II SA/Gl 993/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-12-05
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy likwidacja działalności gospodarczej w związku z wprowadzeniem stanu wojennego, przy braku jednoznacznych dowodów na prowadzenie zorganizowanej działalności opozycyjnej lub represje polityczne, uzasadnia przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek do przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Brak jest dowodów na prowadzenie zorganizowanej działalności opozycyjnej lub doznanie represji politycznych w rozumieniu ustawy, a jedynie likwidacja działalności gospodarczej w okresie stanu wojennego, nawet jeśli była uciążliwa, nie jest wystarczająca do przyznania wnioskowanego statusu.Stan faktyczny
Skarżący J. C. domagał się potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ odmówił przyznania statusu, wskazując na brak dowodów na prowadzenie zorganizowanej działalności opozycyjnej lub doznanie represji politycznych, pomimo likwidacji jego działalności gospodarczej w okresie stanu wojennego. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez zawężającą interpretację przepisów ustawy. Sąd administracyjny uznał skargę za niezasadną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk,, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (zwany dalej organem) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. r. Nr [...], odmawiającą J. C. (strona, skarżący) potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku strony z dnia 24 maja 2018 r. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji o odmowie przyznania skarżącemu ww. statusu, na mocy przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 690 ze zm.- dalej "ustawą").
Organ przytoczył treść art. 5 ust. 1 ustawy i stwierdził, że w świetle wskazanego przepisu wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że strona przedstawiła decyzje Prezesa IPN, w której stwierdzono, że J. C. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, ze w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stron lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa . Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania statusu.
We wniosku skarżący podał, iż prowadził działalność rzemieślniczą polegającą na wykonywaniu szyldów, reklam. W związku z wprowadzeniem stanu wojennego działalność ta została zlikwidowana. Skarżący wyjaśnił, że nakaz likwidacji działalności "wyszedł ze strony Urzędu Miasta i wojska". Do wniosku strona dołączyła także zaświadczenie z Cechu Rzemiosł Różnych i Przedsiębiorczości w G., że w okresie od dnia [...] października 1981 r. do dnia [...] grudnia 1987 r. prowadził działalność "[...]" z siedzibą w P. Był członkiem samorządu gospodarczego - rzemieślniczego i przynależał do cechu. Urząd Miejski w P. odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia gdyż, jak wyjaśniono, w archiwach nie było dokumentów na nazwisko J. C. Z oświadczeń trzech świadków wynikało, że strona musiała zlikwidować działalność w związku z wprowadzeniem stanu wojennego i otrzymanym nakazem. Świadkowie zaznaczali również, że skarżący przygotowywał szablony Solidarności i drukował ulotki. Organ zauważył, że nie ma informacji dotyczącej organizacji w ramach której działał skarżący, okresu oraz osób z którymi współpracował. W toku postępowania strona nadesłała kolejne dwa oświadczenia, z których wynikało, że skarżący "działał w niezorganizowanej strukturze w latach 1981-1995", a także "prowadził aktywną działalność antykomunistyczną". Organ zauważył, że również z tych oświadczeń nie wynika, jaką działalność prowadził skarżący, w jakim okresie, w ramach jakich struktur i z kim współpracował. Ponadto w uchwale z dnia [...] r. Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w Katowicach negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osób represjonowanych z powodów politycznych.
Wobec powyższego organ podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by strona należała do jakiejkolwiek struktury zorganizowanej. Zauważył, że zgodnie z art. 3 ustawy osoba represjonowana z powodów politycznych jest osoba, która spełnia łącznie przesłanki:
1/ wzięcia udziału w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzeniu działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowaniu politycznych praw człowieka w Polsce,
2) prowadzenia działań w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.,
3/ wystąpienia określonych enumeratywnie w ustawie skutków dla strony postępowania wymienionych w art. 3 pkt 1-4 ustawy.
