II SA/Gl 98/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją z dnia [...] roku, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 roku, nr 108, poz. 9-8 ze zm., dalej "p.r.d.") cofnął A.K. M. uprawnienia kategorii [...] dokument nr [...] wydane dnia [...] roku. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 kpa. W uzasadnieniu organ podał, że A.K.M. nie poddał się do dnia [...] roku kontrolnemu badaniu lekarskiemu na które został skierowany decyzją nr [...] z dnia [...] roku przez Komendanta Miejskiej Policji w C. Wyznaczony termin badania upłynął w dniu [...] roku. Rygor decyzji został nadany z uwagi na zagrożenie zdrowia i życia innych uczestników ruchu drogowego, które stwarza strona. A.M., reprezentowany przez żonę E.M., zakwestionował powyższe rozstrzygnięcie. Podał, że w następstwie upadku w dniu [...] roku (zdarzenie to było podstawą skierowania na badania lekarskie) nie mógł samodzielnie się poruszać, przebywał w [...] Centrum Rehabilitacji R. Nadto podniesiono, że do wezwania kierującego pojazdem do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia nie wystarczają same wątpliwości, lecz okoliczności ustalone przez organ muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nadto zakwestionowano także okoliczności dotyczące kierowania rowerem przez odwołującego się w stanie nietrzeźwości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku – po rozpatrzeniu złożonego odwołania – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że odwołujący się został decyzją Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] roku nr [...] skierowany na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 litera b p.r.d. na badania lekarskie. W myśl pouczenia zawartego w tej decyzji zobowiązany był do poddania się badaniom lekarskim w terminie 30 dni od daty otrzymania skierowania oraz do przedłożenia Staroście [...] oryginałów orzeczeń lekarskich. W sprawie jest bezsporne, że A.M. nie poddał się określonym badaniom. Obowiązkiem Starosty [...], wypływającym z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d., było wydanie decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Powyższy przepis nie daje orzekającemu organowi możliwości odstąpienia od cofnięcia uprawnień w zależności od okoliczności, które spowodowały, że kierowca nie poddał się stosownym badaniom. Obowiązek poddania się badaniom, wynikający z wcześniejszej decyzji o skierowaniu na takie badania ma charakter bezwzględny, a ustawodawca nie dopuścił w tym zakresie żadnych wyjątków. Z tego względu ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie są uprawnione do tego by z uwagi na sytuację zdrowotną odwołującego się odstąpić od cofnięcia uprawnień. Nadto organ odwoławczy wyraził pogląd, że okoliczności dotyczące zasadności samego skierowania na badania lekarskie nie stanowią przedmiotu obecnego postępowania. Postępowanie dotyczące cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami ma bowiem charakter odrębny od postępowania dotyczącego skierowania na badania lekarskie i to w tym ostatnim postępowaniu mogły być zgłoszone zarzuty dotyczące zasadności skierowania odwołującego się na badania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 7, 8, 77 i 107 § 3 kpa przez pominięcie okoliczności niemożności z uwagi na stan zdrowia skarżącego poddania się badaniu lekarskiemu, art. 97 § 1 pkt 4 kpa przez brak wystąpienia do Komendanta Miejskiego Policji w C. o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego czy stan zdrowia skarżącego umożliwia mu faktyczne poddanie się badaniu, naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d. przez uznanie, że stan zdrowia skarżącego nie ma żadnego wpływu na to, czy był w stanie poddać się badaniu lekarskiemu. Zarzucono także naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d. w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 roku w sprawie badań lekarskich kierowców.... (Dz. U. nr 2, poz. 15, dalej rozporządzenie) przez wydanie decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami w oparciu o decyzję z dnia [...] roku nr [...] wydaną po upływie 30 dni od zaistnienia zdarzenia będącego podstawą wydania tej decyzji. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty są zasadne. Z tej skargi wynika jednoznacznie, że skarżący kwestionuje zaskarżoną decyzję z uwagi na to, iż nie mógł poddać się badaniom na które został skierowany decyzją Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] roku z uwagi na stan zdrowia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu I instancji) stanowił art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d. Na mocy tej regulacji decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi wydaje starosta w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 (w sprawie pkt 3 litera b) to jest badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem na które kierujący pojazdem został skierowany przez organ kontroli ruchu (art. 122 ust. 1 pkt 3 litera b). Artykuł 122 ust. 1 pkt 3 litera b w swej treści nie przewiduje terminu wykonania badań lekarskich, Z kolei art. 140 ust. 1 pkt 4 litera b p.r.d. stanowi, że w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 litera b p.r.d. także nie określa daty przeprowadzenia badań lekarskich, a w związku z tym nie precyzuje, po jakim czasie od skierowania na badania lekarskie starosta może zastosować sankcje przewidziane w tym przepisie. Zdaniem składu orzekającego oznacza to, że organ każdorazowo ocenia kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy można mówić o niewykonaniu obowiązku (niepoddania się badaniu), a w konsekwencji kiedy zostaną spełnione przesłanki do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. Termin stawienia się na badania lekarskie został określony we wzorze skierowania na badania lekarskie, będącym załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 roku. Termin 30 dni, w którym strona powinna stawić się na badania został zamieszczony w pouczeniu decyzji z dnia [...] roku nr [...]. Fakt, że termin ten został wskazany w pouczeniu świadczy o jego instrukcyjnym charakterze. Nie jest to termin prawa materialnego, po upływie którego starosta obligatoryjnie cofa uprawnienia do kierowania pojazdami. Organy orzekające w sprawie niewłaściwie założyły, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami jest następstwem niepoddania się badaniom lekarskim w wyznaczonym terminie, który wynika z załącznika nr 2 do rozporządzenia i poza oceną organów administracji jest weryfikowanie przyczyn niepoddania się tym badaniom (por. wyrok NSA z dnia 8.02.2012 r., sygn. akt I OSK 275/11). Art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b p.r.d. uprawnia do twierdzenia, że niepoddanie się badaniom skutkuje cofnięciem uprawnień, ale nie wiąże tego ze ściśle określonym terminem. Oznacza to, że organy wbrew zaprezentowanemu stanowisku, winny zbadać oraz ocenić przyczyny niepoddania się badaniom lekarskim w toku postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W tym zakresie Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku z dnia 18 marca 2009 roku sygn. akt II SA/Sz 918/09. W niniejszej sprawie należy ustalić w oparciu o dokumentację lekarską (ewentualnie zażądaną dodatkowo od skarżącego) czy miał on i od kiedy możliwość poddania się badaniom lekarskim i w zależności od tych ustaleń podjąć właściwe rozstrzygnięcie. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że termin na poddanie się badaniom lekarskim jest terminem instrukcyjnym, a o jego dochowaniu i zrealizowaniu wskazanego w tym terminie obowiązku, organ rozstrzyga każdorazowo w decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, badając każdy przypadek indywidualnie. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że organ orzekający nie naruszył art. 97 § 1 ust. 4 kpa w sprawie bowiem nie występowało zagadnienie wstępne. Wszystkie zarzuty dotyczące zasadności wydania decyzji nr [...] z dnia [...] roku pozostają poza niniejszą sprawą, albowiem decyzja z dnia [...] roku nie jest objęta kontrolą w niniejszym postępowaniu. Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają wprost z argumentacji wyżej przedstawionej. Właśnie tą argumentacją się kierując na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "ppsa") orzeczono jak na wstępie. Nadto rozstrzygnięto po myśli art. 152 ppsa, o kosztach na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (wpis + wynagrodzenie pełnomocnika + opłata skarbowa od pełnomocnictwa). SW