II SA/Ka 2614/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie NSA Anna Apollo, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Beata Jacek, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2004 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. w oparciu o art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. nr 90, poz. 575 ze zm.), § 1, § 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) stwierdził, że u p. H.G. występuje choroba zawodowa narządu słuchu - wymieniona w poz. [...] wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu ustalił, w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego przeprowadzonego z udziałem przedstawiciela pracodawcy i przedstawionej przez niego dokumentacji, że p. G. był i jest zatrudniony od [...] r. w A SA w B. najpierw jako uczeń, a następnie na stanowiskach operatora urządzeń tłocznych, operatora linii wyciskania, ślusarza remontowego, piecowego. Pracując na Wydziale [...] był eksponowany na hałas emitowany przez urządzenia technologiczne o poziomach stwarzających istotne ryzyko uszkodzenia słuchu. Dalej organ orzekający ustalił, iż p. G. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S.. Ta placówka w orzeczeniu z dnia [...] rozpoznała u niego chorobę zawodową. Wobec tego organ inspekcji sanitarnej uznał iż został w pełni wykazany związek przyczynowy pomiędzy rozpoznaną chorobą, a warunkami pracy. Zatem zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Odwołanie od decyzji wniosła A SA w B.. Nie zgadzała się z wnioskami przedstawionymi w jej uzasadnieniu. W jej ocenie w miejscu pracy pracownik nie był narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu. Potwierdzały to wyniki pomiaru poziomu dźwięku wykonane w roku 1978 i w 1997 r. przez Wojewódzką Stację Sanitarno - Epidemiologiczną w K.. Wszystkie pomiary wykonane w trakcie czynności pracownika i z uwzględnieniem czasu jego pracy wykazały, że miejsce jego pracy spełniało wymagania norm ze względu na ochronę słuchu. Zatem nie podważając wyników orzeczenia lekarskiego odwołujący się negował narażenie pracownika na działanie hałasu, a w konsekwencji spowodowanie choroby wyłącznie przez warunki istniejące w środowisku pracy. Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji . W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest ustalenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a dotyczące stanu zdrowia p. H.G. i rozpoznanego u niego odbiorczego ubytku słuchu oraz dotyczące przebiegu pracy zawodowej i zajmowanych przez pracownika stanowisk pracy. Uznał, że w jego środowisku pracy hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu, tzn. równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. Wobec rozpoznania przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej choroby zawodowej i ujawnienia, iż w środowisku pracy występował szkodliwy czynnik zasadnym było stwierdzenie choroby zawodowej. Zatem należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A SA w B. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zarzuciła organowi odwoławczemu brak odniesienia się do zarzutów odwołania i skwitowanie ich stwierdzeniem, że równoważny poziom dźwięku przekraczał 82 dB. W jej ocenie w środowisku pracy p. G. wskaźniki hałasu były niższe od tych określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. nr 79, poz. 513). W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Podkreślił, iż lekarze orzecznicy stwierdzili u pracownika chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne potwierdziło fakt narażenia go na działanie hałasu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Na wstępie należy wskazać, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ), dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumiało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem "choroba zawodowa" jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki jej wykonywania. Oceniając zaś działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać chorobę uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt. W celu ustalenia istnienia w środowisku pracy czynnika szkodliwego, mogącego wywołać chorobę zawodową organ inspekcji sanitarnej obowiązany był zgromadzić dokumenty, o których mowa w § 4 rozporządzenia, a więc dokumenty dotyczące zagrożeń zawodowych, jakie występowały w środowisku pracy oraz dotyczące przebiegu pracy zawodowej pracownika. Tak zgromadzona dokumentacja wraz z materiałami dochodzenia epidemiologicznego, przeprowadzonego zgodnie z § 5 pkt 2 rozporządzenia przez inspektora sanitarnego umożliwiła wydanie przez placówkę diagnostyczną orzeczenia lekarskiego o chorobie zawodowej. W rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiła organom sanitarnym zarówno dokumentację przebiegu pracy zawodowej p. H.G., jak i zajmowanych przez niego stanowisk. Przedstawiła także dokumentację potwierdzającą występowanie w środowisku pracy pracownika czynnika szkodliwego, jakim był hałas. Pomiary wykonane w 1978 i 1997 r. wykazały, że poziom równoważny hałasu wynosił w pierwszym pomiarze 86 dB, a w drugim 84 dB w stosunku do 8 - godzinnego dnia pracy. Niemniej przez połowę tego okresu pracownik był narażony na hałas wyższy, w pierwszym pomiarze ok. 90 - 92 dB, w drugim 85,6 dB. Zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 czerwca 1998 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ( Dz. U. nr 79, poz. 513 ze zm., obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji ) rozporządzenie to ustalało wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku. Zaś zgodnie z § 3 tegoż rozporządzenia wartości, o których mowa w § 1 ust. 2 określały najwyższe dopuszczalne natężenia fizycznego czynnika szkodliwego dla zdrowia - ustalone jako wartość średnia - której oddziaływanie na pracownika w ciągu 8 - godzinnego dobowego i tygodniowego, określonego w Kodeksie pracy wymiaru czasu pracy, przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia przyszłych pokoleń. Z treści tego przepisu wynika, że hałas o równoważnym poziomie 85 dB nie powinien w zasadzie wywołać ujemnych skutków w narządzie słuchu pracownika. Nie wyklucza on jednak sytuacji wywołania ujemnych skutków przez hałas o nieco niższym natężeniu. Wreszcie wskazać należy, iż zgodnie z utrwalonym poglądem panującym w orzecznictwie sądów administracyjnych występowanie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy samo występowanie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość, co oznacza, że zaistnienie takiej sytuacji może powodować odpowiedzialność pracodawcy za wystąpienie u pracownika choroby zawodowej ( np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93). W rozpoznawanej sprawie pracownik przez okres ponad 20 lat pracował w warunkach, w których narażony był na działanie hałasu o poziomie przekraczającym 82 dB - tzw. normę higieniczną. Czas narażenia go na hałas, poziom hałasu na jaki był narażony uprawniały organy obu instancji do konkluzji, iż pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Takimi jednostkami były również Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S.. Ta placówka diagnostyczna w nie budzącym wątpliwości i nie kwestionowanym przez skarżącą orzeczeniu rozpoznała u pracownika niedosłuch odbiorczy obustronny, a więc jednostkę chorobową będącą następstwem działania hałasu i ujęta w wykazie chorób zawodowych pod pozycją [...]. Skarżąca nie wykazała i nie podjęła próby wykazania innej przyczyny zaistnienia tej choroby. Nie podważyła związku przyczynowego pomiędzy ujawnioną chorobą, a warunkami, w jakich pracował p. G. natomiast organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do czynienia takich ustaleń z urzędu, skoro nie miały wątpliwości, co do przyczyny sprawczej choroby zdiagnozowanej u pracownika. Wobec powyższego, skoro Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako niezasadną, oddalono. su.