II SA/Ka 2123/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Kaznowska Stanisław Nitecki Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2005 r. sprawy ze skargi E.M. i S.M. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A.K. pozwolenia na rozbudowę zakładu fotograficznego w I. przy ul. W. zgodnie z dokumentacją techniczną stanowiącą załącznik do tej decyzji oraz "wyszczególnionymi warunkami realizacji inwestycji". Zawiadomieniem z dnia [...] A.K. powiadomił Starostę T. o zamierzonym przystąpieniu do użytkowania wybudowanego zgodnie z w/w decyzją obiektu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta T. udzielił A.K. pozwolenia na użytkowanie zakładu fotograficznego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. W. w I. Jako podstawę prawną tej decyzji wskazał organ orzekający m.in. art. 54 – 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm. – obecnie Dz.U. nr 207 z 2003 r. poz. 2016, zwanej dalej prawem budowlanym). W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że inwestor wystąpił o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę ("obiekt o charakterze usługowo-handlowym"). Do wniosku dołączył wymagane art. 57 prawa budowlanego dokumenty. W odwołaniu od tej decyzji M. i P.K. zarzucili, iż zakład fotograficzny został rozbudowany niezgodnie z przepisami prawa budowlanego. Został bowiem podniesiony około 1 metr teren działki inwestora, nie wykonano też "odwodnienia dachu". Udzielono pozwolenia na użytkowanie obiektu chociaż nie został on wykończony. Budynek został tak usytuowany, że ogranicza wjazd na teren posesji inwestora. Wjazd ten ma tylko 293 cm szerokości. Odwołanie od decyzji o pozwoleniu na użytkowanie złożyła też E.M. (sąsiadka od strony północnej). Również ona zarzuciła, iż pozwolenie to zostało wydane w sytuacji gdy obiekt nie został wykończony. Podniosła, iż obiekt nie spełnia przewidzianych przepisami warunków technicznych. Zarzuciła, iż będzie zmuszona mieszkać w pobliżu szamba A.K. do którego będą odprowadzane nie tylko fekalia ale także używane w zakładzie fotograficznym odczynniki chemiczne. Zwróciła także uwagę na bliskie usytuowanie od okien jej budynku komina w obiekcie inwestora. Wojewoda Ś. odwołań tych nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwestor dołączył "wszystkie potrzebne dokumenty", a podniesione w odwołaniu zarzuty są bezpodstawne. Budynek zakładu fotograficznego został bowiem wybudowany zgodnie z warunkami technicznymi, jest prawidłowo usytuowany i nie stanowi żadnej uciążliwości dla otoczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. i S.M. podnieśli, że budynek zakładu fotograficznego został wybudowany niezgodnie z przepisami. Zarzucili, iż szambo zostało wybudowane pod oknami i balkonem ich budynku. Są też narażeni na działanie dymu z komina w budynku A.K. Na rozprawie, przed NSA w dniu 5 czerwca 2001 r. skarżący zaakcentowali uciążliwość szamba na działce A.K., którego wcześniej nie było, a które zostało wybudowane ich zdaniem przy rozbudowie zakładu fotograficznego. W następstwie rozpatrzenia tej skargi Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 5 czerwca 2001. sygn. akt II SA/Ka 1752/99 uchylił w/w decyzję organów obu instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd zarzucił, że organy obu instancji nie wyjaśniły o który z przypadków wymienionych w art. 55 prawa budowlanego w rozpatrywanej sprawie chodzi. Zachodzi zatem uzasadniona wątpliwość czy decyzje tych organów znajdują uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Sąd zwrócił uwagę, że gdyby jednak przyjąć, iż sporny obiekt został oddany do użytkowania przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych, co zdają się sugerować skarżący, to formalna podstawa do wydania takiego zezwolenia wynikałaby ewentualnie z treści art. 55 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego. Podstawa taka powinna jednak zostać wyraźnie wskazana i wykazana, czego organy orzekające nie uczyniły. Zwrócił też Sąd uwagę, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie może być wydana tylko na wniosek inwestora gdy tymczasem takiego wniosku w aktach brak. Znajduje się w nich bowiem jedynie zawiadomienie o jakim mowa w art. 57 ust. 1 prawa budowlanego. Zakwestionował też Sąd twierdzenie organów obu instancji iż inwestor przedłożył wszystkie niezbędne do wydania pozwolenia na użytkowanie (względnie do przyjęcia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego) dokumenty. Nie dołączono bowiem m.in. tak podstawowego dokumentu jak inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza – art. 57 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 43 ust. 4 i art. 3 pkt 14 prawa budowlanego. Z oczywistym naruszeniem treści tych przepisów inwestor do swojego wniosku z dnia [...] dołączył jedynie kserokopię strony 3 dziennika budowy gdzie wpisano o wykonaniu czynności geodezyjnych związanych z wyznaczeniem położenia obiektu budowlanego na gruncie. Brak inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej powoduje, iż dowolne było stwierdzenie, że sporny obiekt został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę. Stwierdził nadto Sąd, że sporny obiekt w chwili wydawania pozwolenia na użytkowanie nie posiadał ocieplenia i zewnętrznych tynków, co wynikało wprost z protokołu oględzin z dnia [...]. Zarzucił też Sąd, że organy orzekające nie ustosunkowały się do twierdzeń zainteresowanych, iż sporny budynek nie został wykończony wewnątrz. Nie wyjaśniono również kwestii rozwiązania odprowadzania wód opadowych ze spornego obiektu oraz podwyższenia terenu działki inwestora przy wznoszeniu tego budynku. Nie ustosunkowano się też do tematu legalności wybudowania komina i szamba. Odnośnie szamba nie wyjaśniono przy tym kiedy zostało ono zrealizowane i czy w oparciu o pozwolenie na budowę, a kwestia ta ma zdaniem Sądu istotne znaczenie dla możliwości wydania pozwolenia (względnie przyjęcia zgłoszenia o zakończeniu robót budowlanych) na użytkowanie rozbudowanego zakładu fotograficznego. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, że obiekt taki nie spełniał by podstawowych wymogów o jakich mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit."d" i pkt 2 prawa budowlanego.. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu w B. na podstawie art. 104 kpa oraz art. 54 ust. 1, art. 55 ust. 1 pkt 1 i art. 59 ust. 1 prawa budowlanego decyzją z dnia [...] nr [...] udzielono A.K. pozwolenia na użytkowanie rozbudowanego zakładu fotograficznego zlokalizowanego na działce nr [...] w I. przy ul. W. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie objętego postępowaniem zakładu fotograficznego wynika z pkt V załącznika nr 1 do decyzji o pozwoleniu na rozbudowę tego zakładu. Poczynił też ustalenia w przedmiocie zagadnienia, na które Sąd zwrócił uwagę w wyżej omówionym wyroku z dnia 5 czerwca 2001 r. dochodząc do przekonania, że spełnione zostały określone w art. 56 i art. 57 prawa budowlanego warunki do wydania pozwolenia na użytkowanie. Protokołem z dnia [...] stwierdzono też na miejscu budowy zgodność wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę a nadto uporządkowanie terenu budowy. Zdaniem organu I instancji stwierdzone w czasie oględzin odstępstwa od zatwierdzonego projektu nie mają istotnego charakteru. Odprowadzanie wód opadowych z obiektu odbywa się na działkę inwestora. Przy realizacji budowy nie doszło też zdaniem organu orzekającego do zmiany ukształtowania terenu. Wybudowane w czasie rozbudowy kominy zostały zrealizowane zgodnie z Polskimi Normami oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem z 1994 r. w sprawie warunków technicznych). Prawidłowość ich wykonania została też potwierdzona protokołem mistrza kominiarskiego. Organ I instancji nadto ustalił, że budynek jest podłączony do bezodpływowego szamba, którego usytuowanie nie narusza warunków określonych w § 36 w/w rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zostało ono przy tym wykonane na podstawie pozwolenia na budowę o czym świadczy opatrzony oryginalną pieczęcią Urzędu Rejonowego w K. jego projekt techniczny, fakt zaznaczenia szamba na rysunku "planu zagospodarowania działki" oraz wymienienie tego urządzenia w projekcie budowlanym. Usytuowanie szamba w odniesieniu do granicy działki oraz otworów okiennych w budynku E.M. nie narusza wymogów § 36 rozporządzenia z 1994 r. w sprawie warunków technicznych. Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych w toku postępowania przez właścicieli działek sąsiednich tj. E. i S.M. oraz M. i P.K. organ I instancji stwierdził, że w toku postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na użytkowanie nie jest uprawniony do badania kwestii objętych pozwoleniem na budowę. W postępowaniu tym uczestnicy postępowania nie mogą zatem kwestionować usytuowania obiektów zatwierdzonego pozwoleniem na budowę, których położenie jest według ustaleń tego organu, potwierdzonych inwentaryzacją geodezyjną powykonawczą, z tym pozwoleniem zgodne. Zdaniem organu orzekającego nie narusza też obowiązujących przepisów, usytuowanie w przebudowanym budynku, wylotu komina spalinowego grzewczej instalacji gazowej, oddalonego ponad 7 m od okien w budynku małżonków M. W odwołaniu od tej decyzji E. i S.M. zarzucili, że nie zostały zrealizowane wytyczne zawarte w omówionym wyżej wyroku NSA z dnia 5 czerwca 2001 r. Podtrzymali też swoje dotychczasowe twierdzenia, że budynek został usytuowany niezgodnie z pozwoleniem na budowę bo nie w odległości 8 m, a 2,88 m od granicy ich działki. Z tego też powodu nie jest to budynek "wolno stojący" w rozumieniu § 176 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zarzucili, że szambo znajdujące się na posesji inwestora nie odpowiada projektowi technicznemu dołączonemu do akt, nie została też sprawdzona jego szczelność. Prowizorycznie wykonano odprowadzanie wód deszczowych. Zarzucili nadto nieprawidłowe ich zdaniem, bo na wysokości ich okien, usytuowanie wylotu przewodu spalinowego od pieca gazowego, które powoduje według ich twierdzeń zagrożenie dla zdrowia mieszkańców ich budynku. Zarzucili także, że zakład funkcjonował również w czasie gdy pozwolenie na jego użytkowanie zostało uchylone. Odwołanie od decyzji wnieśli również M. i P. małżonkowie K. Zarzucili oni, iż pozwolenie na rozbudowę zakładu fotograficznego zostało wydane niezgodnie z obowiązującymi przepisami co do sytuowania budynków, co stworzyło zagrożenie pożarowe dla ich budynku. Zostało ono też wydane w oparciu o nieprawidłowe ustalenia co do odległości od istniejących już budynków. Pozwolenie na użytkowanie zostało wydane bez wcześniejszego uzyskania pozytywnego stanowiska organu Państwowej Straży Pożarnej. Po rozpoznaniu tych odwołań Wojewoda Ś. zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił w całości w/w decyzję Starosty Powiatu w B. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę tego orzeczenia wskazał art. 138 § 2 kpa i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Uzgadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że na obecnym etapie postępowania strony nie mogą kwestionować sytuowania obiektu wynikającego z pozwolenia na budowę. Podzielił też stanowisko organu I instancji co do prawidłowości odprowadzania z objętego postępowaniem budynku, spalin i wód opadowych. Za niewyjaśnioną w dostateczny sposób uznał natomiast organ II instancji kwestię wybudowania szamba, bez którego nie mógłby prawidłowo funkcjonować zakład fotograficzny. W tym względzie zwrócił uwagę na rozbieżności pomiędzy projektem budowlanym szamba dołączonym do projektu budowlanego objętego decyzją o pozwoleniu na rozbudowę zakładu fotograficznego z dnia [...] a zapisem w dzienniku budowy. W tym kontekście za niewyjaśniony uznał Wojewoda zarzut odwołania o wybudowaniu szamba "bez dna". W konsekwencji organ odwoławczy stanął na stanowisku, że udzielenie pozwolenia na użytkowanie zakładu fotograficznego będzie możliwe po doprowadzeniu szamba do stanu zgodnego z prawem. W skardze do Sądu E. i S.M. podtrzymali co do zasady zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] akcentując zwłaszcza niewłaściwe wybudowanie i usytuowanie szamba oraz niewłaściwe usytuowanie i wykonanie przewodu odprowadzającego spaliny z pieca centralnego ogrzewania. Ich zdaniem niedopuszczalne usytuowanie wylotu tego przewodu w odległości 6,5 m od okien ich budynku zagraża zdrowiu a nawet życiu mieszkańców ich budynku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie powołując się na motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 11 lipca 2005 r. uczestnik postępowania A.K. wniósł o oddalenie skargi informując jednocześnie, że ponownie zmienił usytuowanie przewodu odprowadzającego spaliny gazu, wychodząc naprzeciw żądaniu skarżących. Również na takie usytuowanie tego wylotu skarżący nie wyrazili jednak zgody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W pierwszej kolejności należy zważyć, że uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia Wojewoda Ś. uczynił to z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie kwestii wybudowania szamba. W tym zatem zakresie zarzuty skargi pokrywają się w znacznej mierze z zastrzeżeniami organu odwoławczego, które ma obowiązek wyjaśnić organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Ponieważ w tym zakresie brak jest w zaskarżonej decyzji rozstrzygających ustaleń, to nie można odnieść się w postępowaniu sądowym do zarzutu skarżących niewłaściwego usytuowania i wykonania szamba. Odnośnie usytuowania tego urządzenia istotne będzie w pierwszej kolejności przesądzenie czy zostało ono wybudowane w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę czy też samowolnie. Należy też zwrócić uwagę, że ramy postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego wybudowanego w oparciu o pozwolenie na budowę nie dają podstaw do kwestionowania samego pozwolenia na budowę, a właśnie do tego zmierzają zarzuty skarżących w części dotyczącej niewłaściwego sytuowania rozbudowanej części budynku A.K. w stosunku do granic ich działki i budynku. Stosownie bowiem z wynikającej z treści art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji, decyzje ostateczne wiążą organy w postępowaniu administracyjnym, a wydane w ramach innego postępowania (do takich zalicza się natomiast postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę) wiążą również sądy administracyjne. Oznacza to, że w ramach tego postępowania (pozwolenia na użytkowanie) zarówno organy obu instancji jak i Sąd byli związani ostateczną decyzją z dnia [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę. Odnośnie usytuowania objętego tym pozwoleniem obiektu budowlanego zgodzić się przy tym trzeba ze stanowiskiem wyrażonym w decyzji organu I instancji, że przesądzające znaczenie ma w tym względzie usytuowanie wynikające z zatwierdzonego tą decyzją projektu zagospodarowania działki (art. 30 ust. 3 pkt 1 prawa budowlanego). Z tego też względu skarżący nie mogą skutecznie kwestionować usytuowania zgodnego z tym projektem (zagospodarowania) powołując się na część opisową projektu budowlanego, w której rzeczywiście niezgodnie ze stanem faktycznym stwierdzono, że odległość projektowanego obiektu wynosi do "najbliższego sąsiada" ponad 8 m. Nie można też podzielić zdaniem Sądu zarzutu skarżących w części dotyczącej niewłaściwego ich zdaniem usytuowania przewodu odprowadzającego spaliny z pieca gazowego i to z dwóch powodów. Po pierwsze nie zostało wykazane aby został on wykonany z naruszającymi interes skarżących odstępstwami od zatwierdzonego pozwoleniem na budowę projektu budowlanego przyłącza gazu i wewnętrznej instalacji gazowej w zakładzie fotograficznym A.K. (zobacz w tym względzie m.in. ostateczną decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...]). Po drugie z przyczyn przedstawionych w decyzjach organów obu instancji zgodzić się trzeba ze stanowiskiem tych organów, że usytuowanie tego przewodu ("komina") nie narusza treści § 142 i § 176 warunków technicznych. W tym względzie należy zważyć, że przepisy te nie określają odległości wylotu tego rodzaju kominów spalinowych od budynków sąsiednich oraz od otworów okiennych w takich budynkach. Wobec tego dopuszczalność usytuowania takiego urządzenia w kontekście ochrony interesów osób trzecich powinna być rozważana na zasadach ogólnych wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 prawa budowlanego (według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Zdaniem Sądu skarżący nie wykazali w żaden sposób, aby kwestionowane przez nich usytuowanie wyprowadzenia przewodu spalinowego stwarzało, jak twierdzą, zagrożenie dla zdrowia a nawet życia dla mieszkańców ich domu. Nie wykazali też aby usytuowanie przedmiotowego wylotu w jakikolwiek inny niekorzystny sposób wpływało na korzystanie z ich nieruchomości. Gdyby przyjąć za zasadne twierdzenia skarżących o negatywnym oddziaływaniu spornego wylotu usytuowanego 6,5 m od okna w ich budynku, to całkowicie nieracjonalna byłaby treść § 176 ust. 7 warunków technicznych z 1994 r. dopuszczająca usytuowanie takiego wylotu już w odległości 0,5 m od krawędzi okna w budynku inwestora. Dowolne jest też stanowisko skarżących jakoby budynek A.K. nie był budynkiem wolno stojącym w rozumieniu tego przepisu. Wbrew twierdzeniom skarżących z opinii nr [...] Zakładu Kominiarskiego M.M. z dnia [...] wynika nie tylko prawidłowość podłączenia kotła gazowego w spornym budynku ale i prawidłowość wyprowadzenia z tego kotła ponad dach, spornego przewodu powietrzno-spalinowego (jako zgodnego z Polską Normą PN-89/B-10425). Z treści tej opinii wynika też, że została ona wydana gdy przewód ten był już usytuowany na dachu ("powyżej dachu") a więc już po przeróbkach o jakich mowa w skardze. Poza sferą oceny Sądu musi zaś pozostać kolejna, dokonana już po wydaniu zaskarżonej decyzji, zmiana usytuowania spornego wylotu (jeszcze bardziej korzystna dla skarżących) o jakiej mówił A.K. na rozprawie sądowej (zobacz też fotografię złożoną przez niego na tej rozprawie – karta [...] akt sądowych). Nie zostało także wykazane aby odprowadzeniu wód opadowych z rozbudowanego budynku naruszało obowiązujące przepisy, a tym bardziej aby negatywnie wpłynęło na nieruchomość skarżących. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). SW