II SA/Ka 1468/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant Magdalena Kurpis po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. sprawy ze skargi "D" S.A. [...] B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5, art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity w Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz §§ 1, 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził u K. W. chorobę skóry o etiologii zawodowej – wymienioną w pozycji. 10 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do wyżej powołanego rozporządzenia. Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., z którego wynikało, że lekarze specjaliści rozpoznali u badanego wyprysk alergiczny rąk spowodowany czynnikami szkodliwymi jak chrom i P- fenylodwuamina, występującymi przez 30 lat w miejscu świadczenia przez niego pracy oraz o ustalenia przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że K. W. pracował w latach 1968-1969 w "A" w B. jako krawiec, a następnie również jako krawiec w latach 1969-1975 w "B" i latach 1977- 2000 w "C" w B., skąd odszedł na emeryturę. Pracując na stanowisku krawca miał kontakt z czynnikiem szkodliwym takim jak chrom znajdujący się w powłokach chromowych i niklowych elementów maszyny szwalniczej, nożyczek, igieł oraz w pozostałościach detergentów w pranej odzieży roboczej. W konsekwencji organ Inspekcji Sanitarnej uznał związek przyczynowy stwierdzonej u niego choroby z warunkami pracy stwarzającymi ryzyko powstania choroby zawodowej. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł "D" S.A. w K. [...] B. działający jako następca prawny "C" B. S.A. podnosząc, że K.W. był jego pracownikiem od 1977 r. do 30 czerwca 2000 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku krawca, na którym miał kontakt z chromem. Podkreślił, że ten szkodliwy dla zdrowia czynnik występuje powszechnie w życiu codziennym, choćby na poręczach, klamkach, a nawet sztućcach. Przeprowadzone w czasie badań profilaktycznych w 1995 r. testy, nie wykazały u niego dolegliwości tego typu. Zarzucił, że decyzja nie uzasadnia na jakiej podstawie przyjęto, że stwierdzone u pracownika dolegliwości są skutkiem choroby zawodowej, ani nie wskazuje czasu, w którym ona powstała. Na koniec pracodawca podkreślił, że przejście K. W. na emeryturę nie było tożsame z zakończeniem pracy jako krawiec, gdyż nabył maszynę do szycia i powinien zostać poddany badaniu przez dermatologa celem ustalenia czy gdyby schorzenie powstało w czasie pracy, a pracownik leczył się, to jego skutki istniałyby nadal. Zaskarżoną tu przez pracodawcę decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po zasięgnięciu dodatkowej opinii lekarskiej placówki diagnostycznej II szczebla utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia schorzenia jako choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy zawodowej K. W. poczynione przez organ pierwszej instancji na podstawie przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. W szczególności potwierdził jego kontakt z chromem na stanowisku krawca i magazyniera- wydawcy odzieży, którą to pracę wykonywał w latach 1968- 1975 i u skarżącego w latach 1977- 2000. Uznał, że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej skóry- wyprysk alergiczny. Dalej wskazał na orzeczenie lekarskie z dnia [...] r wydane przez lekarzy orzeczników Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. o rozpoznaniu choroby zawodowej wymienionej w pozycji 10 wykazu rozporządzenia wskazanego wyżej- wyprysk alergiczny rąk. Jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia lekarskiego, podstawą jego wydania były badania podmiotowe, przedmiotowe, zgromadzona dokumentacja lekarska i środowiskowa, dodatni wynik testu naskórkowego z chromem obecnym w środowisku pracy oraz na orzeczenie placówki II szczebla. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] r., wydanym po przeprowadzeniu obserwacji klinicznej od [...] do [...] 2002 r. rozpoznał również u K. W. wyprysk obu rąk pochodzenia zawodowego. Powyższe orzeczenia oraz stwierdzenie w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia uzasadniało, zdaniem organu odwoławczego stwierdzenie choroby zawodowej skóry. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2003 r. "D" S.A. [...] B. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej na podstawie błędnych ustaleń faktycznych i "nie zawierającej niezbędnych elementów formalnych i merytorycznych". W szczególności bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą. Styczność z chromem, występującym powszechnie w życiu codziennym, nie jest dla skarżącego przekonującym w tej sprawie argumentem. W piśmie z dnia [...] 2005 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, podniesiono, że organ odwoławczy w wydanej decyzji nie określił czynników alergizujących skórę byłego pracownika w miejscu jego pracy. I nie określił czasu, w którym schorzenie miało się ujawnić. Jednocześnie skarżący nie negował faktu występowania chromu w środowisku pracy, ani też orzeczeń lekarskich stwierdzających u pracownika chorobę wymienioną w pozycji 10 załącznika do rozporządzenia ministrów dnia 18 listopada 1983 r. Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi na skargę organ Inspekcji Sanitarnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaprezentowane w niej zarzuty, jak i zarzuty brane pod rozwagę z urzędu nie potwierdziły wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. Na wstępie należy zauważyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego i z tą datą skargi wniesione na ostateczne decyzje administracyjne rozpatrują wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesionego do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.s.a.). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie § 1 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie, za choroby zawodowe uznawało się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynikało w sposób jednoznaczny, że do stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest pozytywne ustalenie, iż rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie. Ustalenia takie powodują, że istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy narażającymi na jej powstanie (zobacz wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/ 98, OSNAPiUS 1999 r. nr 6, poz. 192). Rozpatrywana skarga zwiera zarzut niewyjaśnienia sprawy, co siłą rzeczy wskazuje na naruszenie legalności omawianej decyzji. Sąd rozpatrujący przedmiotowa skargę nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję. W tym miejscu należy wyjaśnić, że powyższe rozporządzenie utraciło moc z dniem 3 września 2002 r., kiedy weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), ale stosownie do zapisu jego § 10 postępowanie w sprawie rozpoznania chorób zawodowych, rozpoczęte przed dniem jego wejścia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. W niniejszej sprawie postępowanie rozpoczęto przed tą datą o czy świadczy data wydania pierwszego orzeczenia lekarskiego ([...] r.). Sąd dokonywał zatem kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie sposobu postępowania organów administracyjnych w kierunku wyjaśnienia działania czynników szkodliwych, z uwzględnieniem ich rodzaju, stopnia oraz czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywanej pracy, bezpośredniego z nimi kontaktu, zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia. Dochodzenia epidemiologiczne w środowisku pracy wykazało, że K. W. pracował w latach 1968-1975 jako krawiec oraz 1977-2000 jako krawiec- wydawca magazynowy i w czasie pracy na tym stanowisku miał kontakt z chromem zawartym w powłokach chromowych i niklowych elementów maszyny szwalniczej, nożyczek, igieł oraz proszkami do prania, barwnikami tkanin, tuszem. Takie czynniki szkodliwe zostały wymienione w Formularzu dochodzenia z dnia [...] 2001 r., który został podpisany przez specjalistę BHP skarżącego. Faktowi występowania chromu w środowisku pracy nigdy pracodawca nie zaprzeczał, o czy świadczy nawet treść skargi. Poddawał w wątpliwość czy aby był to jedyny czynnik szkodliwy skutkujący rozpoznanym u pracownika schorzeniem. Nie wskazał jednak żadnej konkretnej podstawy swoich wątpliwości. Nie można za takową uznać ogólnikowego stwierdzenia o występowaniu czynników alergicznych w życiu codziennym. Jak wynika z akt sprawy kolejne orzeczenie lekarskie w swej treści oraz uzupełniona dokumentacja lekarska odpowiedziała na postawione skarżącego odwołaniu przez skarżącego pytanie. K.W. leczy się w Poradni Dermatologicznej od 1994 r. czyli okresu zatrudnienia w skarżącego. Już wykonane w 1995 r testy naskórkowe wykazały uczulenie na chrom, występujący m.in. w wyrobach ze skóry, barwnikach odzieży, olejach, proszkach do prania, środkach antykorozyjnych, dymach spawalniczych oraz parafenylenodwuaminę występującą w substancjach barwnikowych do tkanin, papieru, gumie. Słusznie też organ Inspekcji Sanitarnej wskazał na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r. wydane po przeprowadzeniu badań specjalistycznych oraz wydane w trybie odwoławczym orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] r. W uzasadnieniu, tego orzeczenia podkreślono, że nawracające zmiany drobnopęcherzykowe, swędzące na powierzchni obu rąk i w I- szej przestrzeni międzypalcowej datują się od 1994 r. Są leczone dermatologicznie i utrzymują się po ustaniu zatrudnienia, ale w mniejszym nasileniu. Wskazano na wykonane testy alergologiczne w roku 1995, które potwierdziły uczulenie na chrom i parafenylenodwuaminę (barwniki), a wykonane w roku 2001 na kobalt i parafenylenodwuaminę. Wykluczono etiologię grzybiczą zmian skóry. Na koniec wyjaśniono, że analiza dokumentacji lekarskiej, dodatni wynik testu eliminacji i ekspozycji zawodowej, wyniki aktualnych testów alergicznych, które potwierdziły uczulenie na barwniki utrzymujące się od 1995 r., przejściową alergizację na chrom stwierdzoną w trakcie zatrudnienia w 1995 r., o mniejszym nasileniu po jego ustaniu, lokalizacje zmian chorobowych istnieją podstawy do rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia. W przypadku rozpoznania chorób, a w szczególności dodatni wynik testu z chromem oraz p- fenylenodwuaminą występującą w barwnikach i mającą wybitne właściwości uczulające należy uznać za trafne stwierdzenie organu odwoławczego, że w środowisku pracy skarżącego występował czynnik szkodliwy dla zdrowia stwarzający ryzyko powstania choroby zawodowej. Należy podkreślić, że pracodawca poddając w wątpliwość przyczyny zawodowe schorzenia pracownika nie wskazał, żadnych innych czynników szkodliwych, które poza związkami chromu i barwnikami tkanin występującymi w środowisku pracy, mogły być jego przyczyną. Nie obalił, a nawet nie poddał w wątpliwość domniemania związku przyczynowego schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych- wyprysk alergiczny rąk, rozpoznanego u K. W. a środowiskiem jego pracy. Za chybiony należało zatem uznać podniesiony w skardze zarzut barku wnikliwego zbadania przez organ Inspekcji Sanitarnej wszystkich potencjalnych (należy domniemywać innych) przyczyn choroby jego pracownika. Za gołosłowne należało uznać także stwierdzenie skarżącego o kontynuowanie pracy zawodowej przez pracownika, po przejściu na emeryturę. Zarzut braków formalnych i merytorycznych zaskarżonej decyzji również okazał się chybiony, gdyż został określony czasokres powstania choroby, a jak już podkreślono wyżej w przypadku stwierdzenia choroby skóry i występowania powodującego lub mogącego powodować ją czynnika szkodliwego w środowisku pracy organ inspekcji sanitarnej nie ma obowiązku wykazywania związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywana pracą. Może jedynie wykazać inne, pozazawodowe przyczyny choroby, które obalą występujące domniemanie jej etiologii zawodowej. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddalił.