czego organy orzekające nie uczyniły. Tym samym nie wykazały, że wiarygodna jest w tym względzie wątpliwość podniesiona we wniosku Prokuratora. Z tego wniosku nie wynika przy tym aby wyrażone w nim wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego wiązały się z ewentualnym używaniem leków, co do których toczyło się przeciw skarżącemu postępowanie karno-skarbowe, która to okoliczność bez bliższego wyjaśnienia jest podnoszona przez SKO. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy nie można też przyjąć, że zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia prawa materialnego. Z tych wszystkich względów podlegała ona uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy p.p.s.a. W przedmiocie wstrzymania jej wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wyjaśni ją organ odwoławczy i rozważy ponownie w przedstawionym wyżej kierunku. W razie potrzeby dopuści też dowód z opinii o której mowa we wniosku Prokuratora. SW