II SA/Ka 1823/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Asesor WSA Małgorzata Walentek Protokolant Maciej Ćwiertniak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi T. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. orzekł, że u T. P. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia narządu słuchu, wskazanej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotnym warunkiem dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia. T. P. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. Poradni Chorób Zawodowych w S., gdzie stwierdzono u niego obustronny odbiorczy ubytek słuchu. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że T. P. pracując w latach 1989-1999 w KWK "A" był narażony na hałas ponadnormatywny: w latach 1992-1993 przez 31 dni - 92-95 dB, w latach 1998-1999 przez 44 dni – 86-91-93 dB. Jednakże w pozostałym okresie nie był narażony na hałas ponadnormatywny. Brak wieloletniego narażenia na hałas ponadnormatywny nie upoważnia do rozpoznania zawodowej etiologii niedosłuchu – stwierdził na końcu organ I instancji. Od tej decyzji odwołał się T. P. wnosząc o jej uchylenie. Wyjaśnił, że uszkodzenia słuchu doznał podczas wykonywania pracy w kopalni, gdzie przez wiele lat był narażony na hałas ponadnormatywny. Następnie zakwestionował wiarygodność ustaleń dotyczących 75 dniowego okresu narażenia na hałas. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że T. P. w latach 1986-1999 pracował w KWK "A" jako pracownik niewykwalifikowany, młodszy górnik pod ziemią i starszy rzemieślnik na powierzchni, gdzie hałas w środowisku pracy nie stanowił istotnego zagrożenia dla narządu słuchu, ponieważ nie przekraczał 82 dB. Następnie powołując się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni przypomniał, że wykluczono istnienie choroby zawodowej narządu słuchu z powodu braku wieloletniego narażenia na hałas o poziomach stwarzających ryzyko uszkodzenia słuchu, chociaż rozpoznano u badanego niedosłuch odbiorczy obustronny. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik T. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych poprzez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od ponadnormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek. W uzasadnieniu powołując się na orzecznictwo sądowe stwierdził, że skarżący przez wiele lat był narażony na hałas ponadnormatywny i warunki pracy miały wpływ na wystąpienie choroby zawodowej. Skoro placówki diagnostyczne obu stopni rozpoznały niedosłuch obustronny, organy sanitarne winne były stwierdzić chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga T. P. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż te podniesione w skardze. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że T. P. pracując w latach 1986-1999 w KWK "A" był narażony na hałas ponadnormatywny przez 31 dni w latach 1992 - 1993 r. oraz przez 63 dni w latach 1998-1999. Ponowne orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydał [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Poradnia Chorób Zawodowych w S., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że u skarżącego rozpoznano niedosłuch odbiorczy obustronny, przesunięcie progu słuchu po odjęciu poprawki na wiek: UP-32 dB, UL-50 dB. Stwierdzono tam, że wobec braku wieloletniego narażenia na poziomy hałasu stwarzające ryzyko uszkodzenia słuchu brak było podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii niedosłuchu. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy orzeczenia lekarskie z [...] r. i [...] r., mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr.Pracy 1999/11/39) są opiniami pełnymi, jasnymi i nie zawierającymi żadnych sprzeczności. Otóż w obu orzeczeniach lekarskich stwierdzono u skarżącego obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu o poziomie UP-34 i 32 dB, UL-51 i 50 dB. Lekarze uznali jednak, że brak wieloletniego narażenia na działanie hałasu ponadnormatywnego wyklucza zawodową etiologię niedosłuchu. Powyższe wnioski uwzględniające kryterium czasu narażenia zawodowego określone w § 1 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w całości zostały przyjęte w decyzji organu I instancji. Natomiast organ odwoławczy stwierdził, że skarżący w ogóle nie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. To ustalenie pozostaje w sprzeczności z zaprezentowanymi już ustaleniami dochodzenia epidemiologicznego. Skoro ustalono, że T.P. przez 94 dni pracował pod wpływem działania czynnika szkodliwego dla zdrowia, to organ administracji sanitarnej winien był zaprezentować ocenę działania czynnika szkodliwego - hałasu ponadnormatywnego z uwzględnieniem czasu narażenia zawodowego, a to zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia. Niezależnie od tego należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach - obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - wielokrotnie w swoich orzeczeniach w podobnych sprawach prezentował pogląd, że o chorobie zawodowej nie decydują względy medyczne, a tylko prawne. Dlatego też, rozpoznanie niedosłuchu odbiorczego (który zawsze jest wywołany czynnikiem zewnętrznym) oraz ustalenie, że badany był zatrudniony w hałasie, przy braku innych okoliczności i domniemaniu związku przyczynowego - uzasadnia uznanie schorzenia za chorobę zawodową. Należy przypomnieć, że z prawnego punktu widzenia pojęcie choroby zawodowej oznacza kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w Wykazie chorób zawodowych, w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy. W tej sprawie bezspornym jest, że T.P. w pewnym okresie zatrudnienia wykonywał pracę w warunkach ponadnormatywnego hałasu, co stanowi dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą przez niego słuchu, a tymi warunkami (pracą). Odmienne rozstrzygnięcie - w ocenie Sądu - mogłoby zapaść tylko wówczas, gdyby wykazano inną przyczynę niedosłuchu. Takiej innej przyczyny niedosłuchu w toku niniejszego postępowania jednak nie wykazano. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania – art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji w ramach swobodnej oceny dowodów dokona również oceny wyników dochodzenia epidemiologicznego z uwzględnieniem czasu narażenia zawodowego, a następnie swoje stanowisko zaprezentuje według reguł wskazanych w art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W razie ustalenia, że 94 dniowy czas narażenia pracownika na działanie hałasu ponadnormatywnego uzasadnia wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej należy jednocześnie wykluczyć istnienie związku przyczynowego między utratą słuchu przez T.P., a warunkami pracy, którą wykonywał. Inaczej mówiąc, należy wówczas wykazać inną, pozazawodową przyczynę stwierdzonego niedosłuchu. O kosztach orzeczono w trybie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.