II SA/Ka 2349/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński (spr.), Sędzia NSA Zofia Borowicz, Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2004r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...]r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, Inspektor do Spraw Osobowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działając z upoważnienia Rady Miejskiej w B., umorzył postępowanie w sprawie przyznania B. K. pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego.W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż przyczyną podjętego rozstrzygnięcia jest brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, powodujący konieczność umorzenia postępowania w trybie art. 104 § 1 i 2 oraz art. 105 §1 Kp.a. W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji wskazując, iż zostało ono podjęte z naruszeniem obowiązującego prawa. Skarżąca powołała się nadto na okoliczności dotyczące pozostawania w trudnej sytuacji finansowej oraz na fakt, iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przepis art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzja o przyznaniu lub o odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej może być wydana po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (rodzinnego) lub jego aktualizacji. Kolegium podkreśliło, iż skarżąca została prawidłowo powiadomiona przez organ I instancji o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lecz mimo to nie wyraziła zgody na dokonanie wskazanej czynności. W konkluzji Kolegium podniosło, iż w sprawie nie było możliwe uzyskanie nawet podstawowych informacji pozwalających na dokonanie ustaleń faktycznych niezbędnych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym samym Inspektor do Spraw Osobowych MOPS w B. był uprawniony do podjęcia decyzji o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. K. oświadczyła, iż nie zgadza się z treścią decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W uzasadnieniu strona podniosła zarzut, iż zawarte w niej rozstrzygnięcie jest sprzeczne z Konstytucją RP i przepisami obowiązującego prawa oraz wywiodła, że narusza ono prawa człowieka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy raz jeszcze oparł się na argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego aktu wywodząc, iż wywiad środowiskowy jest niezbędnym elementem postępowania w sprawach o udzielenie świadczeń w ramach pomocy społecznej. Brak dokonania wskazanej czynności uniemożliwia przeprowadzenie postępowania dowodowego i zebranie informacji o osobie ubiegającej się o pomoc. Kolegium dodało, iż zaistniała w sprawie sytuacja braku podstaw prawnych i faktycznych niezbędnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy jest równoznaczna z beprzedmiotowością postępowania, o której mowa w art. 105 K.p.a., co stanowi przesłankę uzasadniającą umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia należy jednak stwierdzić, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., a więc w okresie, w którym postępowanie sądowoadministracyjne toczyło się według przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że wspomniany akt prawny z dniem 1 stycznia 2004r. utracił moc. Obecnie w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym stosowana jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie zaś z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz.414 ze zm.) przewidują różne formy i rodzaje pomocy udzielanej przez gminy osobom i rodzinom takiej pomocy oczekującym. W ustawie tej zawarte zostały także unormowania regulujące rozstrzyganie w przedmiocie przyznawania rzeczonych świadczeń. Stosownie zatem do treści art. 43 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. możliwość wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia w ramach pomocy społecznej uwarunkowana jest uprzednim przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. W sprawie bezspornym jest, że B. K. odmówiła w toku postępowania administracyjnego wyrażenia zgody na przeprowadzenie wskazanej czynności, a także wynikająca z tego faktu okoliczność braku dokonania przez organ I instancji niezbędnych ustaleń dotyczących jej sytuacji osobistej, materialnej i rodzinnej. W świetle powyższego raz jeszcze trzeba podnieść, że organ I instancji pozbawiony był możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, na dokonanie którego skarżąca odmówiła zgody. W konsekwencji zatem prawidłowa byłaby odmowa przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń z uwagi na nie spełnienie jednego z ustawowych warunków poprzedzających podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie zamiast umorzenie postępowania. Powyższe uchybienie formalne nie wywiera jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarówno bowiem umorzenie postępowania jak i odmowa przyznania świadczenia powodują ten sam skutek. Nadto w myśl §8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 2001r. w sprawie wywiadu środowiskowego (rodzinnego) oraz rodzajów dokumentów wymaganych do przyznania renty socjalnej (Dz. U. z 2001r. Nr 114, poz. 1220), w przypadku gdy podmiotem postępowania jest osoba, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1997r. Nr 111, poz. 535 ze zm.) i nie można, ze względu na stan jej zdrowia, uzyskać podczas wywiadu wymaganych informacji lub dokumentów, o których mowa w § 7 tego rozporządzenia, pracownik socjalny powinien jedynie odnotować ten fakt w kwestionariuszu wywiadu. Mając na uwadze wszystkie przedstawione okoliczności, działając na podstawie art. 151 oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr153 , poz.1271), skargę oddalono.