II SA/Ka 1627/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski /spr./ Asesor WSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Ewa Krawczyk Protokolant ref. stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K[...] na rzecz skarżącego kwotę [...] /[...]/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Wójta Gminy K. J. B. zwróciła uwagę na wybudowanie przez jej sąsiada J. M. stawu, usytuowanego w sąsiedztwie jej działki i budynku mieszkalnego. Istnienie stawu powoduje zamakanie piwnic tego budynku, co może uniemożliwić dalsze w nim zamieszkiwanie. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy K. pismem z dnia [...]r. przekazał sprawę do rozpoznania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B., który decyzją z dnia [...] r. nr [...] nakazał J. M. dokonanie likwidacji "rurociągu zasilającego w wodę staw hodowlany" usytuowany na działce [...] przy ul. [...] w K., wykonanego bez wymaganego pozwolenia. Jednocześnie w osnowie tej decyzji stwierdził, że "likwidacja określonego powyżej rurociągu zasilania wodnego stawu hodowlanego jest równoznaczna z likwidacją stawu oraz zgodna z oczekiwaniem strony interweniującej". Jako podstawę prawną tej decyzji podał art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89 poz. 414 ze zm. obecnie Dz.U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm. – zwanej dalej prawem budowlanym/ oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający stwierdził, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło wykonanie przez J. M., bez wymaganego pozwolenia stawu hodowlanego "zakwalifikowanego" jako urządzenie melioracji szczegółowej. Staw ten zasilany jest z ujęcia wodnego /samociśnieniowego/ poprowadzonym po nieruchomości P. K. a następnie przez wschodnią część działki nr [...] stanowiącej własność J. i E. B., rurociągiem PCV typu Peszel. Wykonanie takiego stawu hodowlanego w odległości około 1 m od granicy działki, bez wymaganego zgłoszenia stanowi zdaniem organu orzekającego naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6 i art. 29 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. To zaś musiało skutkować podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 48 tego prawa. W odwołaniu od decyzji z dnia [...]r. pełnomocnik J. M. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, przyjmując, że decyzją tą zobowiązano jednocześnie J. M. do przywrócenia terenu do stanu poprzedniego. Uzasadniając to żądanie stwierdził, że decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego. W szczególności nie ustalono i nie opisano należycie o jaki obiekt chodzi oraz nie wyjaśniono należycie zastosowanej podstawy prawnej wydanego nakazu. Błędnie przyjęto przy tym, że chodzi w sprawie o staw hodowlany oraz rurociąg, gdy tymczasem zostało zrealizowane nie podlegające regulacji prawa budowlanego oczko wodne z tymczasowym "rurociągiem". [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia [...]r. z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 48 prawa budowlanego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem jakkolwiek zasadne jest prezentowane w odwołaniu stanowisko, że sporny obiekt jest oczkiem wodnym, tj. obiektem małej architektury o jakim mowa w art. 3 pkt 4b prawa budowlanego, a objęty postępowaniem "ruraż" urządzeniem budowlanym wymienionym w art. 3 pkt 9 tego prawa. Ich wybudowanie wymagało jednakże zgłoszenia /art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego/, czego inwestor nie dokonał. Wykonanie rurociągu na nieruchomościach nie stanowiących własności J. M. naruszało nadto treść art. 5 ust. 1 pkt 6 prawa budowlanego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J. M. wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji ostatecznej i o zasądzenie kosztów postępowania zarzucając, iż została ona wydana zarówno z naruszeniem prawa materialnego jak i z naruszeniem procedury administracyjnej. Zdaniem skarżącego organ II instancji z naruszeniem art. 3 pkt 4b i art. 3 pkt 4 prawa budowlanego błędnie przyjął, że sporne oczko wodne wraz z zasilającym go rurociągiem stanowi obiekt małej architektury, którego wybudowanie wymagało dokonania zgłoszenia, gdy tymczasem jest to obiekt nie objęty regulacjami tego prawa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika też aby oczko to wraz z tymczasowym "rurociągiem" naruszało uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 prawa budowlanego. Stwierdzono nadto, że organy gminy wiedziały o istnieniu tego obiektu gdyż prowadziły w tym przedmiocie własne postępowanie. Dlatego też, nie może odnieść zdaniem skarżącego skutku ustalenie, że inwestor nie dokonał zgłoszenia wykonania przedmiotowego obiektu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...]r. pełnomocnik uczestniczki postępowania J. B. wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że objęty sporem obiekt nie ma charakteru dekoracyjnego i dlatego też powinien być traktowany jako staw. Tak też jest wykorzystywany i tak też był określany przez samego inwestora. O takim charakterze przesądzają też rozmiary tego obiektu gdy zważy się, że posiada on około 60 m2 powierzchni. Podtrzymał też twierdzenie, że zasilanie wodą tego stawu zostało wykonane po działce uczestniczki – bez jej zgody. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja ostać się nie może jakkolwiek z innych względów niż zgłoszono w skardze, które Sąd nie będąc związany jej granicami wziął pod rozwagę z urzędu /art. 34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 – zwanej dalej ustawa p.s.a./ Przede wszystkim należy zważyć, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości kiedy i jaka zapadła w rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji. W przedstawionych Sądowi aktach postępowania administracyjnego znajduje się bowiem tylko kserokopia decyzji z dnia [...]r. różniąca się co do osnowy i uzasadnienia z treścią oryginału decyzji tego organu noszącą taki sam numer ale inną datę /[...]r./, przedłożoną przez pełnomocnika uczestnika postępowania na rozprawie sądowej w dniu 2 września 2004 r. Najprawdopodobniej ta druga decyzja była przedmiotem rozpoznania przez organ odwoławczy skoro w decyzji zaskarżonej wymieniono jej datę. Do faktu istnienia pierwszej z tych decyzji organ odwoławczy się jednak w ogóle nie ustosunkował. Gdyby się zaś okazało, że istotnie wcześniej sprawa została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] to druga z tych decyzji wydana w zwykłym trybie, zapadłaby w warunkach nieważności bo z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 § 1 pkt 2 Kpa/. Już tylko z tego względu, dla wyjaśnienia tej kwestii zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Sprawa wymaga wyjaśnienia także w innym aspekcie. Z wymienionych wyżej decyzji organu I instancji nie wynika mianowicie w dostateczny sposób treść zapadłego rozstrzygnięcia. W konsekwencji nie wiadomo czy organ ten załatwił sprawę w rozumieniu art. 104 kpa, a w szczególności czy załatwił on tę sprawę w całości czy też tylko w części. Biorąc pod uwagę przedmiot postępowania należy przy tym zwrócić uwagę, że sprawa była prowadzona z urzędu i tym samym zakres orzeczenia powinien wynikać nie z żądań stron a z treści obowiązujących przepisów prawa, w tym przypadku - prawa budowlanego. Z akt wynika przy tym w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotem postępowania było wykonanie przez skarżącego obiektu w postaci, jak to przyjęto w zaskarżonej decyzji, oczka wodnego wraz z zasilającym je w wodę rurociągiem. Tymczasem z w/w decyzji organu I instancji nie wynika w dostateczny sposób czy orzeczony nakaz rozbiórki dotyczy jedynie rurociągu /oraz czy w całości czy też tylko w części przebiegającej po działce uczestników postępowania małż. B./, czy także samego oczka wodnego. Gdyby przyjąć, że sprawa została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] r. to nie wyjaśniono w niej co należy rozumieć przez określony w osnowie tej decyzji nakaz przywrócenia terenu do stanu poprzedniego i czy nakaz ten znajduje umocowanie w treści art. 48 prawa budowlanego. Gdyby nadto przyjąć, że nakazem rozbiórki nie jest objęte przedmiotowe oczko wodne to wówczas osnowa decyzji organów obu instancji nie odpowiadałaby uzasadnieniom tych decyzji gdzie wyraźnie stwierdzono, że również ten obiekt wymagał zgłoszenia o jakim mowa w art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Tak nieprecyzyjnie i niejasno sformułowana osnowa decyzji stwarzałaby zasadnicze trudności na etapie jej wykonania i egzekucji. Również z tego względu takie rozstrzygnięcie nie mogło być pozostawione w obrocie prawnym. Nadto nie wyjaśniono dlaczego obiekt ten nie podlegałby dyspozycji art. 48 prawa budowlanego. Z akt sprawy nie wynika też w dostateczny sposób jak sporny obiekt wygląda i czy przy jego powstaniu zostały wykonane i jakie roboty budowlane. Gdyby zaś przyjąć, że jest to obiekt o powierzchni około 60 m2, wykonany z przeznaczeniem na staw hodowlany /taką też funkcję przypisał mu organ I instancji/, to stanowiłby on budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 prawa budowlanego, której realizacja bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę jest tzw. samowolą budowlaną, do której ma zastosowanie art. 48 tego prawa /zobacz wyrok NSA z dnia 7 maja 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 418/00 – Ochrona środowiska nr 2 z 2002 r. str. 55 – 59/. W tym względzie nie zasługuje na akceptację prezentowane w skardze stanowisko, że obiekt taki nie podlega w ogóle regulacji prawa budowlanego, gdyż nie jest nawet obiektem małej architektury o jakim mowa w art. 3 pkt 4 tego prawa. Powołane w tej materii w skardze orzecznictwo NSA do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy nie jest adekwatne. Z powyższych względów należało stwierdzić, że sprawa nie została należycie rozważona i wyjaśniona do końcowego rozstrzygnięcia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Wobec niedostatecznego wyjaśnienia sprawy i niedostatecznego sprecyzowania podjętego w niej rozstrzygnięcia nie można też obecnie przesądzać kwestii zgodności tego rozstrzygnięcia z prawem materialnym. Skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.s.a. W tym stanie faktycznym przeciwko takiemu rozstrzygnięciu nie przemawia też treść art. 134 § 2 tej ustawy /zobacz mający odpowiednie zastosowanie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2000 r. sygn. III RN 161/99 – OSNAP Nr 3 z 2001 r. poz. 60/. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono zgodnie z treścią art. 152 ustawy p.s.a. a o zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 200 i 205 § 2 tej ustawy. Wskazania co do dalszego postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Dodatkowo należy dokładnie ustalić jakie roboty zostały wykonane przy budowie spornego zbiornika, jakie są jego wymiary i przeznaczenie. Należy mieć też na uwadze, że wykonanie zasilania tego obiektu w wodę stanowi związane z nim urządzenie budowlane /art. 3 pkt 9 prawa budowlanego/ i do jego wykonania inwestor powinien dysponować terenem na cele budowlane. Uwzględni też organ orzekający zmianę przepisów prawa budowlanego ustawami z dnia 27 marca 2003 r. /Dz.U. Nr 80 poz. 718/ i z dnia 16 kwietnia 2004 r. /Dz.U. Nr 93 poz. 888/. SJ