II SA/Ka 1054/03

Dnia 21 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska Asesor WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: ref stażysta Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 roku, sprawy ze skargi M. H., J. H., A.P.-G., W. P., B. P., M. S., W. S., J. W., K. W., B. D.-P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] roku, Nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących J. W. i K. W. kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania We wniosku z dnia [...] r. skierowanym do Prezydenta Miasta Z. skarżący domagali się wydania decyzji o nabyciu prawa własności działki położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej nr geodezyjnym [...], o pow. 909m2 zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w Z., zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. nr 113, poz. 1209 ze zm. – zwanej dalej ustawą o nabywaniu prawa własności nieruchomości). Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], z powołaniem się na treść art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o nabywaniu prawa własności nieruchomości oraz na art. 104 kpa, odmówił jego uwzględnienia. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że objęta wnioskiem działka nie stanowiła gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów dekretu z dnia 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340), a jej oddanie w użytkowanie wieczyste nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz.U. z 1969 roku, Nr 22, poz. 159 z późn. zm.). Zdaniem organu orzekającego wobec takiej podstawy nabycia wieczystego użytkowania nieruchomości wnioskodawcy nie spełniają ustawowego wymogu określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o nabywaniu prawa własności do ubiegania się o nieodpłatne nabycie prawa własności objętej postępowaniem działki. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy prawo do takiego nabycia przysługuje jedynie w stosunku do nieruchomości, które znajdują się na obszarach Ziem Odzyskanych, mających charakter rolny lub zabudowanych na cele mieszkaniowe i które zostały jednocześnie wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. Do takich nieruchomości tj. nadanych w trybie osadnictwa rolnego działka wnioskodawców nie może być zaliczona. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawcy zarzucili, iż organ orzekający dokonał błędnej bo zawężającej wykładni art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu prawa własności nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkalne lub stanowiących nieruchomości rolne o ile nieruchomości te są położone na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6 czerwca 1951 r., które to warunki zostały w odniesieniu do ich nieruchomości spełnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją utrzymało orzeczenie organu I instancji w mocy z powołaniem się m.in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 1 ust. 1 ustawy w nabywaniu prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiło zbieżną ze stanowiskiem organu I instancji wykładnię treści art. 1 ust. 1, stanowiącej materialnoprawną podstawę obu decyzji w/w ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze do sądu oraz w odpowiedzi na skargę powtórzono w ogólnym zarysie argumentację prezentowaną w postępowaniu odwoławczym. Skarżący dodatkowo powołali się na poparcie swojego stanowiska na stenogram z posiedzenia Sejmu RP na którym ustawa o nabywaniu prawa własności nieruchomości została uchwalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji zapadły zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości przez niewłaściwą jego wykładnię. Organy obu instancji z brzmienia tego przepisu obowiązującego w dacie orzekania wywiodły, iż jednym z warunków koniecznych do nabycia prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych jest wcześniejsze jej oddanie w użytkowanie wieczyste na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu (...). Zaprezentowany pogląd, w ocenie Sądu, nie może zyskać aprobaty bowiem w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, brak jest jakichkolwiek wzmianek, iż zawarte w nim regulacje stanowią podstawę do korzystania z nieruchomości w ramach użytkowania wieczystego. Wręcz przeciwnie osoby spełniające wymogi w nim określone stały się z mocy prawa właścicielami nieruchomości (art. 2 ust. 1). Zauważyć też trzeba, że w analizowanym przepisie ustawodawca po wskazaniu osób fizycznych, które w określonych datach były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości stwierdził, że chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, a następnie doprecyzował, iż są nimi obszary wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie (...). Reasumując, zdaniem Sądu powołany w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, odnosi się do miejsca położenia nieruchomości – obszar Ziem Odzyskanych – a nie jak to przyjęły organy obu instancji do podstawy prawnej objęcia nieruchomości w użytkowanie wieczyste, która z punktu widzenia analizowanego przepisu nie ma znaczenia w sprawie. Błędne jest też powołanie się w odpowiedzi na skargę na wyrok NSA z dnia 14 grudnia 1998 roku, który z uwagi na datę jego wydania nie mógł i nie odnosił się do uregulowań ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu prawa własności nieruchomości. W trakcie ponownego postępowania organ pierwszej instancji podejmie rozstrzygnięcie z uwzględnieniem zaprezentowanej przez Sąd wykładni spornego przepisu, a nadto weźmie pod uwagę treść art. 15 i art. 17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. nr 64, poz. 592), nowelizującej ustawę z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z [...] roku i orzekł, że zaskarżana decyzja nie podlega wykonaniu. O zwrocie kosztów postępowania w wysokości równej uiszczonemu wpisowi orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a., przy czym Sąd zasądził zwrot tych kosztów wyłącznie na rzecz skarżących J. W. i K. W., albowiem to oni uiścili wpis sądowy, jak również wnosili o zwrot tych kosztów.