II SA/Ka 2322/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Jużków Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi J.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Wyrokiem z 26 lutego 2002 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 1079/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Ośrodku Zamiejscowym w Katowicach uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] nr [...], który orzekł o braku podstaw do rozpoznania u J.S. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia oskrzeli. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd przypomniał, że w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych znajduje się przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących – w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego. Sąd stwierdził jednocześnie, że orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych nie spełniają wymogów art. 84 § 1 k.p.a. ze względu na ich lakoniczność, a ponadto orzeczenie z [...] zawiera błędny wniosek końcowy. Na końcu, Sąd zalecił, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uzupełnił materiał dowodowy przez uzyskanie orzeczenia lekarskiego odpowiadającego omówionym kryteriom i w oparciu o to orzeczenie wydał decyzję w przedmiocie choroby zawodowej. Zaskarżoną tu decyzją z [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. powołując się na art. 138 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wykonując zalecenie NSA zwrócił się [...] do Kierownika Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie podsumowującego orzeczenia lekarskiego. Orzeczeniem z [...] lekarze podtrzymali swoje orzeczenie z [...] w sprawie choroby zawodowej J.S.. Stwierdzili tam, że rozpoznane u badanego przewlekłe zapalenie oskrzeli figuruje wprawdzie w wykazie chorób zawodowych, to jednak brak udokumentowania na wystąpienie niewydolności oddechowej w okresie dłuższym niż 5 lat od ustania narażenia zawodowego na czynniki drażniące drogi oddechowe, nie pozwala według kryteriów lekarskich na uznanie jego etiologii zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że J.S. od czasu zakończenia pracy w [...] r. był eksponowany na oddziaływanie różnych pozazawodowych czynników środowiskowych, zwłaszcza infekcyjnych, które odegrały znaczny wpływ na rozwój i dalszy przebieg schorzenia. Na końcu wyjaśnił, że wobec braku rozpoznania choroby zawodowej u J.S. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wnosząc o uchylenie tego rozstrzygnięcia zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa materialnego – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294) poprzez uzależnienie stwierdzenia choroby zawodowej od pozanormatywnych, sprzecznych z prawem przesłanek. W uzasadnieniu przypomniał, że J.S. przez wiele lat był narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci pyłu kopalnianego oraz gazów drażniących, co miało wpływ na wystąpienie stwierdzonego u niego schorzenia w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli. Następnie zwrócił uwagę na to, że organ administracji nie wykluczył jednoznacznie istnienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a schorzeniem, co oznacza, że winien był stwierdzić istnienie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy). Skarga J.S. nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że J.S. pracując w latach [...]-[...] w A był narażony na działanie pyłu kopalnianego i gazów drażniących. Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu oddechowego. Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydały: [...] r. [...] Centrum Medyczne Przychodnia Chorób Zawodowych Poradnia Internistyczna w K. oraz [...] r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Przychodnia Chorób Zawodowych w S., stwierdzając brak podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego przewlekłego zapalenia oskrzeli z cechami częściowej niewydolności oddechowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że te orzeczenia nie spełniają wymogów art. 84 § 1 k.p.a. Orzeczeniem z [...] lekarze podtrzymali swoje orzeczenie z [...] w sprawie choroby zawodowej J.S.. Stwierdzili tam, że rozpoznane u badanego przewlekłe zapalenie oskrzeli figuruje wprawdzie w wykazie chorób zawodowych, to jednak brak udokumentowania na wystąpienie niewydolności oddechowej w okresie dłuższym niż 5 lat od ustania narażenia zawodowego na czynniki drażniące drogi oddechowe nie pozwala według kryteriów lekarskich na uznanie jego etiologii zawodowej. Orzecznicy podkreślili, że J.S. od czasu zakończenia pracy w [...] r. był eksponowany na oddziaływanie różnych pozazawodowych czynników środowiskowych, zwłaszcza infekcyjnych, które odegrały znaczny wpływ na rozwój i dalszy przebieg schorzenia. Zwrócili uwagę na to, że badany do [...] r. nałogowo palił tytoń, który uważany jest za wiodący czynnik indukujący schorzenie. Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy orzeczenie lekarskie z [...] mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr. Pracy 1999/11/39) jest opinią pełną, jasną i nie zawierającą żadnych sprzeczności. W konsekwencji zaś, należy ocenić, czy organ administracji sanitarnej będąc związany z mocy art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu z 26 lutego 2002 r. wykonał zawarte w nim wskazania, co do dalszego postępowania. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271.) ta ocena wiąże również wojewódzki sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że: -należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, -materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie, -ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy, (tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy wykonał wskazanie NSA zwracając się do lekarzy o wydanie kolejnego orzeczenia w sprawie choroby zawodowej J.S.. Następnie zaś z uwzględnieniem tej opinii, ponownie rozważył zebrany w sprawie materiał dowodowy, który jest jednoznaczny w swej wymowie. Wynika z niego, że u skarżącego stwierdzono przewlekłe zapalenie oskrzeli z cechami częściowej niewydolności oddechowej. Jednakże z przyczyn medycznych lekarze wykluczyli zawodową etiologię schorzenia. Mając powyższe na uwadze, organ administracji sanitarnej wykluczył istnienie związku przyczynowego między warunkami pracy, a chorobą, którą rozpoznano u J.S.. Zarzuty postawione organowi administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez ten organ art. 80 k.p.a. To, że organ administracji sanitarnej dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów. Należy podkreślić, że lekarze orzecznicy uzasadnili, jakimi metodami posłużyli się wydając swoje orzeczenie. W szczególności wskazali pozazawodowe czynniki środowiskowe, które w ich ocenie, miały wpływ na rozwój i przebieg schorzenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego wyraził pogląd, iż nie stwierdzono żadnych dodatkowych okoliczności mogących uzasadniać negatywne orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Ze wskazanych już przyczyn, z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).