Organ zauważył, że brak jest jakichkolwiek dowodów na podnoszoną przez skarżącego okoliczność, ze w związku z ogłoszeniem stanu wojennego i prowadzoną przez stronę działalnością antykomunistyczną, został zmuszony do zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej. Organ wyjaśnił ponadto, że zwrócił się do Cechu Rzemiosł Różnych i Przedsiębiorczości w G. Powyższa instytucja poinformowała, że z informacji zawartych w Rejestrze Zakładów Rzemieślniczych prowadzonym przez ww. Cech wynika, że strona w okresie od dnia [...] października 1981 r, do [...] grudnia 1987 r. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Dnia [...] grudnia 1987 r. nastąpiła "likwidacja z urzędu".
Zdaniem organu, nie ma podstaw do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł skarżący wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to przepisów ustawy poprzez niekorzystną interpretację zawężającą, w szczególności w zakresie odmowy przyznania statusu działacza opozycji. W uzasadnieniu wyraził opinię, że trudno oczekiwać, aby w zasobach Cech Rzemiosł w G. znajdowały się potwierdzenia, że do likwidacji doszło w skutek "nacisku" służby bezpieczeństwa. Z treści skargi wynika, że skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
W piśmie z dnia 22 października 2019 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał osobistą skargę skarżącego wnosząc o uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Warszawie z dnia [...] r. oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu,, które nie zostały opłacone w całości, ani w części. W uzasadnieniu wskazał na ,określony w preambule, cel ustawy i podkreślił, że angażowanie się w działalność antykomunistyczną przybierało różne formy, wymienione choćby w art. 3 ustawy. W tym kontekście należało spojrzeć na skarżącego przez pryzmat art. 3 pkt 3 lit.c) ustawy i ocenić, czy jego zaangażowanie w druk ulotek opozycyjnych nie nosiło przesłanek udziału w wystąpieniu wolnościowym, czego skutkiem była niemożność wykonywania zawodu. W tym zakresie odwołał się do uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2017 r. o sygn. II SA/Sz 407/17. Wskazał dalej, że toku prac legislacyjnych nad ustawą zebrano wiele opinii i stanowisk różnych organizacji, które przedstawiły swój pogląd na jej projekt. Zauważył, że przedmiotem rozważań był także udział osób niezrzeszonych takich jak drukarze czy też kolportujący. W tym zakresie wskazał na dokumenty załączone do pisma. Ponadto stwierdził, że skoro działalność opozycyjna była prowadzona w konspiracji, to podstawowym źródłem dowodowym nie są dokumenty ale relacje innych osób zaangażowanych w ruch opozycyjny, a skarżący przedstawił wiele takich relacji. Odnosząc się do oceny materiału dowodowego dokonanej przez organ, wyraził pogląd, że organ oczekiwał jednoznacznego potwierdzenia dokumentami, że skarżący był zmuszony zamknąć działalność drukarską ze względów politycznych
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują powyższą kontrolę działalności organów pod względem zgodności z prawem. Zatem w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, iż sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych, sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalność zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. r. odmawiającą skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 690 - dalej "ustawa").
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).
Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 powołanej ustawy, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
przebywała w:
-więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
-ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
-przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
-brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
-na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
-była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
-była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
-została z nią rozwiązana umowa o pracę,
-została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
-była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
-była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Przy czym, zgodnie z art. 4 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: (1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i (2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przedłożył na te okoliczności decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r. (k.8 akt adm.), w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Przedłożenie powyższej decyzji nie jest jednak warunkiem wystarczającym dla wydania przez organ decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Te okoliczności bowiem ustala organ na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę lub zgromadzonych dowodów, które potwierdzają spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 2 lub 3 ustawy.
Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 powołanej ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., sygn. II SA/Ke 540/17, lex nr 2400100, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. II SA/Po 742/16, lex nr 2231407).
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie dotyczy zatem kwestii, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez siebie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Taką okolicznością, która w ocenie skarżącego uzasadnia jego wniosek o przyznanie tego statusu ma być fakt, że w okresie od dnia [...] października 1981 r. do dnia [...] grudnia 1987 r. prowadził on działalność gospodarczą polegająca na malowaniu szyldów i reklam, działalność tę zlikwidował. Skarżący wskazywał, że musiał zlikwidować działalność w związku z wprowadzeniem stanu wojennego i otrzymanym nakazem Urzędu Miasta i wojska. Z zeznań świadków wynika, że skarżący przygotowywał szablony Solidarności i drukował ulotki, działał w niezorganizowanej strukturze w latach 1981-1995, a także prowadził aktywną działalność antykomunistyczną. W ocenie organu brak jest informacji dotyczącej organizacji, w ramach której działał skarżący, okresu prowadzenia tejże działalności oraz osób z którymi współpracował. Ponadto z oświadczeń świadków nie wynika jaką działalność prowadził skarżący, w jakim okresie, w ramach jakich struktur i z kim współpracował.
