II SA/Gl 982/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2019 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonania przyłącza kanalizacyjnego oddala skargę. Pismem z dnia 29 listopada 2016 r. skarżąca A. W. zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. o podjęcie działań w związku z samowolną realizacją kanalizacji sanitarnej oraz otworów okiennych w budynku mieszkalnym od strony ul. [...] na działce o numerze ewidencyjnym 1 w S. W dniu 1 marca 2017 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, w wyniku których ustalił, że na tejże działce znajduje się użytkowany budynek mieszkalny jednorodzinny, do którego wykonano przyłącze kanalizacyjne z sieci kanalizacyjnej miejskiej, biegnącej równolegle do pasa jezdni. Studzienka przyłączeniowa jest w odległości 6,14 metra od krawędzi jezdni i około 96 cm od ściany przedmiotowego budynku mieszkalnego oraz w odległości 1,26 m od granicy działki skarżącej. Wykonano szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. W dniu 12 czerwca 2017 r. organ pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka S. J., który zeznał, że jest Dyrektorem Komunalnego Zakładu Budżetowego w S. Podał, iż przyłącze to zostało wykonane w 2012 r. przez firmę zewnętrzną. Inwestorem była Gmina S. M. P., właścicielka tejże działki w 2016 r. złożyła wniosek o podłączenie budynku do kanalizacji sanitarnej. Na podstawie aktu własności KZB włączył działkę do studzienki kanalizacyjnej, znajdującej się na tej działce w lutym 2016 r., na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego z 22 lutego 2016 r. Do protokołu z przesłuchania świadka dołączono: - kopię zawiadomienia z 30 maja 2012 r. o zakończeniu budowy kolektora sanitarnego zrealizowanej na podstawie decyzji z [...], znak [...], - kopię protokołu z 8 maja 2012 r. z odbioru końcowego i przekazania do użytkowania budowy wyżej wskazanego kolektora, - kopię zestawienia sieci kanalizacyjnej przy ul. [...] w S., - kopię umowy z 10 kwietnia 2007 r. o zaopatrzenie w wodę i odprowadzenie ścieków z działki przy ul. [...]w S., - kopię protokołu z 22 lutego 2016 r. z wymiany wodomierza, - kopię zaświadczenia z 3 marca 2011 r. Starosty Z. o braku sprzeciwu i przyjęciu zgłoszenia Gminy S. zamiaru przystąpienia do budowy przyłączy sanitarnych na kanalizacji sanitarnej, w tym na przedmiotowej działce. W tym stanie rzeczy decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w sprawie wykonania przyłącza kanalizacyjnego na przedmiotowej działce. Zdaniem organu I instancji, zebrany materiał dowodowy wykazał bowiem, że przedmiotowe przyłącze zostało wykonane legalnie na podstawie zgłoszenia, co oznacza bezprzedmiotowość postępowania. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła, że w postępowaniu winny uczestniczyć inne strony, tj. A. D., B. W. oraz P. M.. Jej zdaniem, wydanie decyzji nastąpiło po terminie i wbrew prawu budowlanemu z powodu odległości od budynku, wynoszącej 140 cm. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania i omówieniu zebranego materiału dowodowego, organ odwoławczy stwierdził bowiem, że budowa przyłącza została wykonana na podstawie i zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 15 lutego 2011 r. Taka forma jest dopuszczalna zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1a oraz art. 29a Prawa budowlanego. Świadczy o tym szkic sytuacyjny sporządzony w toku oględzin oraz mapa obrazująca zagospodarowanie terenu na potrzeby dokonanego zgłoszenia. Stąd też postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Zdaniem organu, kwestia udziału wszystkich stron oraz zachowania terminu do wydania decyzji, nie ma wpływu na zasadność umorzenia postępowania. Stąd też organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca podniosła, że studzienka kanalizacyjna została postawiona na podstawie pozwolenia na budowę, a nie – zgłoszenia. Jest ona usytuowana w odległości 130 cm od budynku na wjeździe. Na takie posadowienie studzienki nie było jej zgody. Jednocześnie skarżąca ponowiła zarzut, że w postępowaniu powinny uczestniczyć wszystkie strony. Nadto, zarzuciła, że okna zostały powiększone niezgodnie z prawem budowlanym. Do skargi dołączyła kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] – umowy darowizny z ustanowieniem wspólnego przejazdu od ulicy [...] w S. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Pismem z dnia 25 sierpnia 2018 r. uczestniczka postępowania M. P. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że przyłącze kanalizacyjne i studzienka na jej działce nr 1 oraz działkach sąsiednich zostało wykonane w oparciu o dokumentację opracowaną na zlecenie Urzędu Miasta i Gminy S. w ramach projektu budowy kanalizacji sanitarnej. Na wjeździe są dwa przyłącza kanalizacyjne - dwie studzienki, przy czym wspólny wjazd znajduje się na działce skarżącej nr 2 (dawnej 3), co obrazuje dołączona mapa. Przyłącze kanalizacyjne i studzienka na jej działce nr 1, znajduje się w korytarzu budynku mieszkalnego. Skarżąca nie jest właścicielem tej działki, więc jej zgoda nie była wymagana. Podała, że okna zostały wymienione, a nie – powiększone na podstawie zgłoszenia z dnia 12 maja 2018 r. Pismem z dnia 22 września 2018 r. A. D. wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym. Postanowieniem z dnia 5 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił ją do udziału w postępowaniu. Odrębnymi pismami z dnia 28 września 2018 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie jej adwokata oraz zwrócenie się do Starostwa Powiatowego w Z. o nadesłanie aktów notarialnych w tej sprawie. W kolejnym piśmie skarżąca zanegowała twierdzenia uczestniczki postępowania co do istnienia wspólnego wjazdu. Podała, że akt własności ziemi wydany na rzecz uczestniczki postępowania został podpisany przez osobę nieuprawnioną. Powołała się też na wyroki II SA/Gl 289/12 i I OSK 3092/12 co do wycofania wadliwego operatu geodezyjnego. Wreszcie, pismem z dnia 29 stycznia 2019 r. poinformowała, że obecnie toczy się sprawa o rozgraniczenie. Dołączyła kserokopię opinii technicznej oraz wypisu i wpisu do rejestru gruntów dla spornej działki. Kolejnym pismem skarżąca powołując się na dołączoną mapę z 2013 r., wniosła o zażądanie od Starostwa Powiatowego prawidłowej mapy. Uczestniczka postępowania A. D. pismem nadesłanym drogą elektroniczną wniosła o odroczenie rozprawy. Dołączyła zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu w leczeniu antybiotykiem. W toku rozprawy sądowej Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o odroczenie rozprawy oraz dopuścił dowód z prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 17 września 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 289/12, wydanego w sprawie ewidencji gruntów, oddalając pozostałe wnioski dowodowe skarżącej. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowej jest działanie organów nadzoru budowlanego. Zaskarżoną decyzją rozstrzygnięto sprawę budowy przyłącza kanalizacyjnego, wykonanego do budynku mieszkalnego uczestniczki postępowania M. P. Sprawa legalności otworów okiennych nie jest objęta zaskarżoną decyzją, stąd też zarzuty skargi nie mogą być rozpatrzone w niniejszym postępowaniu sądowym. Jak prawidłowo ustaliły organy obydwu instancji w oparciu o przywołany wyżej materiał dowodowy, budowa przyłączy (studzienek na przedmiotowej działce), realizowana była przez Gminę, a nie – uczestniczkę postępowania jako właścicielkę tejże działki na podstawie zgłoszenia, przyjętego bez sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Brak podstaw do ferowania zarzutu, że w roku realizacji inwestycji dokonano odstępstwa od zgłoszonego zakresu robót budowlanych. Trafnie podał organ odwoławczy, że realizacja takiej inwestycji była dopuszczalna w formie zgłoszenia na podstawie art. 29a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.). Zatem organy nadzoru budowlanego uprawnione były do ingerencji w proces inwestycyjny jedynie w razie stwierdzenia przesłanek z art. 50 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy. Zatem chodzi o przypadki wykonania robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, naruszenia wymogów z art. 30 ust. 1 ustawy, bądź też istotne odstępstwo od warunków określonych w przepisach. W okolicznościach niniejszej sprawy w rachubę może wchodzić jedynie kwestia naruszenia własności skarżącej wskutek wykonania studzienki przyłączeniowej na nieruchomości, której jest współwłaścicielką. Tak więc, naruszenie prawa może polegać jedynie na braku złożenia oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, wymaganego na podstawie art. 30 ust. 2w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Warunkiem legalności robót budowlanych jest bowiem tytuł prawny, uprawniający do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 3 pkt 11 ustawy). Jak wynika z przywołanego wyżej prawomocnego wyroku tut. Sądu, z którego dowód przeprowadzono w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), od szeregu lat istnieje spór na tle przebiegu granicy pomiędzy skarżącą a uczestniczką postępowania, na wniosek której dokonano przyłączenia do sieci kanalizacyjnej za pomocą spornej studzienki. Sprawa o rozgraniczenie zawisła przed Sądem Rejonowym w Z., lecz na mocy postanowienia z dnia [...] sygn. [...], postępowanie sądowe zawieszono z powodu niewpłacenia zaliczki na biegłego geodetę przez poprzedniczkę prawną skarżącej. Mimo sporu granicznego, do zasobu geodezyjnego przyjęto operat geodezyjny nr [...]. Czynność, polegająca na przyjęciu tego operatu, została uchylona na mocy prawomocnego wyroku tut. Sądu. Jednak z kolejnych pism skarżącej wynika, że do podjęcia postępowania sądowego w sprawie o rozgraniczenie doszło już po wydaniu zaskarżonej decyzji. W toku postępowania administracyjnego skarżąca nie powoływała się też na istnienie sporu granicznego, mimo udziału w oględzinach przeprowadzonych przez organ I instancji, ani też w odwołaniu od decyzji. Sprawa o rozgraniczenie nie została też zakończona prawomocnie, skoro skarżąca w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego przedłożyła kserokopie opinii technicznej geodety z 2018 r. (vide: pismo skarżącej z dnia 29 stycznia 2019 r. i załączniki). Brak było też podstaw prawnych do przeprowadzenia w niniejszym postępowaniu sądowym dowodu z przywołanych w tym piśmie dokumentów, w tym opinii technicznej, map i aktów notarialnych. Wnioski dowodowe zmierzały bowiem do rozstrzygnięcia sporu granicznego, co leży w kompetencjach sądu powszechnego jako powołanego do rozpatrywania spraw cywilnych. Skoro zaś spór co do przebiegu granicy nie został rozstrzygnięty, a w dacie orzekania przez organy nadzoru budowlanego, postępowanie sądowe o rozgraniczenie było od wielu lat zawieszone, brak podstaw do przyjęcia, że niniejsze postępowanie należało zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organy nadzoru budowlanego zebrały należycie materiał dowodowy i mając na uwadze stan faktyczny i prawny (przyjęcie zgłoszenia robót), istniejący w dacie orzekania, prawidłowo orzekły o jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że przedmiotowe przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z wymogami Prawa budowlanego. Prawidłowo nie stwierdzono zatem przesłanek, wymienionych w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, uprawniających do ingerencji w proces budowlany. Nie oznacza to pozbawienia skarżącego ochrony prawnej. O ile w wyniku rozgraniczenia okaże się, że w istocie sporne przyłącze zrealizowano na jej nieruchomości, może zachodzić podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 lub pkt 7 kpa. Sąd administracyjny nie stwierdził też naruszenia reguł procedury administracyjnej, stanowiących podstawę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa z powodu pozbawienia udziału w postępowaniu administracyjnym pozostałych współwłaścicieli działki. Wznowienie postępowania na tej podstawie dopuszczalne jest wyłącznie na żądanie osoby pominiętej (art. 147 kpa). Skoro przesłanka ta nie dotyczy skarżącej, nie może skutecznie podnosić zarzutu z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Uczestniczka postępowania nie złożyła zaś takiego żądania w postępowaniu sądowym, ani też poza zgłoszeniem udziału, nie sformułowała żadnych wniosków i żądań. Jej wniosek o odroczenie rozprawy sądowej nie mógł odnieść skutku, gdyż niezależnie od faktu, że nie został podpisany, to z dołączonego zaświadczenia lekarskiego nie wynikało, aby nie mogła stawić się na rozprawie. Zatem niestawiennictwo nie było spowodowane usprawiedliwioną przeszkodą, o której mowa w art. 109 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia przez organ administracyjny reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 tej ustawy. ec