II SA/Ka 110/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Jużków Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi T. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł, że u T. B. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci pylicy płuc, wskazanej w pozycji 2 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotnym warunkiem dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia, ponadto koniecznym jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a rozpoznanym schorzeniem. Organ I instancji, powołując się na ustalenia dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego w tej sprawie stwierdził, że pracownik nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Następnie zaś wyraził pogląd, że T. B. w latach 1973-1975 i 1979-1980 pracował w ekspozycji na pyły przez 4 godziny w czasie zmiany roboczej. Jednakże brak pomiarów uniemożliwia stwierdzenie, czy pracownik był narażony na działanie czynników ponadnormatywnych w środowisku pracy. Organ administracji sanitarnej stwierdził dalej, że jednostka diagnostyczna - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. nie rozpoznała u badanego choroby zawodowej płuc. Od tej decyzji odwołał się pełnomocnik T. B. wnosząc o jej uchylenie i stwierdzenie u pracownika choroby zawodowej - pylicy płuc. W uzasadnieniu wyjaśnił, że T. B. w czasie wykonywania pracy był narażony na bezpośrednie wdychanie oparów cementu, azbestu, pyłów dymnicowych, smołowych, lepików i różnego rodzaju farb, co spowodowało powstanie pyliczaka na prawym płucu. Tę okoliczność ujawniono dopiero podczas leczenia operacyjnego pracownika - w Specjalistycznym Zespole Chorób Płuc i Gruźlicy w B. Następnie pełnomocnik wyraził pogląd, że decyzje wydane w tej sprawie są pobieżne i nie poparte wnikliwą oceną stanu zdrowia T. B.. Ponadto wyraził pogląd, że opinia jednostki diagnostycznej jest nierzetelna. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że T. B. w latach 1973-1979 i 1979-1980 w różnych zakładach pracy pracował w narażeniu na pyły zwłókniające (zawierające krzemionkę). Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednakże nie został spełniony drugi warunek konieczny dla stwierdzenia choroby zawodowej - lekarze specjaliści nie rozpoznali choroby zawodowej - pylicy płuc. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że w związku z odwołaniem skierował pracownika na kolejne badanie - do placówki orzeczniczej drugiego stopnia - Szpitala Instytutu Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S., która w orzeczeniu z [...] r. stwierdziła, że obraz radiologiczny płuc nie wykazuje zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc. Na końcu, organ odwoławczy poinformował stronę, że proces pyliczny przebiega powoli i nie wymaga weryfikacji radiologicznej w krótkim okresie czasu. Z tego też powodu, rozpoznanie choroby pylicy płuc może nastąpić również długo po ustaniu narażenia zawodowego (np. podczas badań kontrolnych wykonywanych przez specjalistów). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia zarzucił naruszenie prawa poprzez nie przeprowadzenie wywiadu w szpitalu, w którym leczył się skarżący. Tym samym, orzeczenia jednostek diagnostycznych nie spełniają wymogów stawianych opinii biegłych. W konsekwencji, organ administracji sanitarnej wydał decyzję krzywdzącą pracownika. Pełnomocnik wyjaśnił ponadto, że skarżącemu operacyjnie usunięto płat płucny w związku z podejrzeniem rozwoju choroby nowotworowej, w konsekwencji podczas późniejszych badań radiologicznych nie można było wykazać pylicy płuc, skoro usunięto przyczynę jej powstania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów stwierdził, że zmian pylicznych płuc występujących w rozproszeniu nie usuwa się operacyjnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga T. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że T. B. pracując w latach 1973-1979 w "A" oraz w latach 1979 -1980 w przedsiębiorstwie Budownictwa Ogólnego w C. był narażony na pyły zwłókniające (zawierające krzemionkę). Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydały: [...] r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania pylicy płuc. Obie placówki diagnostyczne uzasadniły, że obraz radiologiczny nie uzasadnia rozpoznania u badanego pylicy płuc. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy te orzeczenia lekarskie mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr. Pracy 1999/11/39) są opiniami pełnymi, jasnymi i nie zawierającymi żadnych sprzeczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy z uwzględnieniem wskazanych orzeczeń lekarskich rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, który jest jednoznaczny w swej wymowie. Wynika z niego, że u skarżącego nie rozpoznano pylicy płuc. Mając powyższe na uwadze, organy administracji sanitarnej nie stwierdziły u pracownika istnienia choroby zawodowej pylicy płuc. Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 k.p.a. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Należy podkreślić, że lekarze orzecznicy uzasadnili, jaką metodą posłużyli się wydając swoje orzeczenie – metodą radiologiczną. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego wyraził błędny pogląd, iż decydujące znaczenie w tej sprawie miało mieć przeprowadzenie badania skarżącego w szpitalu w B., gdzie był on wcześniej operowany, jak również wydanie przez ten szpital tzw. wywiadu. Zgodnie z § 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych właściwe na obszarze swojego działania, które wydają orzeczenie w sprawie choroby zawodowej, między innymi na podstawie wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W rozpoznawanej sprawie lekarze właściwych placówek diagnostycznych posługując się metodą radiologiczną stwierdzili, że obraz płuc nie wykazuje zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc. Skoro T. B. wcześniej operacyjnie usunięto jeden płat płucny, to oczywistym jest, że obraz radiologiczny odnosił się do tego płata płucnego, którego nie usunięto. Lekarze orzecznicy nie rozpoznali jednak u badanego pylicy płuc uznając, że przy braku zmian radiologicznych brak było podstaw do stwierdzenia zmian pylicznych. Na końcu, należy przypomnieć, że pylice to choroby płuc, w których dochodzi do nagromadzenia pyłu w płucach i reakcji tkanki płucnej na jego obecność. Podstawę rozpoznania pylicy płuc stanowi badanie radiologiczne klatki piersiowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).