Odmawiając skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych organ wskazał, że Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w Katowicach w uchwale z dnia [...] r. negatywnie zaopiniowała wniosek strony o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osób represjonowanych z powodów politycznych, a nadto materiał dowodowy zebrany w sprawie nie potwierdza antykomunistycznej działalności strony określonej powołaną ustawą. W ocenie organu, materiał ten nie pozwala stwierdzić, że strona prowadziła działalność opozycyjną, jak również by podlegała represjom, o którym mowa w ustawie.
Sąd rozpoznający sprawę niniejszą ustalenia faktyczne poczynione przez organ w całości podziela i uznaje za własne, gdyż znajdują one potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach administracyjnych. Na akceptację zasługuje również argumentacja prawna przedstawiona przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działacza opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 3 do wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy (pkt 1) oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (pkt 2).
Podkreślić należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych toczy się według reguł określonych w K.p.a. Zatem, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydając decyzję w przedmiocie tego statusu obowiązany jest kierować się m.in. zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organ związany jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a wszystkie wydawane przez niego decyzje powinny znaleźć oparcie w tych przepisach.
Obowiązkom powyższym organ orzekający w sprawie niniejszej w pełni sprostał. Nie mogły również odnieść oczekiwanego rezultatu argumenty podnoszone przez pełnomocnika, który wskazywał na opinie oraz stanowiska organizacji i związków składane w trakcie prac legislacyjnych nad ustawą. Zauważyć również należy, że przywołany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 czerwca 2017 r. o sygn. II SA/Sz 407/17 zapadł w konkretnym stanie faktycznym, odmiennym niż w rozpatrywanej sprawie.
Jak wynika z akt administracyjnych skarżący, poza złożonymi wyjaśnieniami w sprawie, na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek. Strona nie przedłożyła dowodów pozwalających stwierdzić, że prowadziła działalność opozycyjną bądź była osobą represjonowaną w myśl powołanych wyżej przepisów ustawy. Zauważyć należy, że także do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł jedynie o ponowna wnikliwą analizę zebranych w sprawie dokumentów. Nie dołączył nowych dowodów, nie przedstawił też żadnych nowych, istotnych faktów lub okoliczności, które mogłyby wskazywać na prowadzenie przez niego działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy lub doznania represji wymienionych w art. 3 tej ustawy.
W świetle powyższych okoliczności, prawidłowe jest stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 2 lub art. 3 ustawy, uzasadniające potwierdzenie skarżącemu wnioskowanego statusu.
W tym miejscu zauważyć należy, że na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, iż wnioskodawca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, zwłaszcza że to strona w tym przypadku ma pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy (art. 2 i art. 3).
W rozpoznawanej sprawie organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, a ze strony wnioskodawcy nie uzyskał takich informacji i dokumentów, które potwierdziłyby spełnianie przesłanek, z powodu których powinien uzyskać wnioskowany status. Okoliczności wskazywane przez stronę zarówno we wniosku jak i w skardze nie wskazują na prowadzenie przez nią działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy bądź doznanie represji wymienionych enumeratywnie w art. 3 ustawy. Jak już wskazano na wstępie rozważań, żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość. Ponownie zaakcentować należy, że zgodnie z art. 5 ustawy organ potwierdza status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 lub art. 3 ustawy. Przepisy ustawy w sposób ścisły określają zasady potwierdzania tego statusu, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż w przepisach ustawy przewidziane.
Sumując powyższe, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, jak również nie potwierdza, że z przyczyn politycznych spotkał się on z dolegliwościami wymienionymi w art. 3.
W tym stanie rzeczy zasadnie organ odmówił skarżącemu przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło