II SA/Ka 1982/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia NSA Henryk Wach (spr.), Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2005 r. sprawy ze skargi "A" S.A. KWK "B" w R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z [...] r. nr [...] r. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. stwierdził u T. P. chorobę zawodową w postaci zatrucia gazami pożarowymi lekkiego stopnia w miejscu pracy z podrażnieniem dróg oddechowych pyłem węglowym, wskazaną w pozycji 1 wykazu chorób zawodowych określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 104 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) W uzasadnieniu wyjaśnił, że 24 lutego 2003 r. Instytut Medycyny Pracy Szpital w S. rozpoznał u badanego T. P. wskazaną chorobę zawodową. Organ I instancji stwierdził, że pracownik zatrudniony na stanowisku elektromontera pod ziemią w dniu [...] 2003 r. był eksponowany na gazy pożarowe i pył węglowy, powstałe w czasie wybuchu i zapalenia się metanu. Od tego rozstrzygnięcia odwołała się "A" S.A. KWK "B" wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu przyznała, że [...] 2003 r. doszło do wypadku pod ziemią, podczas którego pracownicy doznali podrażnień dróg oddechowych oraz lekkich zatruć. Z tego powodu, wszystkich poszkodowanych umieszczono w celach profilaktycznych w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie przeprowadzono niezbędną hospitalizację. Dyrektor kopalni powołał zespół powypadkowy, ponieważ przyczyny i okoliczności zdarzenia z [...] 2003 r. wyczerpały definicję wypadku przy pracy. Poszkodowani otrzymali protokoły powypadkowe, co powoduje, że mogą skorzystać z uprawnień określonych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673). W tym samym czasie, Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podsumował wyniki badań i sporządził orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu chorób zawodowych, których odpisy przesłano organowi administracji sanitarnej. Decyzja organu I instancji jest wadliwa z tego powodu, że rozpoznając chorobę zawodową z poz. 1 wykazu, pominięto zawarte tam zapisy. W wykazie brak jest wskazania gazów pożarowych, jako substancji wywołującej zatrucnia ostre lub przewlekłe lub ich następstwa. Odwołująca się zwróciła również uwagę na to, że utrzymanie w obiegu prawnym zaskarżonej decyzji spowoduje, że ubezpieczony dwukrotnie skorzysta ze świadczeń ustawowych: raz - z tytułu wypadku przy pracy, drugi raz - z tytułu choroby zawodowej. Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracownik wykonujący zawód elektromontera pod ziemią [...] 2003 r. będąc eksponowany na gazy pożarowe i pył węglowy powstałe w trakcie wybuchu i zapalenia się metanu, uległ ostremu zatruciu gazami pożarowymi lekkiego stopnia. T. P. był leczony i diagnozowany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie wydano orzeczenie lekarskie nr [...], uzupełnione opinią z [...] 2003 r., w której potwierdzono ostre zatrucie gazami pożarowymi lekkiego stopnia rozpoznając u badanego chorobę z poz. 1 pkt 57 wykazu chorób zawodowych. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, że zatrucie zawodowe ostre może być równocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej, a okres, w którym wystąpiły objawy chorobowe nie przekraczał 3 dni. W zatruciach zawodowych ostrych objawy zatrucia lub ich powikłania rozwijają się po okresie utajenia trwającym od kilku do kilkudziesięciu godzin. W tych sytuacjach, rozpoznaje się zatrucie ostre, które jest równocześnie wypadkiem przy pracy. Wobec tego, nie uwzględniono odwołania - stwierdził na końcu organ odwoławczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach "A" S.A. KWK "B" wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zarzuciła naruszenie przepisów rozporządzenia z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Organ odwoławczy bezpodstawnie zmienił nazwę kwestionowanej choroby zawodowej, dodając słowo - ostre. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że w rozporządzeniu występuje pojęcie choroby zawodowej, a nie schorzenia zawodowego wskazując przy tym na znaczące różnice pomiędzy tymi pojęciami. Następnie podniosła, że doszło do naruszenia § 3 rozporządzenia, ponieważ organ I instancji pomijając obowiązek przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego uniemożliwił stronie branie udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy pominął również regulację zawartą w § 6 rozporządzenia. Podstawą stwierdzenia choroby zawodowej było orzeczenie lekarskie bez daty, w którym rozpoznano zatrucie gazami pożarowymi lekkiego stopnia w miejscu pracy z podrażnieniem dróg oddechowych pyłem węglowym. Tym samym, lekarz nie stwierdził ostrego zatrucia, jak również zakład pracy nie sporządził dokumentacji przebiegu zatrudnienia. Skarżąca wskazała dalej kolejne naruszenia przepisów rozporządzenia. Na końcu zwróciła uwagę na to, że organ odwoławczy w istocie zwrócił się do jednostki orzeczniczej o zmianę prawomocnego orzeczenia lekarskiego, do czego nie był uprawniony, ponieważ według § 8 pkt 1 i 2 rozporządzenia, to organ administracji sanitarnej I instancji może uzupełnić materiał dowodowy, między innymi poprzez żądanie uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Wskazane uchybienia winny zatem skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji - stwierdziła na końcu strona skarżąca. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów, wyraził pogląd, iż w sprawie choroby zawodowej J. P. placówka orzecznicza II stopnia wydała orzeczenie, w którym rozpoznano u pracownika chorobę zawodową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy administracji sanitarnej naruszyły prawo. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy przypomnieć, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) wydano na podstawie delegacji ustawowej z art. 231 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. Nr 24 poz. 141 ze zm.). To rozporządzenie utraciło moc prawną na podstawie § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115) z dniem 3 września 2002 r. kiedy to z mocy § 12 nowe rozporządzenie weszło w życie. Nowe rozporządzenie zawiera szczegółowe regulacje prawne dotyczące wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie chorób zawodowych. Mają tutaj również zastosowanie ogólne reguły postępowania administracyjnego wynikające z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Na wstępie należy stwierdzić, że w tej sprawie, organy administracji sanitarnej nie zastosowały tych reguł w sprawie. Wskazane już rozporządzenie w § 2 i § 3 reguluje procedurę zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. W szczególności § 2 ust. 4 i 5 stanowią, w jaki sposób sporządza się ocenę narażenia zawodowego i kto taką ocenę sporządza. Z kolei § 3 ust. 1 i 2 stanowią, że zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonują wskazane tam podmioty. Podejrzenie choroby zawodowej, zgodnie z § 3 ust. 3 zgłasza się między innymi właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu. Wymogi formalne zgłoszenia określa § 3 ust. 4 rozporządzenia, który stanowi, że dokonuje się go na formularzu określonym w przepisach w sprawie dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. W ocenie Sądu, pierwszorzędne znaczenie w tej sprawie ma jednak § 4 rozporządzenia, który nakłada na organ administracji sanitarnej I instancji obowiązek wszczęcia postępowania po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Ta regulacja prawna oznacza również to że w razie otrzymania zgłoszenia, organ administracji sanitarnej ma obowiązek skierowania pracownika na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej (z wyłączeniem sytuacji opisanych w § 4 ust. 2 rozporządzenia) powiadamiając o tym pracodawcę (...). Z kolei, § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia określają, jakie placówki medyczne są jednostkami orzeczniczymi I i II stopnia właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). To naruszenie polegało na tym, że postępowanie w sprawie nie zostało zainicjowane na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego przez uprawniony do tego podmiot, zgłoszenia nie dokonano na formularzu urzędowym, jak również organ administracji sanitarnej nie wszczął w urzędowej formie postępowania administracyjnego w sprawie, a tym samym nie powiadomił o jego wszczęciu pracodawcy. Te uchybienia powodują, że decyzje organów administracji sanitarnej należało uchylić, ponieważ oprócz naruszenia wskazanych już przepisów wykonawczych doszło również do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8 i art. 10 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W konsekwencji, również do naruszenia art. 77, art. 79, art. 80 i art. 81 tej ustawy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji sanitarnej I instancji winien uwzględnić tę okoliczność, że nie doszło do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u pracownika, u którego podejrzewa się chorobę zawodową przez podmiot do tego uprawniony na formularzu w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (§ 3 ust. 4 rozporządzenia). To zaś oznacza, że należy rozważyć, czy postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej T. P. w ogóle zostało rozpoczęte.