II SA/Ka 1826/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Beata Jacek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi I.N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie wymeldowania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta P. z dnia [...] nr [...] o wymeldowaniu I.N. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. W. w P.. Z motywów tego rozstrzygnięcia wynika, że I.N. w toku postępowania zakończonego wskazaną wyżej decyzją była zastępowana przez przedstawiciela ustanowionego dla nieobecnej przez Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...], w osobie G.P.. Decyzja organu I instancji została doręczona temu przedstawicielowi w dniu 25 stycznia 2003 r., zatem termin do wniesienia odwołania upłynął 7 lutego 2003 r. Odwołanie od tej decyzji zostało nadane przez pełnomocnika I. N., listem poleconym w dniu 13 maja 2003 r., tj. po upływie terminu zakreślonego przepisem art. 129 § 2 k.p.a. Z tej przyczyny do rozpoznania odwołania dojść nie mogło. W skardze do Naczelnego Sądu Admistracyjnego I.N., działająca przez pełnomocnika radcę prawnego M.C., domagała się przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podnosząc, iż nie było podstaw do jej wymeldowania oraz do ustanowienia dla niej kuratora. O tym gdzie skarżąca przebywa wiedział zarówno jej mąż H.N. występując z wnioskiem o jej wymeldowanie oraz córka J., której organ na tę okoliczność nie przesłuchał. Zatem w ocenie skarżącej bezzasadne jest uznanie, że doręczenie zastępcze decyzji kuratorowi czyni zadość wymogom prawa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione podkreślił, że organy administracji są związane postanowieniem Sądu o ustanowieniu kuratora. Badanie zasadności ustanowienia kuratora nie należy do właściwości organu meldunkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stał się właściwy do rozpatrzenia skargi I.N. z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oraz podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652) stosownie do zapisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a. ). Przepis art. 3 P.p.s.a. stanowi, że Sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd kontroli dokonuje również z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie formalne, bowiem organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zamyka drogę do merytorycznego jego rozpoznania. Ocena zgodności z prawem tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania prawidłowości zastosowania przepisów postępowania administracyjnego. Zatem kwestie dotyczące zasadności oraz podstaw wymeldowania stanowiące istotę rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji, na tym etapie postępowania, nie mogły być brane pod uwagę. Również poza oceną Sądu pozostaje zasadność wydanego przez sąd powszechny postanowienia o ustanowieniu przedstawiciela dla skarżącej w trybie art. 34 k.p.a. Celem ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej w postępowaniu administracyjnym jest ochrona praw tej osoby, toteż kurator ma podejmować za stronę nieobecną i nieświadomą toczącego się postępowania administracyjnego czynności niezbędne w tym zakresie. Jemu bowiem służą wszelkie prawa strony i obciążają go jej obowiązki. Zatem do jego rąk dokonywane są doręczenia co oznacza, że od momentu odbioru przez przedstawiciela pisma biegną terminy do dokonania czynności, dla których taki termin został określony. W takiej to sytuacji słuszne jawi się twierdzenie organu odwoławczego, iż nie można przyjąć, że bieg terminu do dokonania czynności w postaci wniesienia odwołania rozpoczyna się od dnia, kiedy strona zastępowana przez przedstawiciela dowiedziała się o decyzji, gdyż czyniłoby to zbędną instytucję przedstawiciela unormowaną w art. 34 k.p.a. Jednakowoż w rozpoznawanym przypadku organ ten nie wziął pod uwagę, że w toku postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania I.N., po ustanowieniu dla niej, jako osoby nieobecnej, przedstawiciela ustawowego, organ I instancji dowiedział się o miejscu jej pobytu. W aktach sprawy znajduje się pismo I.N. z dnia [...] skierowane do tegoż organu w związku z toczącym się postępowaniem o jej wymeldowanie, w którym wskazała ona miejsce swojego pobytu w Grecji poprzez podanie adresu. Zatem skoro miejsce pobytu strony było znane organowi przed wydaniem decyzji w sprawie, odpadła przyczyna, dla której został ustanowiony przedstawiciel ustawowy. Nie można uznać za trafne stanowisko organu odwoławczego, że wobec ustanowienia dla skarżącej kuratora i nieuchylenia postanowienia sądu zawierającego taką decyzję, postępowanie przed organami administracji z udziałem kuratora jest w pełni skuteczne. W uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r. sygn. akt III CZP 117/88, publik. SNC 1990/1/11, został wyrażony pogląd, który ten Sad w pełni podziela, zgodnie z którym kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, pod którą to nazwą rozumie się zwykle kuratora wyznaczonego dla ochrony praw reprezentowanej osoby, nie polegającej jedynie na zastępowaniu jej w konkretnym procesie (postępowaniu) przy czynnościach tego postępowania. Jest on kuratorem w danym postępowaniu, podobnie jak kurator procesowy z art. 143 k.p.c. O charakterze kuratora bowiem decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Skoro zadaniem kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym dla strony nieobecnej jest ochrona jej praw, z tej przyczyny, że miejsce jej pobytu nie jest znane, a tym samym nie wie ona o toczącym się postępowaniu, to ustanie tej przyczyny powoduje, że strona może sama działać we własnym interesie. Zatem, w ocenie Sądu, w rozpoznawanym przypadku organ I instancji nie mógł skutecznie skierować wydanej przez siebie decyzji do kuratora. Wprawdzie w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, iż art. 34 k.p.a. ma nie tylko zastosowanie, gdy miejsce pobytu strony nie jest znane ale również w razie jej nieobecności w kraju, taki zaś przypadek zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Przepisy postępowania administracyjnego nie regulują bowiem trybu doręczania korespondencji na adresy zagraniczne. Niemniej jednak zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji zobowiązane są informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego. Zatem organ powinien był pouczyć skarżącą o prawie wskazania adresu do doręczeń w kraju, bądź też o możliwości ustanowienia pełnomocnika, tym bardziej, że w piśmie skierowanym do tegoż organu I.N. zwróciła się o udzielenie jej informacji i wskazówek co do czynności jakie powinna podjąć aby nie doszło do jej wymeldowania, na które nie wyraziła zgody. Przesłana na adres skarżącej pismem z dnia [...], za pośrednictwem Ambasady RP w Atenach informacja organu, że skarżąca będzie reprezentowana przez ustanowionego przez sąd powszechny przedstawiciela ustawowego pozbawiło stronę możliwości skorzystania z przysługujących jej praw oraz możliwości skutecznej obrony swoich praw. Powyższe okoliczności nie dawały podstaw do wydania postanowienia opartego o przepis art. 134 k.p.a bowiem nie było podstaw do uznania, że termin do wniesienia odwołania określony w art. 129 § 2 k.p.a. powinien był być liczony od doręczenia decyzji organu I instancji przedstawicielowi ustawowemu. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Organ odwoławczy przy rozpoznaniu odwołania weźmie pod uwagę okoliczność, iż wnioskodawca H.N. zmarł.